Những Điều Người Cao Niên Cần Để Ý

1/ Tập buông bỏ các thói quen không có lợi và không cần thiết; các vật dụng, đồ đạc,"vật kỷ niệm," ngay cả một số tài sản; các quan hệ, giao tiếp không cần thiết và đôi khi bất lợi hay thậm chí nguy hại. 2/ Quý trọng thì giờ và sống với giây phút hiện tại, những người thân thuộc, thật gần gũi, tiệp xúc ngay hiện tại. Không nên sống với dĩ vãng, quá khứ xa xôi hay tương lai viễn vông, mù mịt. 3/ Tập rèn luyện tâm; tập tha thứ, nhẫn nhục và xả ly/buông 4/ Tập quán chiếu mỗi ngày về tính không/duyên khởi, tính vô thường và luật nhân quả của vạn pháp

Online or Offline - That Is the Question

How Akira Attacks NetworksInitial Access: Hackers target remote connections. They exploit unpatched VPN (virtual private network) appliances or use stolen login credentials.Lateral Movement: Once inside, they disable security tools and move across the network. Data Theft: They steal sensitive files before encrypting local systems.Virtual Machine Target: They attack hypervisors like VMware ESXi to lock down entire virtual machine environments at once.Extortion: They demand large cryptocurrency payments. If the victim refuses to pay, Akira publishes the stolen data on a dark web leak site. https://en.wikipedia.org/wiki/Akira_(ransomware) Akira is ransomware which emerged in March 2023.[1] It targeted over 250 entities including: US energy firm BHI Energy,[2] Nissan Australia,[3][4] the Finnish IT services provider Tietoevry,[5][6][7][8] and Stanford University.[9][10] The group has also claimed responsibility for a ransomware attack on the Toronto Zoo, though the zoo has not linked the incident to any particular threat actor.[11] Akira is offered as ransomware-as-a-service.[12] Akira is estimated to have earned up to $42 million from its inception in March 2023, until April 2024.[13] Methods Akira primarily targets Cisco VPN products as an attack vector to breach networks, especially those without multi-factor authentication enabled.[14][15] The group uses publicly available or natively installed tools and techniques for lateral movement. There are both Windows and Linux variants of Akira ransomware. Akira uses double-extortion ransomware techniques, in which data is exfiltrated from the environment before it is encrypted with threats to publish this data if a ransom is not paid.[16] A report by Halcyon released in April 2026 claimed the group could move rapidly and encrypt a victim organization's data within an hour after initial compromise, and that the group takes steps to ensure it can deliver recovered data to victims after ransom payments are made.[17] Akira v2 Akira v2 is written in Rust and is designed to locate files based on specific parameters, tailoring encryption to more specific file types.[18] These file types are often associated with database project files, optical media, Exchange mailbox databases, virtual hard disks, and other file types associated with virtualization and virtual machines. Key Generation Akira used CryptGenRandom to generate a symmetric key, which itself was then encrypted by the combination of a ChaCha20 stream cipher and an RSA-4096 public key, which was appended to the end of encrypted files.[1] The threat actors possessed the private key, preventing decryption without paying a ransom. Akira ransomware has both a Windows and Linux version, though the Windows version uses the Windows CryptoAPI library while the Linux variant uses the Crypto++ library to encrypt devices when the ransomware is deployed. Decryptor In June of 2023, Avast released a decryptor for the Akira ransomware, likely exploiting the partial file encryption approach used at the time to crack the encryption without obtaining any keys.[19] The decryptor does not work natively on Linux systems, and if needed it is recommended to use a WINE layer to run the decryptor on a Linux machine. References "#StopRansomware: Akira Ransomware | CISA". www.cisa.gov. April 18, 2024. "BHI-notice". www.documentcloud.org. Retrieved 2025-03-08. Paganini, Pierluigi (December 22, 2023). "Akira ransomware gang claims the theft of sensitive data from Nissan Australia". Security Affairs. "Nissan Australia cyberattack claimed by Akira ransomware gang". BleepingComputer. Retrieved 2025-03-08. Paganini, Pierluigi (January 24, 2024). "Akira ransomware attack on Tietoevry disrupted the services of many Swedish organizations". Security Affairs. "Akira ransomware hits cloud service Tietoevry; numerous Swedish customers affected". therecord.media. Tietoevry.com. "Restoration work progressing at Tietoevry". www.tietoevry.com. Retrieved 2025-03-08. Tietoevry.com. "UPDATE: Ransomware attack in Swedish data center". www.tietoevry.com. Retrieved 2025-03-08. Staff, S. C. (January 22, 2024). "Akira ransomware group's changing tactics: What you need to know". SC Media. "Stanford says data from 27,000 people leaked in September ran "Toronto Zoo shares update on last year's ransomware attack". BleepingComputer. Retrieved 2025-03-08. "Akira ransomware compromised at least 63 victims since March, report says". therecord.media. Paganini, Pierluigi (April 21, 2024). "Akira ransomware received $42M in ransom payments from over 250 victims". Security Affairs. Sead Fadilpašić (October 14, 2024). "Veeam vulnerability exploited to deploy malware via compromised VPN credentials". TechRadar. "#StopRansomware: Akira Ransomware | CISA". www.cisa.gov. 2024-04-18. Retrieved 2025-03-08. "Akira, GOLD SAHARA, PUNK SPIDER, Group G1024 | MITRE ATT&CK®". attack.mitre.org. Retrieved 2025-03-08. djohnson (2026-04-02). "Akira ransomware group can achieve initial access to data encryption in less than an hour". CyberScoop. Retrieved 2026-04-03. Brown, Jade. "Akira Ransomware: A Shifting Force in the RaaS Domain". Bitdefender Blog. Retrieved 2025-03-08. Team, Threat Research (2023-06-29). "Decrypted: Akira Ransomware". Avast Threat Labs. Retrieved 2025-03-07. See also Conti (ransomware) https://www.globenewswire.com/news-release/2026/08/24/3349950/0/en/paylogix-llc-data-breach-ademi-llp-investigates-claims-for-damages.html Paylogix, LLC Data Breach: Ademi LLP Investigates Claims for Damages https://therecord.media/norway-cyberattack-ddos-government Daryna Antoniuk August 25th, 2026 Large DDoS attack knocks Norwegian public services offline A handful of Norwegian government services have been disrupted for more than a day after a large-scale cyberattack targeted the infrastructure used to operate them, authorities said. The Norwegian Digitalisation Agency, known as Digdir, said the distributed denial-of-service (DDoS) attack began Monday and targeted the infrastructure of its IT partner, Vivicta. Such attacks flood servers with traffic in an attempt to make them unavailable to legitimate users. Digdir said it was working with Vivicta to stabilize the affected systems, with some services gradually coming back online. The attack has continued for around 30 hours at varying levels of intensity and, as of Tuesday morning, was still affecting some services, according to Digdir's status page. The incident disrupted 10 digital services used for verifying people's identities, logging into public services, exchanging data and documents between government agencies and businesses, accessing public records, and managing employee access. Among the affected systems was ID-porten, a digital identification service that acts as a gateway to thousands of Norwegian government services. It allows people to verify their identity using services such as BankID and MinID and has more than 4.5 million users. The disruption also affected parts of Norway's health infrastructure because several health services rely on ID-porten for authentication. Authorities warned of possible problems accessing online pharmacies and Norway's electronic prescription system. It is the third DDoS incident to affect Digdir's services since June, according to Norwegian media. "What is special about this latest attack, which has now been ongoing for a day, is that it is two to three times larger than what we experienced last time," Digdir press officer Are Kvistad told Norwegian public broadcaster NRK. It was not immediately clear who was behind the attack or whether the recent incidents were connected or part of a broader campaign targeting Norway. https://therecord.media/university-of-texas-forced-to-take-systems-offline-cyberattack-san-antonio Jonathan Greig August 18th, 2026 University of Texas forced to take systems offline in San Antonio after cyberattack One of the largest universities in Texas is facing a wide range of disruptions following a cyberattack announced on Monday morning. The University of Texas at San Antonio, which serves 40,000 students across six campuses, said its IT team identified threat activity on its academic campus over the weekend and took some systems, including phones, offline in response. Classes for many students begin on Wednesday, and the disruptions threaten to snarl systems people use to sign up for courses and submit payments for services. Michael Schnabel, the organization’s chief technology officer, said in a statement that the threat activity was detected at the edge of the university’s network and was contained before it reached “core systems and University Technology Solutions.” The university did not respond to questions about what was impacted. “At this time, our ongoing investigation has found no evidence that university data was accessed or exfiltrated as a result of this activity,” Schnabel said. “With classes beginning this Wednesday, we recognize how important, reliable access to university systems and services is for our students, faculty and staff. Our teams are working with great care to ensure that our technology environment is both available and secure as we begin the new academic year.” In light of the outages, the school said the deadline for student payments was extended to Friday and several other changes were made to the wait lists for courses. Late on Monday, the university said it planned for all students and teachers to reset their passwords but in a Tuesday update, they warned that the password reset effort was experiencing delays. No hacking group has taken credit for the attack. Cybercriminals have repeatedly targeted universities at the beginning and end of school years in an effort to force organizations to pay exorbitant ransoms. In May, universities across the U.S. were forced to delay final exams following a damaging cyberattack on a critical education software provider. Other large state universities like the University of Oklahoma, Stanford and the University of Michigan faced ransomware attacks following holiday breaks. The University of Pennsylvania had its email system disrupted in October during a cybersecurity incident while Columbia and Harvard Universities both faced attack last year. https://therecord.media/social-engineering-hackers-explicit-photos-fbi-alert Jonathan Greig August 12th, 2026 FBI: Hackers using social engineering to breach accounts and steal explicit content Hackers are breaking into the social media accounts of both adults and children to steal explicit content and sell it on criminal marketplaces, according to a new FBI alert released this week. In a notice on Monday, the bureau said threat actors are “using a variety of social engineering and cyber intrusion tactics to target specific individuals of interest — who may or may not be known to the actor — or general targets of opportunity.” The FBI added that the hackers are also posting personal information alongside the explicit content. Some cybercriminals break into accounts by repeatedly trying different passwords or PINs found on data leak sites and other sources. When victims are people they know, the hackers use different variations of their birthday or name. In other cases seen by FBI agents, hackers have contacted victims pretending to be social media company representatives claiming their accounts have been breached. They bombard victims with texts requesting password resets or with codes that allow the threat actors to reset the victim’s password themselves. The notice adds that some incidents involved cloned social media sites made to look like legitimate platforms. When login information is entered on the fake sites, it is sent to the cybercriminals. The FBI noted that after the stolen content is posted or sold, victims often “face re-victimization through harassment, sextortion, stalking or other targeted attacks, such as advertising stolen content on a victim's own social media page.” The notice comes months after the Justice Department charged several people for conducting similar attacks. A 27-year-old Illinois man pleaded guilty in February after the DOJ accused him of being behind a campaign of hacks involving the Snapchat accounts of about 600 women. Last year, the DOJ indicted a former University of Michigan assistant football coach for hacking into the student athlete databases of more than 100 colleges and universities and accessing the medical information of about 150,000 people — using the data to break into the social media accounts of female student athletes Digdir said the attackers had not gained access to sensitive information stored in the affected systems.

Phật Giáo Tây Tạng - Lịch Sử, Nguồn Gốc và Hai Thời Kỳ Phát Triển -Gia Tài Gốc Từ 17 Vị Đại Sư Đại Học Nalanda

https://www.youtube.com/watch?v=6aGpx8DCfac Bài Giảng của Ngài Dalai Lama thứ 14 tại Mumbai, Ấn Độ. Bảo Hành Vương Chính Luận của ngài Long Thọ

Teaching Mathematics and AI

https://tiasang.com.vn/gs-dao-hai-long-noi-ve-thach-thuc-cua-ai-voi-cac-cong-dong-toan-hoc-nho-5112872.html GS Đào Hải Long nói về thách thức của AI với các cộng đồng toán học nhỏ Anh Thư https://st.tiasang.com.vn/v102/css/v2_2019/pc/images/icons/loading.gif GS Đào Hải Long trình bày bài giảng đại chúng Quẳng gánh lo (AI) đi và vui sống tại Hà Nội, ngày 21/8/2026. Ảnh: Minh Tâm – Thanh Hà (VAST) Theo GS Đào Hải Long, trong toán học, trí tuệ nhân tạo có thể giúp một nhóm nhỏ với năng lực sẵn có và tham vọng lớn, thay thế hoặc kiểm soát cả một cộng đồng. Khi ChatGPT xuất hiện lần đầu vào cuối năm 2022, GS Toán học Đào Hải Long (Đại học Kansas, Mỹ) cảm thấy khá thản nhiên. Giống như nhiều đồng nghiệp lúc đấy, ông nghĩ hệ thống này có thể trò chuyện, viết luận, làm thơ hay vẽ tranh, nhưng lại làm toán rất dở. "Vì thế tôi cũng không có gì để cảm thấy lo lắng về nó," ông kể trong buổi giảng đại chúng ngày 21/8 tại Viện Nghiên cứu Cao cấp về Toán. Chưa đầy hai năm sau, nhận thấy sức mạnh và tiềm năng của các hệ thống AI, GS Long đã gọi điện trò chuyện với GS Ngô Bảo Châu và chia sẻ rằng: "Trí tuệ nhân tạo và học máy sẽ không thay các nhà toán học, ít ra là trong tương lai gần. Nhưng chúng có thể giúp cho một nhóm nhỏ với năng lực sẵn có, tham vọng lớn, tư duy dẫn dắt, thay thế hoặc kiểm soát cả một cộng đồng. Đây mới là điều nguy hiểm nhất là đối với những nền khoa học của các quốc gia như Việt Nam, vẫn còn nhỏ yếu, lại ít có ý thức phối hợp liên ngành, và ít có tham vọng nội tại để hội nhập sâu." Quả thật, năng lực làm toán của AI đang tiến rất nhanh. Hệ thống AI ngày nay đã có thể quét lượng tài liệu rất lớn bằng nhiều ngôn ngữ, viết code kiểm tra giả thuyết, tìm ví dụ và phản ví dụ, thậm chí giải quyết một số bài toán mở trong toán học. Tình hình mới khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu AI có thể thay thế hay kiểm soát cả một cộng đồng toán học hay không. Toán học như ‘vùng đất hứa’ với AI Thoạt nhìn, toán học dường như là lĩnh vực nhiều thử thách lớn với máy móc, bởi lĩnh vực này còn đòi hỏi tư duy trừu tượng, nắm rõ bản chất vấn đề. Nhưng thực tế, đây lại là môi trường có nhiều đặc điểm thuận lợi cho máy học. Trước hết là nguồn ngữ liệu phong phú và rõ ràng. Suốt nhiều thế hệ, giới toán học đã xây dựng văn hóa chia sẻ tri thức cởi mở qua sách báo, ghi chú bài giảng và các diễn đàn chuyên môn như MathOverflow. GS Đào Hải Long cho biết bản thân ông có thói quen giải thích các lập luận sao cho càng rõ ràng, khúc chiết càng tốt. Kho tri thức được tổ chức bài bản này trở thành nguồn dữ liệu dồi dào để huấn luyện máy móc, giúp hệ thống nhanh chóng nhận diện các dạng bài quen thuộc và gợi ý những hướng đi tiềm năng. Bên cạnh đó, các hệ thống hiện nay không còn hoạt động như một công cụ đoán từ đơn thuần mà kết hợp nhiều công cụ khác nhau - từ tìm kiếm tài liệu, viết code, tính toán, thử nhiều trường hợp đến tự kiểm tra kết quả. Với năng lực tính toán quy mô lớn, máy có thể kiểm tra hàng loạt phương án giải trong thời gian rất ngắn - điều một người khó lòng thực hiện thủ công. Quan trọng hơn cả, trong toán học, kết quả thường dễ kiểm tra đúng hay sai. Từng bước trong một chuỗi lập luận đều có thể được đối chiếu và kiểm tra bằng phần mềm tính toán hoặc các công cụ logic hình thức. Vì vậy, AI vừa có rất nhiều kiến thức để học, vừa có khả năng thử nhiều cách giải, lại nhận được phản hồi rõ ràng về việc mình đúng hay sai, nên quá trình cải thiện diễn ra rất nhanh. "Trong toán học, câu trả lời rất rõ ràng", GS Đào Hải Long nhận định, ông dẫn lại câu nói nổi tiếng của nhà toán học John von Neumann: "Nếu người ta không tin toán học là đơn giản thì chẳng qua vì người ta không biết cuộc đời phức tạp như thế nào." Và chính sự rõ ràng, chuẩn xác và có thể kiểm chứng ấy của toán học đã biến nó thành một môi trường lý tưởng để công nghệ phát huy thế mạnh. Những giới hạn máy chưa thể chạm tới Khi AI giải toán ngày càng thuần thục, nhiều ý kiến cho rằng nó đã có thể thay thế được vai trò của những nhà toán học. Song GS Đào Hải Long cho rằng thực tế vẫn còn nhiều khoảng trống mà máy chưa thể chạm tới. Năng lực nổi bật nhất của các mô hình hiện nay là khả năng tìm kiếm trong một không gian dữ liệu khổng lồ. Nếu xem lời giải là con đường dẫn đến đích, máy có ưu thế tương tự một kỳ thủ nhìn trước hàng trăm nước đi để rà soát ví dụ, tìm kiếm phản ví dụ, cũng như kết nối những mẩu tri thức nằm rải rác ở nhiều ngôn ngữ và phân ngành khác nhau. Tuy nhiên, hệ thống này chưa thể tự mình xây dựng nên một khung lý thuyết mang tính bước ngoặt, hay chuyển hóa một ý tưởng mơ hồ thành một câu hỏi toán học chuẩn xác. Công việc của nhà toán học không chỉ gói gọn trong giải một bài toán, mà còn là nhận biết đâu là vấn đề thực sự đáng đặt ra. "Chúng ta biết là những câu hỏi nào nên hỏi", GS Đào Hải Long chia sẻ. Với khả năng tính toán, lập trình và đối chiếu dữ liệu nhanh chóng, AI có thể hỗ trợ các nhà toán học với tư cách là công cụ. Chính nhà khoa học mới là người giữ vai trò quyết định xem những bài toán cần giải đó nên là gì. Song hành với việc đặt vấn đề, kỹ năng diễn giải cũng đóng vai trò quan trọng. Khi máy móc đưa ra một chứng minh, nhà toán học không thể chỉ dừng lại ở việc kiểm tra xem chuỗi suy luận đó đúng hay sai, mà còn phải tìm ra được ý tưởng mấu chốt, diễn giải ý nghĩa của kết quả ấy cho toàn thể cộng đồng. Theo GS Đào Hải Long, nếu trước đây khâu diễn giải ít được chú trọng bằng việc tìm ra lời giải, thì trong tương lai, phần việc này sẽ quan trọng hơn và đồng thời ảnh hưởng đến cách chúng ta đào tạo toán học cho thế hệ trẻ. Đây cũng là lý do GS Long nghĩ rằng người làm nghiên cứu nên tập trung vào những vấn đề mà mình có "sẵn lợi thế, thậm chí là lợi thế không công bằng". Lợi thế đó giúp các nhà toán học nhận diện và lý giải được cốt lõi vấn đề - điều mà AI chưa thể làm được. Sự bướng bỉnh - lợi thế đặc biệt của người làm toán Một lợi thế khác của các nhà toán học so với AI, theo GS Đào Hải Long, là sự bền bỉ, khả năng thích ứng linh hoạt nhưng giữ được sự kiên định về mặt học thuật. Nếu như ChatGPT thường có xu hướng thay đổi câu trả lời để chiều lòng người dùng, thì người làm toán lại có "sự bướng bỉnh" nhất định - và đó là một lợi thế đặc biệt của người làm toán. Nhìn rộng hơn, việc làm rõ những lợi thế này chính là cách các nhà toán học chứng minh giá trị trong công việc của mình. "Tôi nghĩ một điều quan trọng đối với cộng đồng toán học là chúng ta phải giải thích được cho thế giới, cho những người không cùng chuyên môn, vì sao toán học vẫn cần thiết và vai trò của nhà toán học là gì", GS Đào Hải Long nhấn mạnh. "Chúng ta phải giải thích cho thế giới rằng cách sống, lối tư duy của chúng ta thực sự có giá trị. Nó giúp chúng ta nhìn ra những giá trị thật giữa một khung cảnh rất hỗn loạn. Chúng ta có khả năng đánh giá vấn đề một cách thực chất." "Nếu để các công ty AI kể câu chuyện thì họ sẽ muốn chứng minh rằng họ gần như đã ‘giải quyết xong’ toán học rồi. Chúng ta không thể để người khác định nghĩa công việc của mình. Chúng ta phải tự giành lấy quyền định nghĩa công việc của chúng ta". https://tiasang.com.vn/vai-tro-nguoi-thay-khi-hoc-sinh-dung-ai-5103948.html Vai trò người thầy khi học sinh dùng AI Nguyễn Nhật Minh Một thí nghiệm trên gần một nghìn học sinh trung học cho thấy cùng một mô hình AI có thể khiến các em học kém đi hoặc không, tùy vào cách người thầy hướng dẫn các em sử dụng nó. Điều này đặc biệt đáng chú ý ở Việt Nam, khi AI đang chính thức bước vào trường học. Từ ngày 15/8, Thông tư 49/2026 của Bộ GD&ĐT về ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp bắt đầu có hiệu lực, trong đó AI được xác định là công cụ hỗ trợ, không thay thế vai trò và trách nhiệm học thuật của giảng viên [1]. Ở bậc phổ thông, từ năm học này, các trường bắt đầu triển khai giáo dục AI theo khung nội dung mà Bộ ban hành giữa tháng 12 năm ngoái, sau một học kỳ thí điểm [2]. Như vậy, về chủ trương, việc có đưa AI vào trường hay không đã được quyết; còn điều tôi muốn bàn ở đây là những tiết học ấy nên dạy các em cái gì. Nghề của tôi là vật lý thiên văn và vũ trụ học. Công việc hằng ngày là từ mô hình lý thuyết dựng ra những dự đoán cụ thể cho quan sát, rồi thiết kế các phương pháp thống kê để từ khối dữ liệu quan sát ngày một lớn suy ngược lại xem mô hình nào còn đứng được. Từ hai ba năm nay, khi dạy và hướng dẫn sinh viên làm nghiên cứu, tôi để ý các em làm việc với AI ở đủ mọi mức: tìm tài liệu, tra thư viện, nhờ giảng lại một khái niệm, thậm chí... nhờ dựng hộ mô hình, thiết kế và viết giùm luôn phương pháp cùng mã nguồn để phân tích dữ liệu. Advertisement Những việc như vậy AI làm rất tốt và chẳng có lý do gì để người học phải quay lại làm thủ công. Nhưng cũng có những việc nếu giao cho AI làm hộ thì người học có thể mất cơ hội để học. Năng lực tư duy ít dùng đến thì thui chột, và trẻ em là nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất, vì các em chưa có đủ điểm tựa kiến thức để nghi ngờ và chất vấn câu trả lời của AI. Vậy phải dạy trẻ như thế nào? Một mô hình, hai gia sư Học kỳ mùa thu năm 2023, nhóm của PGS Hamsa Bastani ở Trường Wharton, Đại học Pennsylvania, hợp tác với một trường trung học ở Thổ Nhĩ Kỳ để làm thí nghiệm với gần một nghìn học sinh lớp 9 đến lớp 11, trong bốn buổi ôn tập toán tại lớp [3]. Học sinh được chia làm ba nhóm. Nhóm thứ nhất ôn tập như bình thường. Nhóm thứ hai được dùng một gia sư AI mà nhóm nghiên cứu gọi là GPT Base, thực chất là một giao diện trò chuyện giống ChatGPT, chạy trên GPT-4. Nhóm thứ ba được dùng GPT Tutor, cũng chạy trên GPT-4 nhưng được thiết kế khác: có một đoạn chỉ dẫn viết sẵn dặn AI chỉ gợi ý từng bước chứ không đưa thẳng đáp án, và với mỗi bài tập, nhóm nghiên cứu thuê hai giáo viên toán soạn sẵn lời giải mẫu cùng những lỗi học sinh hay mắc rồi nạp thêm cho AI. Theo kết quả đăng trên PNAS giữa năm 2025, lúc còn công cụ trong tay, cả hai nhóm dùng AI đều làm bài luyện tập tốt hơn hẳn nhóm không dùng, điểm cao hơn khoảng 48% với GPT Base và 127% với GPT Tutor. Nhưng đến kỳ thi không được dùng công cụ, nhóm GPT Base lại làm kém hơn nhóm chưa từng dùng khoảng 17%, còn nhóm GPT Tutor thì không khác nhóm không dùng. Hai gia sư AI chạy trên cùng một mô hình, cái khác nhau duy nhất nằm ở cách người ta thiết kế nó cho học sinh dùng: những chỉ dẫn viết sẵn, cộng với phần nội dung do giáo viên soạn cho từng bài, cũng như khi giáo viên soạn giáo án thời chưa có AI. Học sinh được vật lộn với bài toán trước rồi mới nghe giảng thì học sâu hơn hẳn, còn gia sư AI, dù có ý tốt, vẫn phá mất quá trình ấy bằng cách can thiệp quá sớm [4]. AI có những điểm tương đồng với máy tính. Đúng là máy tính bỏ túi đúng làm mất khả năng tính nhẩm của nhiều người nhưng nó không làm hại gì đến nhà khoa học. Nhà toán học và nhà vật lý vẫn làm việc bình thường, vì trước khi có máy tính bỏ túi họ đã có đại số, quen thao tác với quan hệ giữa các đại lượng chứ không phải với từng con số, mà mất tính nhẩm thì không đụng đến phần ấy. Báo cáo chính sách tháng Một năm nay của Viện Brookings về học sinh trong thời đại AI, dựa trên phỏng vấn và thảo luận nhóm với 505 người ở 50 nước, một tổng quan hơn 400 nghiên cứu và một panel Delphi, cũng nhắc lại phép so sánh này [5]. Trong giáo dục, hiện tượng ấy được gọi là "giảm tải nhận thức" (cognitive offloading): con người giao một phần việc mình từng phải tự làm cho công cụ. Bàn phím làm giảm nhu cầu viết tay, máy tính bỏ túi làm thay các phép tính cơ bản. AI tạo sinh đẩy việc này lên một mức khác hẳn, vì nó làm hộ luôn cả phần diễn giải, tổng hợp và lập luận. Vậy phần nào của việc học có thể giao cho máy, và phần nào nhất định phải để học sinh tự làm? Theo tôi, càng nhiều thao tác tự động hóa được thì càng phải dạy các em kỹ hơn những thao tác không tự động hóa được. Suy đoán, kiểm định và tư duy phản biện Nếu học sinh được rèn thói quen suy đoán trước khi có đáp án và kiểm định sau khi thấy đáp án, thì các em sẽ tự biết hồ nghi và tự biết chất vấn cái đáp án vừa nhận được. Thời tôi đi học, chúng tôi vẫn phản biện giáo viên khi thấy lời giải hay đáp án của thầy cô có gì đó không ổn, và thầy cô cũng không ngại bị học sinh phản biện. Khi sử dụng AI, dưới sự hướng dẫn của giáo viên, từ một bài tập gốc, các em học sinh có thể bảo AI sửa số liệu, đổi điều kiện, thay giả định hay bối cảnh để tạo ra bài khác; giáo viên cũng có thể yêu cầu AI phát triển bài tập ấy thành một chuỗi bài tập, từ dễ đến khó, từ cơ bản đến nâng cao. Thậm chí, với sự hướng dẫn ấy của giáo viên giúp các em có tư duy phản biện, khi AI đưa thông tin sai, học sinh phải tìm ra chỗ sai, giải thích vì sao sai và sửa lại. Vậy dạy cái gì? Theo tôi, có ít nhất ba việc thầy cô và nhà trường làm được ngay. Thứ nhất, tập cho học sinh thói quen suy đoán trước rồi mới hỏi. Trước khi gõ câu hỏi, các em viết ra trước một ước lượng: đáp số nằm trong quãng nào, đơn vị là gì, dạng ra sao... Hỏi xong rồi mới đem câu trả lời của AI so lại với những gì mình đã viết. Việc này không tốn thiết bị hay phần mềm gì. Trong thí nghiệm ở Thổ Nhĩ Kỳ, GPT Tutor buộc các em làm gần đúng việc này, vì AI chỉ gợi ý nên các em vẫn phải tự đi bước cuối [3]. Thứ hai, thay đổi cách giáo viên kiểm định và đánh giá học sinh. Nếu giáo viên vẫn coi một bài làm trơn tru và một lời giải đúng là bằng chứng học sinh đã hiểu, thì học sinh sẽ có động cơ tìm một bài làm và lời giải hoàn chỉnh ở bất cứ đâu, từ Google đến AI. Thay vào đó, giáo viên có thể hỏi vấn đáp trực tiếp, yêu cầu các em giải thích lại lời giải bằng lời của chính mình, không được dùng AI. Có lẽ câu hỏi quan trọng nhất dành cho các em là "vì sao", để các em giải thích cách mình giải bài, cách lập luận, bảo vệ kết quả của mình. Thứ ba là định hướng AI. GPT Tutor vẫn chỉ là mô hình sẵn có, cộng thêm mấy dòng dặn AI chỉ được gợi ý, cộng phần lời giải mẫu và lỗi thường gặp mà giáo viên soạn cho từng bài. Báo cáo Brookings khuyến nghị cho việc phát triển những công cụ AI "biết dạy", thay vì những công cụ chỉ biết trả lời [5]. Thay vì một AI luôn nói "đúng rồi" và tiếp tục làm hộ, họ muốn những hệ thống biết hỏi lại, chất vấn, chỉ ra điểm yếu trong lập luận và buộc học sinh phải tự giải thích. Còn ở cấp độ nhà trường, một phần cách ứng xử ấy hoàn toàn có thể được định hướng ngay cả với những mô hình đang có: yêu cầu AI không đưa đáp án ngay, hỏi học sinh đã thử đến đâu, gợi ý từng bước, yêu cầu kiểm tra kết quả và chỉ đưa lời giải đầy đủ khi thật sự cần thiết. Không nhất thiết phải chờ một "AI giáo dục" hoàn hảo mới bắt đầu dạy học với AI. Trước hết có thể thay đổi cách chúng ta sử dụng AI hiện có. Không đặt niềm tin mù quáng vào AI Ngay cả khi biết cách sử dụng AI, học sinh vẫn không được tiếp cận với những công cụ có chất lượng như nhau. Bà Rebecca Winthrop, một trong các tác giả báo cáo, nói rằng những công cụ miễn phí, thứ học sinh và nhà trường dễ tiếp cận nhất, cũng thường là những công cụ kém tin cậy và kém chính xác hơn [6]. Ở Việt Nam, vấn đề còn nằm ở dữ liệu phía sau mô hình: AI được huấn luyện bằng những nguồn nào, dữ liệu tiếng Việt có đủ lớn và đủ tốt không, và mô hình có hiểu được những đặc thù của Việt Nam hay chỉ đang chuyển một lượng kiến thức chủ yếu bằng tiếng Anh sang tiếng Việt. Một câu trả lời sai bằng tiếng Việt nhưng được viết rất trôi chảy có thể nguy hiểm hơn một phép tính sai đơn vị, bởi học sinh rất khó nhận ra nó sai ở đâu. Vì thế, nếu muốn đưa AI vào trường học, chúng ta phải dạy học sinh hai thứ cùng lúc: cách sử dụng AI và cách không tin AI một cách mù quáng. Năm học mới bắt đầu trong vài tuần nữa, và AI sẽ vào lớp ngày một nhiều, ở nhiều cấp học, dưới nhiều hình thức. Có lẽ phần việc quan trọng nhất của người thầy lúc này không phải là cố trả lời nhanh hơn AI, mà là giữ lại cho học sinh những việc AI không làm thay: tự đoán, tự thử, tự sai, tự kiểm tra và tự chất vấn. Tài liệu tham khảo: 1. Thông tư 49/2026/TT-BGDĐT ngày 30/6/2026 của Bộ GD&ĐT, hiệu lực từ 15/8/2026. 2. Bộ GD&ĐT, Quyết định 3439/QĐ-BGDĐT ngày 15/12/2025 ban hành Khung nội dung thí điểm giáo dục trí tuệ nhân tạo cho học sinh phổ thông (dự thảo lấy ý kiến từ 21/11/2025); Công văn 8334/BGDĐT-GDPT ngày 18/12/2025 hướng dẫn thí điểm; Công văn 5208/BGDĐT-GDPT ngày 7/8/2026 hướng dẫn nhiệm vụ giáo dục phổ thông năm học 2026–2027. 3. Bastani H., Bastani O., Sungu A., Ge H., Kabakcı Ö., Mariman R., Generative AI without guardrails can harm learning: Evidence from high school mathematics. PNAS 122(26), 2025. https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2422633122 4. Hoàng Anh Đức. Vật lộn với bài toán: Lợi ích giáo dục bị AI tước bỏ. Tia Sáng, 28/5/2026. https://tiasang.com.vn/vat-lon-voi-bai-toan-loi-ich-giao-duc-bi-ai-tuoc-bo-5078916.html 5. Burns M., Winthrop R., Luther N., Venetis E., Karim R., A New Direction for Students in an AI World: Prosper, Prepare, Protect. Center for Universal Education at Brookings, 1/2026. https://www.brookings.edu/articles/a-new-direction-for-students-in-an-ai-world-prosper-prepare-protect/ 6. Greg Toppo, Four Takeaways from New Report on AI’s Risks in Education. The 74, 20/1/2026. https://www.the74million.org/article/four-takeaways-from-new-report-on-ais-risks-in-education/

Nhìn lại quan điểm phát triển là tự do của Amartya Sen trong thời đại AI

https://tiasang.com.vn/nhin-lai-quan-diem-phat-trien-la-tu-do-cua-amartya-sen-trong-thoi-dai-ai-5110247.html Nhìn lại quan điểm phát triển là tự do của Amartya Sen trong thời đại AI Amartya Sen, nhà kinh tế châu Á đầu tiên đoạt giải Nobel, cho rằng mục tiêu thực sự của phát triển kinh tế không phải là gia tăng của cải hay sản lượng công nghiệp, mà là mở rộng các quyền tự do thực chất của con người. Giáo sư Amartya Sen, Nobel Kinh tế năm 1998. Ảnh: LSE Library, Flickr Commons Cuốn sách "Phát triển là tự do" (Development as Freedom) năm 1999 của Amartya Sen được ca ngợi rộng rãi như một con đường hướng tới xã hội nhân văn hơn [1]. Cựu Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Kofi Annan từng dành cho ông những lời có cánh [?!]: "Những người nghèo khổ và bị tước đoạt trên thế giới khó có thể tìm đâu ra một người đại diện thấu hiểu và cất lời thay họ xuất sắc hơn Amartya Sen." Sinh ra tại Ấn Độ, Amartya Sen là một học giả tại Đại học Cambridge, một nhà kinh tế chính trị hàng đầu. Ông ủng hộ chuyển trọng tâm phát triển từ "thu nhập và của cải" sang các quyền tự do thực chất của con người - điều mà ông gọi là "năng lực". Ông định nghĩa phát triển là quá trình mở rộng những "quyền tự do thực chất" mà con người có thể hưởng. Trong đó, có năm nhóm tự do thiết yếu bao gồm: (i) khả năng tiếp cận cơ hội kinh tế, thị trường, việc làm, tín dụng; (ii) phúc lợi xã hội như giáo dục, y tế, dinh dưỡng; (iii) quyền được tham gia vào những quyết sách của đời sống công cộng có ảnh hưởng tới mình, (iv) khả năng yêu cầu về minh bạch trong ứng xử, thảo luận và giám sát quyền lực, (v) có mạng lưới an sinh xã hội để bảo vệ trước các cú sốc, nghèo đói, thiên tai, bệnh tật. [1],[2]. Phát triển là quá trình mở rộng những quyền tự do thực chất mà con người có thể hưởng — Amartya Sen Phân biệt giữa quyền trên giấy tờ và khả năng thực tế để sử dụng quyền đó, Amartya Sen cho rằng một người có quyền đi học về mặt pháp lý nhưng nếu gia đình quá nghèo khó, ở vùng xa hoặc bị phân biệt đối xử thì chưa chắc đã người đó có được "năng lực thực chất" để học tập. Với quan điểm "phát triển là tự do", thước đo về sự phát triển của Amartya Sen đối với một quốc gia không chỉ là tăng trưởng GDP được bao nhiêu, mà còn là người dân của quốc gia đó có được sống khỏe mạnh, hạnh phúc; các nhóm yếu thế có bị bỏ lại phía sau; liệu mọi người có được tiếp cận các dịch vụ cơ bản, lựa chọn sinh kế, tiếp cận thông tin và yêu cầu chính quyền giải trình tốt hay không. Amartya Sen [đồng (?!)] xây dựng Chỉ số Phát triển Con người (HDI) nhằm thay thế chỉ số GDP. Tư tưởng của ông truyền cảm hứng cho một thế hệ học giả và những người làm chính sách theo đuổi cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm, góp phần định hình nên các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs), trong đó sử dụng nhiều chỉ số để giải quyết các vấn đề như nghèo đói, bất bình đẳng và bảo vệ môi trường. Trong cuốn "Phát triển là Tự do" , Amartya Sen lưu ý rằng phần lớn sự phát triển dựa trên tăng trưởng có tác dụng kìm hãm tự do. Bất bình đẳng là rào cản của tự do Bằng cách tái định nghĩa nghèo đói như một sự thiếu thốn các năng lực cơ bản thay vì chỉ là thu nhập, Amartya Sen nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp cận giáo dục, chăm sóc sức khỏe và sự tham gia chính trị. Ông lập luận rằng các cơ sở kinh tế, như cơ hội việc làm, gắn bó sâu sắc với các cơ hội xã hội như giáo dục và chăm sóc sức khỏe. Ví dụ, nâng cao tỷ lệ biết chữ ở phụ nữ thường dẫn đến sức khỏe gia đình và kết quả kinh tế tốt hơn. Tại sự kiện Đối thoại mở về Bất bình đẳng trong thế kỷ 21 hồi năm 2019, Giám đốc UNDP Achim Steiner đã nhấn mạnh: "Phát triển, trên nhiều phương diện, có nghĩa là giải phóng con người khỏi nghèo đói, khỏi sự dễ bị tổn thương về kinh tế, khỏi các rủi ro về môi trường... Nếu chúng ta coi phát triển là tự do, thì bất bình đẳng trở thành một sự giam cầm". [4] Paul Krugman, nhà kinh tế đoạt giải Nobel 2008, cho rằng mối quan tâm đến bất bình đẳng ở các nước tư bản như Mỹ diễn ra khá muộn. Cũng trong diễn đàn đó, Paul Krugman tranh luận rằng vấn đề này luôn bị cản trở bởi ba xu hướng mà ông gói gọn thành ba chữ "D": bác bỏ (dismissal) bất bình đẳng như một vấn đề nghiêm trọng, sau đó phủ nhận (denial) bằng chứng cho thấy bất bình đẳng đang gia tăng, và cuối cùng là chuyển hướng (detour) cuộc tranh luận về nguyên nhân của bất bình đẳng - liên kết nó với các vấn đề như giáo dục, khoảng cách tiền lương giữa người có bằng đại học và không có bằng đại học. [4] Theo Paul Krugman, ở các nền kinh tế tư bản, sự quan tâm đến bất bình đẳng thường diễn ra tương đối muộn và thụ động, chỉ bùng nổ khi khoảng cách giàu nghèo đã đạt đến mức báo động hoặc gây ra biến động xã hội. — . Điều này cho thấy cách tiếp cận với bất bình đẳng khác nhau giữa các mô hình kinh tế. Với Krugman, việc giảm bất bình đẳng trong nền kinh tế tư bản không chỉ là bài toán kinh tế mà trước hết là bài toán chính trị - xã hội. Mọi thứ sẽ bắt đầu đi từ việc liệu xã hội có thừa nhận bất bình đẳng là vấn đề cần can thiệp hay không. Chính Krugman từng chỉ ra rằng thời kỳ Washington Consensus (những năm 1980-1990), chính sách kinh tế chủ yếu tập trung vào tăng trưởng và ổn định vĩ mô, với giả định rằng thành quả tăng trưởng sẽ lan tỏa đến mọi người [5]. Sự quan tâm đến bất bình đẳng thường diễn ra tương đối muộn và thụ động, chỉ bùng nổ khi khoảng cách giàu nghèo đã đạt đến mức báo động hoặc gây ra biến động xã hội. Trong khi đó, tại các nền kinh tế phi thị trường trước đây, giảm bất bình đẳng và tiến tới công bằng xã hội vốn là mục tiêu cốt lõi, nền tảng mang tính bản chất ngay từ đầu trong mô hình phát triển, chứ không phải giải pháp mang tính "chữa cháy" hay phản ứng muộn màng. Các nền kinh tế kế hoạch hóa từng duy trì chênh lệch thu nhập thấp bằng cơ chế phân phối và kiểm soát mạnh, nhưng cái giá lại là vấn đề về tăng trưởng. Ngược lại, kinh nghiệm chuyển đổi hậu Xô viết (1990s-2000s) cho thấy khi các cơ chế phân phối cũ bị tháo bỏ mà thiết chế mới chưa đủ mạnh, bất bình đẳng có thể tăng rất nhanh. Dữ liệu World Bank cho thấy cuối thập niên 1980, các nước ở Trung và Đông Âu có phân phối thu nhập rất bình đẳng, chỉ số bất bình đẳng Gini thấp khoảng 20–25 [6]. Nghiên cứu của Branko Milanovic cho thấy Gini trung bình ở Đông Âu và Liên Xô cũ tăng từ 25–28 lên 35–38 trong chưa đầy 10 năm khi chuyển từ kinh tế kế hoạch sang kinh tế thị trường. [7] Dù vậy, World Bank cũng ghi nhận các mạng lưới an sinh ở một số nước Trung và Đông Âu đã giúp kìm hãm bất bình đẳng mà thị trường tự thân có thể tạo ra. [6] [7] Từ góc nhìn của Amartya Sen, mặt hạn chế của kinh tế tư bản cũng như kinh tế kế hoạch hóa tập trung cho thấy cả hai mô hình đều chỉ là phương tiện. Cả "bình đẳng kiểu phân phối" lẫn "tăng trưởng kiểu thị trường" đều chỉ là phương tiện để các thể chế khác nhau giải quyết bất bình đẳng, và chúng đều không phải là đích đến. Mục tiêu thực sự cần hướng đến không phải làm cho mọi người có thu nhập bằng nhau, mà là bảo đảm mọi người có năng lực thực chất để lựa chọn và sống cuộc đời mà họ có lý do để coi trọng. Amartya Sen tin bất bình đẳng không chỉ là vấn đề đạo đức mà còn là vấn đề kinh tế. Những xã hội có khoảng cách bất bình đẳng lớn thường làm lãng phí tiềm năng của con người. Vì vậy, thúc đẩy công bằng vừa đúng đắn về mặt đạo đức, vừa là một lựa chọn kinh tế khôn ngoan. Năng lực con người trong thời đại mới Tư tưởng của Amartya Sen đặc biệt đáng chú ý trong một thời đại mà những công nghệ số như AI đang nhanh chóng thay đổi cách con người học tập, làm việc và tiếp cận các nguồn lực. Các báo cáo quốc tế dự báo AI và tự động hóa có thể thay thế hoặc biến đổi nhiều công việc, đồng thời tạo ra những nghề nghiệp và cơ hội kinh tế mới [8]. Nhưng khả năng nắm bắt những cơ hội ấy không được phân bổ đồng đều. Nó phụ thuộc ngày càng nhiều vào trình độ giáo dục, kỹ năng số, khả năng học lại, chuyển nghề, tiếp cận vốn và các mạng lưới hỗ trợ. Tương tự, tự do về phúc lợi xã hội không chỉ dừng lại ở việc "được đến trường" hay "được chữa bệnh", mà là chất lượng và khả năng tiếp cận bình đẳng đối với các công nghệ y-sinh và giáo dục hiện đại. Báo cáo của UNDP chỉ ra sự bất bình đẳng thế hệ mới, đó là bất bình đẳng về công nghệ số và kỹ năng bậc cao [9]. Một đứa trẻ tiếp cận internet tốc độ cao và AI sẽ có tự do thực chất về phát triển năng lực vượt trội so với đứa trẻ thiếu kết nối. Ở thời đại AI này, đầu tư cho năng lực của con người chính là điều tiên quyết quyết định công nghệ có thực sự phục vụ con người hay không. Quyền tham gia vào các quyết sách công cộng cũng ít nhiều thay đổi khi một phần không gian xã hội chuyển lên môi trường số. Muốn tham gia và đưa ra lựa chọn đúng đắn, con người không chỉ cần quyền tiếp cận thông tin mà còn phải có khả năng phân biệt thông tin đáng tin cậy với tin giả, nội dung bị thao túng. Thêm vào đó, các thuật toán thao túng và "bong bóng lọc" có thể khiến mỗi người chỉ nhìn thấy những thông tin phù hợp với quan điểm sẵn có, từ đó hạn chế khả năng nhìn nhận vấn đề một cách toàn diện. Vì vậy, báo cáo của WEF nhấn mạnh rằng con người cần có tư duy phản biện số, tức khả năng kiểm chứng thông tin, nhận diện thao túng và cân nhắc nhiều góc nhìn trước khi đưa ra quyết định [10]. Nếu thiếu năng lực này, quyền tự do lựa chọn trong các vấn đề chính trị và xã hội có thể bị thu hẹp, ngay cả khi chúng ta vẫn có thể truy cập Internet. Các yêu cầu về minh bạch và giám sát quyền lực ngày nay cũng không chỉ dừng ở con người, mà còn phải mở rộng sang các thuật toán. Người dân không chỉ cần biết lãnh đạo, công chức, doanh nghiệp hay tổ chức đang làm gì, mà cả các hệ thống AI mà những bên này sử dụng đang dựa vào đâu để đưa ra những quyết định có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của họ, từ xét duyệt tín dụng, tuyển dụng đến phân bổ trợ cấp xã hội. Điều đó không nhất thiết đòi hỏi mọi thuật toán phải được công khai hoàn toàn, nhưng những quyết định quan trọng không nên trở thành các "hộp đen" không thể chất vấn. Con người cần có khả năng nhận biết khi AI tham gia vào quá trình ra quyết định, hiểu những căn cứ chính của quyết định đó và có cơ chế khiếu nại hoặc yêu cầu con người xem xét lại khi quyền lợi của mình bị ảnh hưởng. Những thiên lệch ẩn trong dữ liệu và thuật toán, nếu không được phát hiện và kiểm soát, có thể biến công nghệ từ công cụ mở rộng cơ hội thành một cơ chế khoét sâu những bất bình đẳng vốn có. Cuối cùng là các quyền tự do bảo vệ, liên quan đến mạng lưới an sinh xã hội nâng đỡ công dân trước những cú sốc. Các cú sốc thời đại mới mang tính toàn cầu và phức tạp hơn. Đó có thể là một đại dịch, thiên tai do biến đổi khí hậu, hoảng loạn tài chính số hay các đột phá công nghệ gây mất việc hàng loạt. Tốc độ lan tỏa của chúng rất nhanh và hậu quả cũng thường thảm khốc hơn. Vì vậy, an sinh xã hội không chỉ là hỗ trợ khi người dân gặp khó khăn, mà còn là tạo một "tấm đệm an toàn" hơn để mọi người có thể an tâm học kỹ năng mới, chuyển việc và thích ứng với thay đổi. Các nghiên cứu kinh tế hiện đại đang đề xuất một số mô hình an sinh mới như Thu nhập cơ bản toàn dân (Universal Basic Income) hoặc An sinh xã hội thích ứng (Adaptive Social Protection). Tuy nhiên, cách tiếp cận của Sen cũng nhắc rằng cung cấp cùng một khoản tiền hay một nguồn lực cho mọi người chưa chắc tạo ra mức tự do như nhau; điều quyết định còn là năng lực của mỗi người trong việc chuyển những nguồn lực được hỗ trợ thành những lựa chọn thực tế và giá trị bền vững. Ở thời đại AI, đầu tư cho năng lực của con người chính là điều tiên quyết quyết định công nghệ có thực sự phục vụ con người hay không. Phong Du tổng hợp Tài liệu tham khảo: [1] Amartya Sen, (1999). "Development as Freedom". New York: Alfred A. Knopf. (Alternatively published in Oxford by Oxford University Press, 1999) [2] V.K. Ramachandran, (2024). "From the Archives: ‘Making lives better’: Interview with Amartya Sen". Frontline. https://frontline.thehindu.com/economy/making-lives-better-amartya-sen-interview-frontline-at-40-economics-nobel-prize-development-as-freedom/article68991863.ece [3] Benjamin Selwyn, (2023). "Amartya Sen’s work shows us the human cost of capitalist development", Jacobin. https://jacobin.com/2023/01/amartya-sen-development-economics-capitalist-markets-inequality-exploitation [4] United Nations. (2019). "If we conceive development as freedom, inequality is imprisonment". UN Human Development Reports. https://hdr.undp.org/content/if-we-conceive-development-freedom-inequality-imprisonment [5] Paul Krugman, (2008). "Inequality and Redistribution", The Washington Consensus Reconsidered: Towards a New Global Governance, Initiative for Policy Dialogue (Oxford, 2008; online edn, Oxford Academic, 1 May 2008), https://doi.org/10.1093/acprof:oso/9780199534081.003.0003 [6] Jan Svejnar. (2002), "Assistance to the Transition Economies: Were There Alternatives?", OED Working Papers, https://openknowledge.worldbank.org/server/api/core/bitstreams/e9a35b00-89c9-53a9-af41-b4dc305a942f/content [7] Branko Milanovic, (1998). "Explaining the increase in inequality during the transition," Policy Research Working Paper Series 1935, The World Bank, https://ideas.repec.org/p/wbk/wbrwps/1935.html [8] OECD. (2025), "Introducing the OECD AI Capability Indicators", OECD Publishing, https://www.oecd.org/en/publications/introducing-the-oecd-ai-capability-indicators_be745f04-en.html [9] UNDP (2025), "A Matter of Choice: People and Possibilities in the Age of AI", Human Development Report 2025, https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025overviewen.pdf [10] WEF (2026), "The Human Advantage: Stronger Brains in the Age of AI", Insight Report, https://www.weforum.org/publications/the-human-advantage-stronger-brains-in-the-age-of-ai/

Foods and Substances

Foods and Substances to Limit or Avoid • Fortified grains: Standard white flour, commercial breads, packaged crackers, and breakfast cereals labeled with "folic acid". • Alcohol: Can increase oxidative stress and interfere with your body's absorption of vital B vitamins. • Ultra-processed foods: Packaged snacks and sweets high in refined sugars and industrial seed oils that promote inflammation. • Synthetic supplements: Low-quality multivitamins or energy drinks containing synthetic folic acid or cyanocobalamin. Foods to Focus On Instead • Natural folate sources: Dark leafy greens (spinach, kale), asparagus, broccoli, avocados, and legumes (lentils, chickpeas, beans). • Methylation-supporting nutrients: Pasture-raised eggs, grass-fed meats, and fish to supply essential B6, B12, and choline.

"Bộ Trưởng Tư Pháp Mỹ" Tháng 8, 2026

https://www.nguoi-viet.com/nvtv-tin-tuc/nvtv-tin-thoi-su/dep-quy-den-1-8-ty-nhung-la-chan-irs-cho-trump-van-con-todd-blanche-sap-thanh-bo-truong-tu-phap/

The Heart and Heart Attacks

https://www.heart.org/en/-/media/Files/Health-Topics/Heart-Attack/Heart-Attack-warning-signs-infographic.pdf?sc_lang=en https://www.heart.org/en/-/media/Files/Health-Topics/Answers-by-Heart/What-Are-the-Warning-Signs-of-Heart-Attack.pdf https://www.heart.org/en/-/media/Files/Health-Topics/Answers-by-Heart/How-Will-I-Recover-From-My-Heart-Attack.pdf https://www.heart.org/en/health-topics/heart-attack/about-heart-attacks/silent-ischemia-and-ischemic-heart-disease ISCHEMIA What is a silent heart attack? Many people have ischemic episodes without knowing it or having pain. This is called silent ischemia. They may have a heart attack with no warning. People with angina also may have undiagnosed episodes of silent ischemia. You may be at a high risk for developing silent ischemia if: • You have had previous heart attacks • You have diabetes Your health care professional may test your blood for: • Proteins and enzymes that show up when the heart muscle is damaged • Cholesterol levels Other tests could include: • Exercise stress test • Holter monitor • Electrocardiogram (EKG or ECG) • Echocardiogram • Chest X-ray • Cardiac MRI Other related links: https://www.mayoclinic.org/drugs-supplements/atorvastatin-oral-route/description/drg-20067003

Đức Dalai Lama Dạy Về Những Gì Đang Xảy Ra Cho Loài Người, Chung Quanh và Trong Tâm Từng Cá Nhân

https://www.youtube.com/watch?v=1-UV_X1ODTc Tâm Ma, Cách Nhận Biết Và Buông Bỏ | Bài Pháp Quan Trọng Từ Thánh Đức Dalai Lama https://www.youtube.com/watch?v=-NVJh6frkTU Thiền Định Và Bát Nhã - Những Lưu Ý Quan Trọng Từ Đức Dalai Lama https://www.youtube.com/watch?v=_L5dDqcTWXM Đức Đalai Lama Trả Lời Câu Hỏi Của Các Phật Tử Mumbai Tôn giáo là thuốc tuỳ căn cơ tuỳ khuynh hướng của mỗi người mà nói mà theo. Hãy học và đọc nhiều: văn/nghe và đọc, tư/suy tư, suy gẫm, phân tích, thử lửa, xác tín; tu/thiền tập mỗi ngày, thấm thành kinh nghiệm sống. https://www.youtube.com/watch?v=6aGpx8DCfac Trí Tuệ Thấu Hiểu Lý Duyên Khởi Chính Là Cánh Cửa Duy Nhất Đi Đến Giải Thoát - Thánh Đức Đalai Lama Niềm tin đi trước, Giới Định Tuệ. Văn tư tu. https://www.youtube.com/watch?v=ZNcCgX-kZvA Học Cách Luyện Tâm Loại Bỏ Mọi Căng Thẳng, Lo Âu Trong Cuộc Sống (Rất Hiệu Quả) - Đức Đalai Lama https://www.youtube.com/watch?v=TeEsDV0DaOs Hiểu Và Thực Hành Đúng 37 Pháp Của Bồ Tát | Thánh Đức Dalai Lama Từ Bi Khai Thị

Học Cách Luyện Tâm Loại Bỏ Mọi Căng Thẳng, Lo Âu Trong Cuộc Sống -- Đức Đalai Lama

https://www.youtube.com/watch?v=ZNcCgX-kZvA Học Cách Luyện Tâm Loại Bỏ Mọi Căng Thẳng, Lo Âu Trong Cuộc Sống - Đức Đalai Lama

Calcium

https://www.youtube.com/watch?v=JH_l4Sx0EU0 Trong video này, BS. Nguyễn Minh Tâm giải thích vì sao nhiều người uống canxi, uống sữa, thậm chí dùng thêm thực phẩm bổ sung trong nhiều năm nhưng vẫn loãng xương, vẫn dễ gãy xương. Cô bác sẽ hiểu rõ mối liên hệ giữa canxi, vitamin D, vitamin K2, magie, phốt pho và vận động. Video cũng chỉ ra 5 thực phẩm tự nhiên quen thuộc trong bếp Việt có thể hỗ trợ xương chắc khỏe hơn: mè đen, rong biển phổ tai, đậu nành, rau xanh đậm và cá nhỏ kho nhừ ăn cả xương. Đồng thời, bác sĩ nhấn mạnh những thứ âm thầm làm mất canxi như đường, nước ngọt có ga, cà phê quá nhiều, thuốc dùng dài hạn và lối sống ít vận động.

Tài Liệu Lịch Sừ về Áo Dài

https://nhipsonghanoi.hanoimoi.vn/ao-dai-lemur-cau-chuyen-cai-cach-y-phuc-phu-nu-viet-nam-627350.html Áo dài Lemur - câu chuyện cải cách y phục phụ nữ Việt Nam Thu Hằng - Ảnh Tư liệu| 30/11/2019 09:53 (NSHN) – Vào thập kỷ 30 của thế kỷ trước, phong trào mặc áo tân thời Lemur do họa sĩ Nguyễn Cát Tường khởi xướng từ Hà Nội đã góp phần thay đổi quan niệm mỹ thuật đối với y phục phụ nữ, đặc biệt là chiếc áo dài Việt Nam ngày nay. Tà áo dài tượng trưng cho vẻ đẹp dịu dàng của người phụ nữ Việt Nam. Hiếm có trang phục nào vừa kín đáo, chuẩn mực, lại vừa tôn lên dáng vẻ thướt tha, mềm mại, duyên dáng của người phụ nữ Việt Nam như chiếc áo dài truyền thống. Theo nhà nghiên cứu văn hóa Trịnh Bách, cho đến đầu thế kỷ XX, phần đông phụ nữ thành thị đều may áo dài theo thể năm thân, hay năm tà. Áo lùng thùng, quần đũng thấp, chỉ có màu nâu hoặc đen. Trong Nam thì có những lối mặc khác, áo nhiều màu hơn, nhưng thường thì màu vẫn không được tươi lắm. Khi kỹ thuật dệt vải được cải tiến và khổ vải được tăng chiều rộng từ 40cm lên ít nhất gấp đôi, nhiều nhà thiết kế áo dài lúc ấy, hầu như là họa sĩ, đã giản lược đi phần nối giữa sống áo để chỉ còn có ba thân. Áo dài ba thân ra đời từ đó. Trên báo Phong Hóa, số Xuân (11-2-1934), chủ bút Nhất Linh cho mở một mục mới có tên “Vẻ đẹp riêng tặng các bà các cô” do Nguyễn Cát Tường – một họa sĩ tốt nghiệp Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương (khóa 1928-1933) phụ trách. Ông đã có nhiều bài viết hướng dẫn việc làm đẹp của chị em như cách đánh phấn, tô son, cách sơn móng tay, cách tập thể thao để giữ vóc dáng đẹp..., nhưng quan trọng là ông xướng lên cuộc cải cách y phục phụ nữ và đã có một cuộc cải cách táo bạo cho áo dài Việt Nam. https://hnm.1cdn.vn/2019/11/30/nhipsonghanoi.hanoimoi.com.vn-uploads-images-thuhang-2019-11-28-_1a.jpg Trước tiên, ông phân tích và trình bày những ưu, khuyết điểm của y phục phụ nữ đương thời, sau đó, ông đưa ra những đề nghị đổi mới cho thích hợp với thời tiết, thoải mái khi cử động, rộng rãi cho máu huyết lưu thông và tôn cao vẻ đẹp sang trọng, yêu kiều của người phụ nữ. Những mẫu y phục do ông thiết kế được đặt tên theo bút danh tiếng Pháp của ông: "Áo Lemur". https://hnm.1cdn.vn/2019/11/30/nhipsonghanoi.hanoimoi.com.vn-uploads-images-thuhang-2019-11-28-_2a.jpg Trên tuần báo “Phong hóa” số 86, ra ngày 23-2-1934, với tựa đề “Y phục của phụ nữ”, họa sĩ Cát Tường đã đưa ra quan niệm của ông về cải cách áo dài: “Bộ áo các bạn gái rồi đây phải như thế nào? Trước hết, nó phải hợp với khí hậu xứ ta, với thời tiết các mùa, với công việc, với khuôn khổ, với mực thước của thân hình mỗi bạn, sau nữa, nó phải gọn gàng, giản dị, mạnh mẽ và có vẻ mỹ thuật và lịch sự. Nhưng dù thế nào, nó cũng phải có cái tính cách riêng của nước nhà mới được. Các bạn là phụ nữ Việt Nam, vậy áo của các bạn phải có một vẻ riêng để người khác khỏi nhầm các bạn với phụ nữ nước ngoài… Các bạn thử để ý nhận xem cái áo hiện thời của các bạn có điều gì bất tiện và thừa không?... Trời sinh ra người, vốn sẵn dành cho các hình dáng riêng, chỗ nở chỗ thắt hợp với đủ phương diện mỹ thuật chứ chẳng phải là trơn tuột như cái hộp kẹo sìu hay ống bột Nestle. Bởi vậy áo mặc phải ăn với người, phải có đường lối văn minh thì vẻ đẹp ấy mới có thể để lộ ra ngoài được. Sau nữa kiểu mẫu phải tùy theo từng người mà thêm bớt. Ví dụ như áo người gầy phải nhiều nếp chếp (xếp ly) thêm mà áo người mập mạp phải cho lẵn thì trông mới mất vẻ khẳng khiu hay sồ sề. Muốn các bạn hiểu được những sự sửa sang hay thêm bớt đó thì từ kỳ sau, tôi sẽ lần lượt phô bầy những kiểu mẫu tôi đã nghĩ được…”. https://hnm.1cdn.vn/2019/11/30/nhipsonghanoi.hanoimoi.com.vn-uploads-images-thuhang-2019-11-28-_nguoi-dtien-mac-lemuya.jpg Chính thức xuất hiện trên Phong hóa số ra ngày 23-3-1934, áo dài Lemur được thiết kế dựa trên dáng áo dài ba thân đã ra đời trước đó. Áo dài Lemur có cổ tròn hay cổ lá sen, nhún bèo, hay khoét rộng để hở cổ, viền đăng ten. Vai áo may bồng hoặc không có tay, lưng để hở đến eo. Chiếc quần lĩnh dải rút được thay bằng quần loa cài khuy bên hông hoặc có dải buộc; ống quần bó sát từ hông đến đầu gối rồi từ đó xuống tới gấu thì xòe ra như hình cái loa. Về màu sắc, ông chủ trương từ bỏ màu thâm nâu truyền thống. Áo Lemur thường mang những gam màu dịu nhẹ, thanh nhã và tươi sáng theo thẩm mỹ tinh tế của người châu Âu. https://hnm.1cdn.vn/2019/11/30/nhipsonghanoi.hanoimoi.com.vn-uploads-images-thuhang-2019-11-28-_mac-ban-ngay.jpg Trong mỗi kiểu áo, ông đều ghi chú cẩn thận về loại vải, thời tiết, thích hợp với màu da hay dáng người nào. Qua từng kỳ báo, ông chỉ dẫn cho các chị em về cách ăn mặc hợp mốt, thuận lợi cho sinh hoạt hằng ngày. Để cổ vũ, ông phát động phong trào phụ nữ “Khỏe và đẹp”, khuyến khích chị em trong nước tập thể dục và chỉ dẫn cách trang điểm. Ông cũng tổ chức các chuyến trình diễn thời trang xuyên Việt, khắp từ Bắc vào Nam. https://hnm.1cdn.vn/2019/11/30/nhipsonghanoi.hanoimoi.com.vn-uploads-images-thuhang-2019-11-28-_thieunuhn-voi-ao-lemur.jpg Năm 1937, để việc đổi mới y phục có kết quả tốt đẹp, những người phụ nữ muốn mặc áo dài tân thời được hài lòng, thấy mình đẹp hơn, duyên dáng hơn, mỹ miều hơn, họa sĩ Cát Tường khai trương Hiệu may LEMUR. https://hnm.1cdn.vn/2019/11/30/nhipsonghanoi.hanoimoi.com.vn-uploads-images-thuhang-2019-11-28-_3_149664.jpg Cải cách trang phục áo dài của Lemur đã thực sự mở ra một chương mới cho áo dài hiện đại, khiến nó trở nên quyến rũ, sang trọng hơn rất nhiều.Thành công lớn nhất của Lemur Nguyễn Cát Tường là đã góp phần thay đổi quan niệm mỹ thuật nói chung đối với y phục nữ giới. Sau này, nhiều họa sĩ tiếp tục cải tiến áo dài, dung hòa với kiểu áo cổ truyền dân tộc để tôn vinh nét đẹp duyên dáng của phụ nữ. Áo dài dần tìm được hình hài chuẩn mực của nó như ngày nay. Áo Dài "Lemur" Họa sĩ Cát Tường, cha đẻ áo dài Lemur Áo dài là y phục cổ truyền của người Việt Nam, đàn ông cũng như đàn bà. Bài này cho các ông ra rìa, chỉ nói tới áo dài của các bà. Kể ra các ông cũng chẳng ghen tỵ chi được vì nói tới áo dài là người ta thường nghĩ tới sự mượt mà, uyển chuyển dịu dàng của phụ nữ. Các ông cũng chẳng mặn mòi chi với áo dài vì khi nước ta trở thành thuộc địa của Pháp, đa số các ông sống ở thành thị đã phụ áo dài để mặc đồ tây. Trước thập niên 1930, y phục của phụ nữ Việt Nam có màu u tối, nâu hay đen. Áo lùng thùng ba bốn tà, quần thì rộng, phần lớn chân đi đất, chỉ có số ít đi hài mũi vểnh lên cong tít. Đầu thập niên 1930 chiếc áo dài thuần túy bắt đầu thay đổi, giới phụ nữ dùng vải nhiều màu sắc hơn. Tới năm 1934, họa sĩ Nguyễn Cát Tường mới tung ra một loạt các mẫu áo dài tân thời dưới cái tên Lemur, cái tên được Pháp hóa từ tên Cát Tường. Áo dài Lemur là sản phẩm của họa sĩ Cát Tường, đúng phóc. Nhưng có một bàn tay phụ nữ góp phần không nhỏ vào việc canh tân áo dài này. Đó là bà Nguyễn Thị Nội, phu nhân của ông. Cuộc tình của hai ông bà cũng là một biến cố lạ lùng trong thời đại của họ. Họa sĩ Nguyễn Cát Tường và bà Nguyễn Thị Nội thời điểm khai trương Hiệu may Lemur tại 16 Lê Lợi, Hà Nội. Trong một lần ra ga Hàng Cỏ đón ông chủ xưởng dệt ren ở Bắc Ninh lên, ông họa sĩ Cát Tường ngó ngang ngó dọc tìm ông khách nhưng mắt ông lại chôn chặt vào bóng một cô gái đi ngang. Cô gái không trang điểm, đầu chít khăn sô đại tang nhưng vẫn toát ra một vẻ đẹp hiếm có khiến anh họa sĩ trẻ ngẩn ngơ. Xã hội thời đó còn quan niệm nam nữ thụ thụ bất thân nên anh chàng chịu chết, không dám tỏ lời ong bướm. Anh ranh mãnh đi lối tắt: viết vài chữ nhờ ông phu xe trao cho cô gái. Thư đi tin lại vài lần, tốn ít tiền bạc hối lộ cho ông phu xe, anh được ông cho biết nàng hẹn gặp anh tại ga Hàng Cỏ vào cuối tuần. Chuyến tàu Bắc Ninh – Hà Nội cuối tuần đó có một chàng trai ăn mặc bảnh chọe đứng đón. Cô gái xuống tàu với hai va ly to đùng. Anh nhào tới, cúi chào điệu nghệ kiểu một công tử Hà thành chính hiệu. Cô gái ngơ ngác không nói chi. Dù sức của chàng họa sĩ chẳng bao lăm, chàng cũng trân mình xách hai chiếc va ly đi theo cô gái. Cô gái đi trước, chàng hai tay nhấc va ly theo sau. Ra khỏi cửa ga, nàng đi thẳng vào đồn cảnh sát. Chàng ngỡ ngàng nhưng cũng theo vào. Cô gái tới gặp một ông cảnh sát và trình: “Ông này lấy cắp hai cái va ly của tôi!”. Chàng họa sĩ ngã ngửa người không biết nói sao. Cuối cùng chàng móc túi đưa mấy lá thư của ông phu xe trao cho trước đây ra để xác định hai người có biết nhau. Cô gái nhìn mấy lá thư cãi lại: “Không phải chữ của tôi!”. Cô mượn giấy bút của cảnh sát để viết ít chữ so sánh. Chữ của cô hoa mỹ gấp trăm lần chữ trong mấy bức thư. Cảnh sát cho cô nhận hai cái va ly và ra về. Chàng trai Cát Tường bị giữ lại để tường trình sự việc. Cuối cùng anh phải nhờ nhà văn Nhất Linh, thời đó rất nổi tiếng, đến bảo lãnh về. Chàng mới vỡ lẽ là đã bị ông phu xe lừa, tự viết giả thư của người đẹp để kiếm chút tiền thưởng. Cô gái tên Nội về lại Bắc Ninh kể sự việc cho mẹ nghe. Bà chủ tiệm ren tức giận kẻ đã bôi nhọ thanh danh con gái rượu của bà vì “viết thư cho trai” nên đâm đơn kiện. Mặc dù bị ông phu xe lừa nhưng trước tòa, họa sĩ Cát Tường vẫn bị phần lỗi. Tòa xử anh phải bồi thường một đồng danh dự cho cô Nội. Chuyện tưởng đã kết thúc nhưng chưa. Ngẫm ra câu “hữu duyên thiên lý năng tương ngộ” đúng ra phết. Ít lâu sau, chàng họa sĩ được mời xuống Bắc Ninh trong một thương vụ quan trọng. Chàng tới gặp đối tác. Bất ngờ người ra rót nước mời khách lại là cô Nội. Họ nhận ra nhau nhưng làm lơ. Bà mẹ chính là đối tác với họa sĩ Cát Tường trong thương vụ này. Bà rất mến trọng tài năng của chàng trai trẻ và vừa lòng với cách ăn nói lễ độ và khiêm nhường của chàng. Cảm tình khiến bà muốn kén chàng làm rể. Cuối năm 1936, sau khi mãn tang chồng, bà tổ chức đám cưới hết sức đình đám tại Bắc Ninh cho con gái. Trong ngày vu quy, cô dâu mặc chiếc áo dài do chú rể sáng tạo riêng cho nàng. Vốn con nhà buôn bán, cô Nguyễn Thị Nội đã là một cánh tay đắc lực giúp chồng phát triển áo dài Lemur tại Hà Nội. Tiệm may Lemur ở số 16 phố Lê Lợi tấp nập khách hàng tới may áo dài Lemur. Người phụ nữ thứ hai góp công phổ biến áo dài Lemur là cô Nguyễn Thị Hậu, sanh năm 1919, khi đó mới 16 tuổi. Thoạt đầu phụ nữ ngại mặc áo Lemur vì mới quá và hơi hở hang với tính e dè của phụ nữ. Thêm vào là dư luận công chúng không có thiện cảm với chiếc áo dài mới này. Ngay nhà văn Vũ Trọng Phụng cũng đưa ra ý kiến đây là thói học đòi lệch lạc với thuần phong mỹ tục, không thể hiện được “tính cách Việt Nam”. Cô Hậu là một người mẫu chuyên chụp hình đăng báo đã bất chấp dư luận, mặc quảng bá chiếc áo dài Lemur. Cô gái với tuổi trăng tròn lẻ này khi đó đang theo học ngành luật, tốt nghiệp và trở thành Luật sư. Năm 1966, bà luật sư 47 tuổi được bổ nhiệm làm Thị Trưởng thành phố Đà Lạt. Người tiền nhiệm của bà là Đại Tá Trần văn Phấn, Tỉnh Trưởng tỉnh Tuyên Đức kiêm Thị Trưởng Đà Lạt. Bà là nữ thị trưởng duy nhất của Việt Nam và đã biến đổi bộ mặt của thành phố Đà Lạt thành một thành phố hoa diễm lệ. Bà cho mua hạt giống các loại hoa về trồng rải rác khắp hai bên đồi thông của dinh tỉnh trưởng và tại các thắng cảnh của thành phố. Trong suốt cuộc đời từ khi làm người mẫu tới lúc làm Thị Trưởng Đà Lạt, bà luôn mặc áo dài. Từ người mẫu Nguyễn Thị Hậu tới Thị Trưởng Nguyễn Thị Hậu. Trở lại với áo dài Lemur, một cải cách táo bạo của họa sĩ Nguyễn Cát Tường, ông đã phát biểu như sau trên tuần báo Phong Hóa, số 86, ra ngày 23/2/1934: “Áo dài cho các bạn gái phải như thế nào? Trước hết, nó phải hợp với khí hậu xứ ta, phù hợp với thời tiết các mùa, phù hợp với công việc, phù hợp với khuôn khổ, phù hợp với mực thước của từng thân hình, và phải gọn gàng, giản dị, mạnh mẽ, đồng thời phải có vẻ mỹ thuật và lịch sự. Tuy nhiên, điều quan trọng là nó phải mang cái tính cách riêng biệt của nước nhà. Các bạn là phụ nữ Việt Nam, vậy nên áo dài của các bạn cần phải có một vẻ đẹp riêng biệt để không bị nhầm lẫn với phụ nữ nước ngoài… Hãy cùng để ý xem áo hiện thời của các bạn có điều gì không tiện lợi và thừa thãi không? Mỗi thân thể con người đều có hình dáng riêng, vùng nở và chỗ thắt hợp với nhiều khía cạnh về mỹ thuật, không thể coi như trơn tuột như cái hộp kẹo sìu hay ống bột Nestle. Vì thế, áo dài phải điều chỉnh để phù hợp với người mặc, phải có đường lối văn minh, để vẻ đẹp ấy mới có thể hiện ra bên ngoài. Ngoài ra, kiểu mẫu áo dài cũng cần phải tùy theo từng người mà điều chỉnh thêm bớt. Ví dụ như áo cho người gầy cần nhiều nếp gấp (xếp ly) để thêm phần sự phong phú, trong khi áo cho người mập cần để lẵng để trông tôn dáng khiêm nhường hơn. Để các bạn hiểu rõ hơn về những điều chỉnh và thêm bớt đó, tôi sẽ tiếp tục giới thiệu những mẫu kiểu áo mà tôi đã nghĩ ra…”. Trong từ điển Oxford có từ “áo dài” được ghi là “loại trang phục của phụ nữ Việt Nam với thiết kế hai tà áo trước và sau dài chấm mắt cá chân, che bên ngoài chiếc quần dài”. Mô tả này đích thị là áo dài Lemur. Trên báo Ngày Nay số 1, đầu xuân 1935, nhà văn Thạch Lam, dưới bút danh Việt Sinh, đã giải thích tại sao cần cải cách y phục phụ nữ: “Vật chất chất thường bao giờ cũng đi trước tinh thần và tư tưởng của phụ nữ. Sự cải cách này giúp và cần yếu cho sự cải cách kia”. Họa sĩ Cát Tường cũng viết trên báo Phong Hóa số 86: “Các nhà đạo đức thường nói quần áo chỉ là những vật dùng để che mưa nắng, nóng lạnh, ta chẳng nên để ý đến cái sang cái đẹp của nó làm gì (…). Theo ý tôi, quần áo tuy dùng để che thân thể song nó có thể là tấm gương phản chiếu ra ngoài cái trình độ trí thức của một nước. Muốn biết nước nào có tiến bộ, có mỹ thuật hay không, cứ xem y phục của người nước họ cũng đủ hiểu”. Các kiểu áo dài Việt Nam Cha đẻ của áo dài Lemur còn có nhiều cải cách các phụ kiện đi đôi với áo dài nhằm tôn vinh vẻ đẹp của áo dài tân thời. Ông nói: “Nói ra sợ không ai tin, điều quan trọng nhất của y phục phụ nữ là chiếc quần. […] Từ cạp đến đầu gối nên thu hẹp bớt để vừa khít với thân hình, như thế những vẻ đẹp thiên nhiên của từng người mới lộ ra được. Còn từ đầu gối trở xuống đến chân, hai ống quần lại phải may rộng dần ra để khi đi đứng cái dáng điệu của các bạn được tăng thêm vẻ nhẹ nhàng”. Đôi hài của phụ nữ xưa cũng đã được ông thay thế bằng guốc cao gót. Rồi áo yếm, đồ lót cho hợp với áo dài. Ngoài áo dài ông còn vẽ kiểu cho áo mặc mùa hè, áo cánh, áo khoác đi biển, áo tắm. Áo dài Lemur đã xóa sổ chiếc áo dài tứ thân lụng thụng xưa rích xưa rang. Ngay tại Huế, vùng đất thần kinh nệ cổ, áo Lemur cũng được phổ biến đến đặt thành vè: Ve vẻ vè ve Nghe vè mốt áo Bận áo lơ-muya Đi giày cao gót Xách bót-tơ-phơi Che dù cánh dơi Đi chơi cụ Ngáo Ăn cháo không tiền Cởi liền lơ-muya. Tài sáng tạo của họa sĩ Nguyễn Cát Tường còn phong phú hơn nhiều. Trong bài “Bố tôi, họa sĩ Lemur Nguyễn Cát Tường” được phổ biến vào năm 2006, ông Nguyễn Tất Đạt, con trai của họa sĩ Lemur, đã tiết lộ: “Tôi đã được xem nhiều kiểu áo mà bố tôi vẽ vào cuối thập niên 30 nhưng cho tới ngày nay vẫn chưa có ai dám mặc vì nó “tân tiến quá”: hở cổ, hở vai, hở ngực. Những kiểu áo đó nằm trong tập tài liệu quý giá mà mẹ tôi đã nâng niu và cất giữ từ mấy chục năm nay. Những lúc nhớ chồng, bà thường mở ra để nhìn lại những hình ảnh cũ, những kỷ niệm xưa nay đã nhạt nhòa trong nước mắt. Không may, tất cả những tài liệu này, tài liệu duy nhất mà mẹ tôi đã cẩn thận cất giữ từ khi bố tôi ra đi đã bị thất lạc trong biến cố 1975”. Nói về tính cách táo bạo trong các mẫu áo dài mà ông Nguyễn Tất Đạt để cập tới, chính họa sĩ Cát Tường đã có lần biện bạch: “Sở dĩ tôi cho hơi chật ở chỗ bụng là vì tôi muốn phân biệt rõ ràng phần ngực với phần bụng. Trái hẳn với ý tưởng của một vài nhà đạo đức Việt Nam, người Tây Âu đều cho bộ ngực cần nhất cho nhan sắc phụ nữ. Một người con gái đẹp mà “không có ngực”, nghĩa là ngực lép kẹp như chiếc đồng hồ Omega thì không thể nào gọi là một người đẹp hoàn toàn được. Có người khi trông thấy một thiếu phụ có bộ ngực nở nang thường ra chiều mai mỉa, vì họ cho thế là chướng, là lẳng lơ. Đối với người đó nếu ta đem ý tưởng Âu Tây, tinh thần mỹ thuật ra giảng, chắc họ không khi nào chịu hiểu. Họ có biết đâu rằng chính người mình cũng hay dùng câu: thắt đáy lưng ong để tả một người con gái đẹp. (Một số báo sau tôi sẽ có bài nói về cách luyện bộ ngực cho được nở nang). Từ bụng trở xuống, ta nên thu hẹp lại cho mất vẻ lòa xòe”. Để thực hiện những tư tưởng phóng khoáng về toàn cảnh xã hội, họa sĩ Cát Tường đã vung tay thành lập nhiều cơ sở thực tiễn. Ngoài tiệm may Lemur chuyên may và giới thiệu những kiểu áo mới nhất, còn có phòng trà Thiên Hương tại 14 phố Hàng Da, tiệm hớt tóc và tắm nước nóng nam, một xưởng làm guốc cao gót, một cửa hàng cho thuê khoảng 30 chiếc xe tay và xích lô, một xưởng chế tạo đồ chơi trẻ em làm bằng gỗ. Ông đã có sáng kiến tạo ra những khối bằng gỗ có thể ráp nối nhau thành đồ chơi, tương tự như đồ chơi Lego ngày nay. Nhưng ngày nay chúng ta chỉ biết tới Lemur là nhờ chiếc áo dài cải cách. Áo dài đã phủ hết những cải cách khác của ông. Ông Nguyễn Tất Đạt, con trai họa sĩ Cát Tường, đã có một kỷ niệm vui về chiếc áo dài của bố ông. Nhân một lần về thăm lại Hà Nội, ông tới ăn tại nhà hàng Thủy Tạ. “Gọi thức ăn xong nhìn quanh tôi đã thấy thực khách ngồi đã gần đầy. Trên một sân khấu nhỏ, dưới ánh đèn màu tươi sáng, dăm ba thiếu nữ mặc quần áo kiểu xưa đang hát các bài quan họ Bắc Ninh cho thực khách thưởng lãm. Xế bàn chúng tôi bên kia lối đi có một đôi vợ chồng người ngoại quốc đang ngồi ăn. Bà ta có mái tóc óng vàng làm nổi bật khuôn mặt trắng trẻo. Đặc biệt là bà ta mặc một chiếc áo dài Việt Nam, chiếc áo dài màu tím có điểm những hoa cúc nhỏ thật nhã. Tôi ngắm bà ta rồi tôi lại nhìn lên sân khấu. Tôi thấy ngay đây là một cơ hội hiếm có: một người ngoại quốc mặc chiếc áo dài Lemur trước một sân khấu có các thiếu nữ Việt Nam mặc áo tứ thân với chiếc yếm đỏ thắm. Một cảnh tượng rất tương phản và độc đáo. Tôi đánh liều đứng dậy bước qua bàn cặp vợ chồng người ngoại quốc và xin phép ông được chụp hình bà vợ của ông ta với chiếc áo dài Việt Nam. Tôi cũng tự giới thiệu tôi là con của họa sĩ Nguyễn Cát Tường, người đầu tiên đã biến đổi chiếc áo tứ thân ra chiếc áo dài mà bà ta đang mặc. Bà ta nói: “Tôi không tin lời ông nói. Chúng tôi mới từ Sài Gòn ra, tôi mua chiếc áo này ở trong đó, sao ông lại nói chiếc áo này do bố ông vẽ kiểu”. Tôi đành phải cắt nghĩa cho hai vợ chồng người Bỉ mà tôi mới quen. “Trước năm 1934 phụ nữ nước tôi đều mặc những chiếc áo tứ thân như vậy. Sau đó bố tôi mới cải biến ra chiếc áo dài Lemur mà bà đang mặc và nó đã trở thành chiếc áo dài phổ thông mà tất cả phụ nữ Việt Nam bây giờ đều mặc”. Áo dài Lemur trong tranh sơn mài Bố ông Nguyễn Tất Đạt đã có một cái chết không bình thường, tới nay vẫn còn là nghi vấn. Cuối năm 1946, ông mang gia đình rời Hà Nội tản cư về làng Tràng Cát, xã Kim An, huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Đông. Ngày 17/12/1946, ông trở về nhà lấy thuốc men, quần áo cho các con và người vợ sắp tới ngày sinh. Ông đã bị dân quân bắt tại Hà Nội và đưa đi biệt tích. Gia đình lấy ngày 17 tháng 12 làm ngày giỗ hàng năm. Sau khi ông bị bắt và biệt tích, bà vợ Nguyễn Thị Nội vất vả nuôi năm con trong thời loạn. Có khi bà phải mang các con sang tận bên Lào để tìm đường sống. Khi Hiệp Định Genève chia đôi đất nước vào năm 1954 được ký kết, bà nấn ná chờ tin tức chồng nhưng chẳng vân mòng chi, bà di cư vào Nam trên chuyến bay cuối cùng rời Hà Nội. Sau 1975, bốn con của bà qua Mỹ nhưng bà ở lại Sài Gòn với cô con gái út. Bà mất vào ngày 21/12/1979, thọ 67 tuổi. SONG THAO 09/2025 Bà Vũ Thị Hòa Vân & Áo Dài Lemur https://ci3.googleusercontent.com/meips/ADKq_Nb9smMHetL2VRS1y_1HLboKb4CWS8fkRHkNmIUmat03EMo8ZSzgCnwITL5bYbcND64Ppe2kW9C-dlXWUR9PWPH6fimA6Md7ANoB-r704GWJ0dAVPXD90A=s0-d-e1-ft#https://phamtinanninh.com/wp-content/uploads/2026/08/image-76.png Trong ảnh là giai nhân Vũ Thị Hòa Vân (1921-2008) tại Hà Nội. Bà được biết đến là người mẫu đầu tiên mặc chiếc áo dài Lemur nổi tiếng trong thập niên 1930 – 1940 ở Hà Nội do ông Cát Tường (Phố Hàng Da) thiết kế. Bà là cháu nội của Đông Các Đại học sĩ Vũ Quang Nhạ, là con của tri phủ Hà Đông Vũ Ngọc Thúy và mẹ là Nguyễn Thị Ngọc Tú. Đồng thời, bà cũng là cháu ngoại của Binh bộ Thượng Thư Nguyễn Hữu Toản. Bạn có nhận ra, phong cách và dung nhan của bà là hơn đời thế nào hay không? “Le Mur” (Rồi Lemur) chính là cách dịch sang tiếng Pháp của Cát Tường, một họa sĩ tên Lemur Nguyễn Cát Tường vào thập niên 1930 đã thực hiện một cải cách quan trọng trên chiếc áo Ngũ thân để biến nó chỉ còn lại 2 vạt trước và sau mà thôi. Vạt trước được họa sĩ nối dài chấm đất để tăng thêm dáng vẻ uyển chuyển trong bước đi đồng thời thân trên được may ôm sát theo những đường cong cơ thể người mặc tạo nên vẻ yêu kiều và gợi cảm rất độc đáo. Để tăng thêm vẻ nữ tính, hàng nút phía trước được dịch chuyển sang một chỗ mở áo dọc theo vai rồi chạy dọc theo một bên sườn, điểm chia hai tà áo trước – sau cũng trễ dưới eo độ 8 cm. Điều khác biệt nhất là eo áo được nhấn nhẹ. Áo này khi mặc lên hơi sát vào bụng, nên trông như ngực nở ra. Đó là nét mỹ thuật Âu Tây đầu tiên được đưa vào y phục phụ nữ Việt mà cũng vì chuyện này từng gây phản ứng mạnh một thời trong dư luận. Tuy nhiên, áo dài Le Mur có nhiều biến cải mà nhiều người thời đó cho là “lai căng” thái quá, như áo may ráp vai, ráp tay phồng, cổ bồng hoặc cổ hở. Thêm nữa áo Le Mur mặc cho đúng mốt phải với quần xa-tanh trắng, đi giày cao, một tay cắp ô và quàng vai thêm chiếc bóp đầm. Lối tân thời này tuy được nhiều người yêu thích nhưng cũng đã bị một số dư luận khi đó tẩy chay và cho là “đĩ thõa” (Như được phản ảnh không hề thiện cảm trong tác phẩm Số Đỏ của Vũ Trọng Phụng). Trên báo Phong Hóa số 90 ra ngày 23/3/1934, ông Cát Tường mạnh dạn đưa ra mẫu áo dài Lemur đầu tiên. Theo đó, khi phát hiện chiếc áo dài mà người phụ nữ mặc, ở trong lót áo yếm làm thân hình phẳng lì quá, họa sĩ tìm tới chủ hiệu Cự Chung chuyên sản xuất áo khoác, áo bơi ở phố Hàng Bông, đề nghị dệt thêm áo ngực để nâng ngực cho người mặc. Đến năm 1935 thì cho xuất xưởng những chiếc áo đầu tiên. Do được nội hóa, giá cả vừa phải, hợp túi tiền người mua nên từ đó, phụ nữ Việt Nam có đầy đủ “phụ tùng”, hết ngại mặc chiếc áo dài Lemur tân thời duyên dáng mà sắc đẹp lại được nổi bật, sang trọng khiến các bà, các cô hãnh diện bước ra đường, tạo ra một phong trào đổi mới y phục phụ nữ quy mô sâu rộng nhất ở Việt Nam. Cũng trong năm 1935, họa sĩ Cát Tường đã thực hiện một chuyến đi xuyên Việt để giới thiệu cho phụ nữ toàn quốc chiếc áo dài tân thời Lemur. Tại Huế, ông may mắn gặp bà Công Tằng Tôn Nữ Trinh Diêu, người từng được nhiếp ảnh gia Võ An Ninh chụp nhiều ảnh nghệ thuật, và ông được nhà Nguyễn mời thực hiện riêng một tủ áo dài tân thời Lemur cho Hoàng hậu Nam Phương. Sau này ông còn tiếp tục đi vào Nam vẽ áo dài cho nhiều nghệ sĩ cải lương, trong đó có nghệ sĩ Phùng Há.

6 Loại Vitamin Tuyệt Đối Không Nên Tự Ý Bổ Sung

https://www.youtube.com/watch?v=DEvJSu7VPfs 6 Loại Vitamin Tuyệt Đối Không Nên Tự Ý Bổ Sung: Calcium carbonate, D2 ecocalciferol, B12 cyanocobalamin : https://www.webmd.com/drugs/cyanocobalamin; acid folic (vs. Folate) => nguyên nhân của ung thư, giảm hệ miễn dịch, bệnh kéo dài dai dẳng. Đột biến gene MTHFR ( MTHFR stands for methylenetetrahydrofolate reductase, a gene that makes an enzyme used to process folate (vitamin B9). Common variants like C677T and A1298C affect up to 50% of people. Major medical groups do not recommend routine testing for these common types because they rarely cause health problems or change medical treatment); Vitamin A nhân tạo có trong kem dưỡng da, tích tụ nơi gan nhiều độc tố, dị tật cho thai nhi, cản trở hấp thụ vit D và calci,tránh xa chất retin paramitate hay retin acetate, magnesium oxide, không có giá trị và gây iêu chảy.

Ẩm Thực và Sức Khoẻ Cho Người Cao Niên

https://www.youtube.com/watch?v=A6wr6GvhAQw Muốn Sống Thọ Cứ Ăn 8 Món Này Hết Thiếu Máu Não, Đau Đầu Chóng Mặt, Rối Loạn Tiền Đình: cháo trứng, canh ngải cứu, trà ngải cứu, (soup) hành tây vài lát hành trong salad; đậu nành, canh đậu phụ với nấm, cá béo (cá thu, cá hồi, cá mòi), dâu tằm, hạt óc chó, Vừa phải, đều đặn. Không nên ăn quá nhiều một lần. NỘI DUNG CHÍNH 00:00 - Giới thiệu nội dung 00:19 - Những dấu hiệu thường được cho là máu lên não không đủ 00:43 - Vì sao một số vấn đề não bộ khó nhận biết sớm? 01:19 - Những biểu hiện nhẹ nhưng không nên chủ quan 02:09 - Sai lầm khi tự ý dùng thực phẩm bổ sung 03:28 - Rủi ro khi lạm dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc 04:11 - Không coi thường những tín hiệu bất thường của cơ thể 05:02 - Vai trò của bữa ăn và giấc ngủ 05:30 - Trứng gà trong chế độ ăn uống hằng ngày 19:34 - Năm thói quen hỗ trợ sức khỏe não bộ và mạch máu https://www.youtube.com/watch?v=fyLVMWok2kM KHÔNG THỂ TIN ĐƯỢC: Đây là 5 loại trái cây âm thầm đẩy người già vào nguy cơ ĐỘT QUỴ : không tiêu thụ trái cây chín, ngọt, béo về đêm (sau 7g tối) Sầu riêng (nhiều calori, đường, mỡ, Kali cao), nho (không tiêu thụ vào ban đêm vì hàm lượng đường quá cao); chuối chín, trái vải, mít chín. Gan, tụy và thận suy giảm theo tuổi tác nên càng phải tránh dùng các trái cây này https://www.youtube.com/watch?v=Y0HOVsmGEko Hâm Lại 4 Món Ăn Này, Bạn Đang Âm Thầm Nuôi Tế Bào UNG THƯ https://www.youtube.com/watch?v=dX4LE0Nr_Qo Loại Gia Vị Này Có Thể Gây Đột Quỵ Chỉ Sau Một Đêm

The real reason many Americans are cutting ties with their parents and siblings

https://theconversation.com/why-do-some-moms-cut-ties-with-their-kids-46453 Why do some moms cut ties with their kids https://theconversation.com/as-more-americans-go-no-contact-with-their-parents-they-live-out-a-dilemma-at-the-heart-of-shakespeares-king-lear-239916 As more Americans go ‘no contact’ with their parents, they live out a dilemma at the heart of Shakespeare’s ‘King Lear’ https://theconversation.com/the-real-reason-many-americans-are-cutting-ties-with-their-parents-and-siblings-283957?utm_source=firefox-newtab-en-us The real reason many Americans are cutting ties with their parents and siblings Published: August 17, 2026 8:37am EDT The path to estrangement is usually gradual, marked by mounting tensions and unresolved conflicts. Nick Lehr/The Conversation via ChatGPT Luna, 26, no longer speaks to her father. There was no single betrayal, no dramatic rupture. What ended the relationship was his insistence on obedience and dominance. “In his head it’s like, ‘I’m the father, you’re the daughters, we do things my way,’” she told me. Luna explained to him that she was “not willing to have a relationship like that,” and her terms for contact were simple: “We could only have a relationship where you understand that I’m a person, and I’m not just gonna do whatever you want me to do whenever you want me to.” He refused to accept those terms. So after numerous attempts to make it work, she walked away. Family estrangement has become a fixture of talk shows, advice columns and social media. It’s also the subject of my new book, “Families We Lose.” Much of the current media coverage on estrangement tends to frame it as an epidemic that is the product of therapy culture. My research suggests that this framing misses what is actually happening. I conducted 68 in-depth interviews with adults who went no-contact with a parent, sibling, grandparent or other relative. (All participant names, including Luna’s, are pseudonyms used to protect their privacy.) I found that estrangement is less a story of trauma or selfishness, and more a clash between competing expectations: an insistence on loyalty, duty and forgiveness on one hand, and the longing for respect, emotional safety and personal growth on the other. Falling birth rates raise the stakes Estrangement is fairly common. In a 2022 study, my colleagues and I used national survey data that followed parent-child relationships over several decades. In that period, 26% of adult children in the U.S. experienced a period of estrangement from their fathers, and 6% reported a period of estrangement with their mothers. Our findings were consistent with what sociologist Karl Pillemer found in his 2020 national survey, which showed that 27% of Americans were estranged from a relative, or roughly 67 million people. Headlines often treat numbers like these as evidence of a sudden crisis. But no study has tracked estrangement rates over time, and nothing in the existing data shows that it is skyrocketing. Yet estrangement can have different consequences today. People have far fewer children than in most of human history, so the loss of one relationship may carry greater weight. Two generations ago, a parent might have had several other children with whom to maintain close ties; today, many parents have only one or two. Smartphones, meanwhile, have created expectations of constant contact and connection within families. Even adult children who have quietly distanced themselves by moving away or limiting contact may still find themselves fielding regular requests for connection through texts, phone calls and social media. This can be stressful, emotionally taxing and make it difficult to establish boundaries. Those I interviewed often had difficult childhoods, and some had experienced abuse. But they rarely pointed to childhood as the proximate cause of the estrangement, instead citing the poor quality of their relationships with parents and other relatives in adulthood. ‘Kinship culture clash’ For them, the path to estrangement was usually gradual, marked by mounting tensions and unresolved conflicts. It emerged out of the recognition that a parent or sibling would not, or could not, treat them the way they desired. For most, this looked like accountability and growth, intentional connection, mutual respect and safety. Molly, 36, described a lack of accountability as motivation for her estrangement from her mom, Cindy, a decade ago. Molly told Cindy: “You’ve done all these horrible things. I just need you to acknowledge it. I feel like I’m owed an apology.” Molly felt that her desire for accountability was a basic need of any relationship, noting, “I didn’t feel like that was asking too much, but apparently it was. I put the ball back in her court, and she’s just sitting on it.” To what extent are family ties unconditional? Natalija Grigel/iStock via Getty Images Most of the people I interviewed recognized that they had different definitions of what family should look like and feel like. In my book, I call this a “kinship culture clash.” Divorce offers a familiar example of this kind of shift. For most of American history, marriage was an institution shaped by economics, law, religion and social pressure. You stayed married because that was what one did, and there were few alternatives that didn’t leave one spouse – usually the woman – socially ostracized and financially destitute. Then, as sociologists Andrew Cherlin, Anthony Giddens and Stephanie Coontz have argued, marriage transformed into a relationship judged by its ability to provide love and support, promote ideals like fairness and lead to personal growth. Once a marriage started being thought of as an arrangement that needed to work for each spouse, divorce became thinkable, then ordinary. Should family ties always bind? The family you are born into can carry the same tension. Ties to parents and siblings are often expected to be permanent and unconditional, reinforced by cultural norms and laws that bind parents and children to one another, even when children become adults. For example, in adulthood, 27 states have filial piety laws that require adult children to bear financial and, in some cases, direct caregiving responsibility for aging parents. This is part of what I term “compulsory kinship.” Under this framework, you show up at Thanksgiving no matter what was said last year, because your family is your family. You take your dad into your home to care for him when he gets sick, because he’s your father. This model does help many Americans. It can ensure aging parents have adult children to care for them, while adult children may have a place to call “home,” no questions asked. In contrast, the estranged people I talked to for my book adhere to what I call “democratized kinship,” and it generally reflects views of contemporary marriage. Family bonds require mutual respect, reciprocity and support in order to continue. Under this model, genetics take a back seat: Anyone can become family, just like anyone can become a spouse, but no one is automatically family. Neither family framework is new, and neither belongs to a single generation. Some people have always held family of origin relatives to distinct standards of care. Queer people have been building chosen families for generations. But what I chart in this book is the conflict between these two ways of thinking. Estrangement often happens when these two ideas of family collide and cannot be reconciled – when one member insists that biological or origin ties and hierarchies reinforce the family unit, and another insists that behavior does. That is Luna’s story. Her father drew on the logic of age and hierarchy – “Because I’m your father and I said so” – and she demanded to be treated as a person first and a daughter second. A family that works for you People who leave their families of origin are not rejecting family altogether. In a recent study drawing on these same interviews, I show that estrangement operates as a catalyst for what I call “redoing family.” Adults who cut off their relatives can still create kinship networks. Marina Khromova/iStock via Getty Images After cutting off contact with a family member or multiple relatives, people commonly went on to rebuild kinship networks, drawing friends, partners, in-laws and neighbors into roles once reserved for blood relatives, and constructing new family units organized around support and reciprocity. Luna is not on her own because she no longer talks to her father. Her family today includes her sister, whom she talks to multiple times a day, and a large group of friends. “I think you can have your chosen family, and whoever in your biological family you connect to,” she told me. “Everybody just gets to choose who they feel they have a real, intimate, deep connection with. And that’s your family.” She didn’t want less family. She simply wanted a family that works.

10 Bài Kiểm Tra Giúp Nhận Biết NÃO BỘ Còn TRẺ Hay ĐÃ LÃO HÓA SỚM

https://www.youtube.com/watch?v=ylYsw-HAihY 10 bài KIỂM TRA nhận biết NÃO BỘ của cô bác còn TRẺ hãy ĐÃ LÃO HÓA SỚM

Random thoughts from a wheelchair ---AI and Mathematics Education

Random thoughts from a wheelchair First, I would like to express my appreciation for the London Mathematical Society on this excellent initiative and thank the society for choosing our Institute for its first global meeting. On behalf of VIASM, I would like to extend our warmest welcome to our colleagues from the UK and all of you. In the capacity of scientific director of the VIASM, it incurs to me to say a few words on the scientific theme of this meeting, which is mathematics and AI. I take this opportunity to share some philosophical thoughts on this hot topic. Although I have no technical knowledge about AI, I can say that over the last half year or so, there has not been a single day without me reflecting on this fascinating phenomenon, which can be compared to a gigantic meteorite traveling toward our planet at the speed of light. Please bear with me as I indulge myself in speculation. When you listen to people like Sam Altman, you get the impression that his company spent billions of dollars to build this thing, which he’s sorry will destroy us all. According to Altman, this is a sort of man-made disaster that we have no choice but to contribute to it. We need to use all the water we have, heat up our atmosphere even more, to build this monster that will take away all our jobs. Doesn’t what Altman says make artificial intelligence look more like human stupidity? In the previous industrial revolutions, when steam machines and electricity replaced human muscles, large-scale disasters unfolded. Were wars to win new markets to absorb industrial surplus production, or unprecedented depression and unemployment direct consequences of the industrial revolution? It’s difficult to determine, but the advent of steam machines and electricity has likely contributed to large-scale disasters in the first half of the twentieth century. It would be, however, unfair to blame these great inventions, because at the core, they free us from not-so-enjoyable labor. We should blame our incapacity to renovate our socio-economic model to incorporate this whole new production capacity. This finally occurs in a somewhat organic manner, as the production workforce transitions to service work. The second half of the twentieth century was a period of global prosperity. Global prosperity was sustained by precarious world peace, except in some places, such as our own country. The nineteenth-century Industrial Revolution initially made human life worse, but ultimately improved it. But there were some unintended consequences. The second half of the twentieth century witnessed a brand new public health issue: for the first time in human history, a significant part of the population of some countries became obese. This could have been predicted because when we use our muscles less, we become obese. By extrapolation, we may predict that the public health issue for the second half of the twenty-first century could well be mental obesity. But it doesn’t need to be that way. If we believe Sam Altman, AI will replace humans in all the work that humans do, and as a result, humans no longer have to work. It will cause serious economic distress on one side and mental obesity on the other side. I believe that our economist will have the wonderful task of devising a viable economic model, in which many desk jobs created after the last industrial revolution will disappear with the advent of AI, but in which new jobs will be created. Muti Yung, who spoke here on Monday, shared a similar viewpoint. Although it is quite clear that many desk jobs will be replaced by AI, AI obviously cannot respond to all human needs. Beyond our basic survival and biological needs, as humans, we need to flourish intellectually and spiritually. No machine can replace us in our being alive and flourishing in intellect and spirituality. I want to believe that the progress of technology will reduce our mundane burden of staying alive and free our time and energy, allowing us to flourish. Again, I would like to leave the economic question to the economists, but I doubt that the current economic model, built on the constraints of the steam engine and electricity, would remain valid. In other words, we should not agree with Sam Altman, who believes that the goal is to build a super machine capable of crushing human intelligence, because that is the law of the free market. The law of the free market is a fascinating theory, a remarkable product of human intelligence, but it should not supersede our primary goal of staying alive and flourishing. Like many of you, I spent some time dialoging with different AI models, and I enjoyed their company. They are inhuman in their constant availability, but they are quite human in the sense that they are entertaining and unreliable. I don’t take any of their responses as truth, but the conversation with them helps me to keep thinking about a specific topic, eventually shaping my understanding of that topic. If we want to learn something, the current AI could already be a great learning mate. Yesterday, Bui Hai Hung gave a general presentation of LLM for dummies. He explains that at its core, LLM is still a statistical parrot, but one that has the whole internet in its memory. It is thus a talkative learning mate, which may impress us with its wit and clarity of expression. We must, however, be doubly cautious, as a statistical parrot is at its core unreliable. My experience is that when I ask a deeper question on a topic I know well, the answer is almost always wrong or misleading. But when I ask a question on a topic that I don’t know well, its response sounds believable. So please remain doubly cautious. From a mathematician’s point of view, the most obvious defect of LLM is its complete lack of ability to formulate a theory. By theory, I mean a system of definitions and basic logical statements upon those definitions, which allow us to speak of some specific phenomenon in a precise and concise way. As humans, we need concise formulation because we cannot parse too long sentences. That’s why we need theories. Furthermore, the more precise and concise the formulation, the more beautiful it appears to our eyes. On the contrary, the machine can parse long sentences. In fact, as I understand Bui Hai Hung’s talk, for the LLM, there is only one very long sentence that the system builds word by word. In its current architecture, LLM appears to be intrinsically incapable of constructing theory. Instead of building more powerful machines on the same architecture, which would require more water and electricity, the search for models incorporating similar constraints to human minds may be necessary to create an AI model that is a truly intelligent learning mate. From a teacher’s point of view, the challenge presents differently. The current AI models are already capable of solving most of the problems we normally ask our students. But for us, teachers, this has no positive value because we don’t need the response to our problems, but we want our students to find it. To put it briefly, AI in its current form does more harm than good to mathematics education. As we ask economists to find new modalities for economic transactions in the AI area, we have to ask ourselves to reinvent the way we teach mathematics and assess our students’ progress. It will take more than me speculating idly in this wheelchair to find out how, but I believe that solution exists. Whether it is inquiry-based learning or a return to oral examinations, we need to work things out systematically because the stakes are high. We don’t want to be in the situation again of asking our students to use the so-called “scientific calculator” simply because we haven’t thought out how to integrate real scientific computation into our curriculum. This is all I have to say. In the advent of AI we need to reassess every aspect of how we live collectively, how we exchange goods, services and ideas. AI is capable to free us from many boring and mundane tasks and let us to concentrate our minds on more essential questions pertaining to our intellectual and spiritual flourishing. Before getting there, without carefully thoughtfully and deeply reorganizing our collective existence, it may lead first to disaster with significant human tolls, before any improvement. Thank you for your attention. Source: from Ngo Bao Chau's Facebook Translated by Claude (AI) in https://mqtrinh.github.io/other/resources/ngo/

Trước Khi Gọi Cấp Cứu, Hãy Tìm Cách Giúp Tránh Nguy Hiểm Nếu Bạn Đau Tim và Ở Nhà Một Mình

https://www.youtube.com/watch?v=fMDJw8vBS38 Nếu Bị Đau Tim Khi Đang Ở Một Mình, Bạn Sẽ Nguy Hiểm Nếu Không Biết Điều Này

Trứng và Podcast Tim Mạch

https://www.youtube.com/watch?v=-ueVLjZPYe4 Ăn Trứng Đúng Cách – Những Thức Ăn Thức Uống Cần Tránh Dùng Chung Với Trứng https://www.youtube.com/watch?v=uU4A_4_UzZo Liệu Bạn Có Đang Mắc Bệnh Mạch Vành?

Niềm Tin-Bonds and Rising Inflation

"Khủng hoảng ở Hongkong, dịch Corona ở Trung quốc lan sang châu Âu và Mỹ bây giờ đang làm xáo trộn bao nhiêu cuộc sống. Nó phải làm chúng ta nhận ra giá trị của niềm tin vào con người và sự minh bạch của các thiết chế xã hội. Khi con người không còn niềm tin vào sự bình đẳng, công lý, và sự minh bạch của các thiết chế xã hội thì bạo loạn sẽ chỉ chờ lý do để nổ ra." from Ngo Bao Chau's Blog https://www.npr.org/2026/08/20/nx-s1-5937600/economy-bonds-inflation-debt-consumers The bond market is signaling trouble ahead. This is why you should pay attention August 20, 20265:00 AM ET By Rafael Nam Bonds are critical to the economy because they influence interest rates that people pay on many things. What matters most is the bond yield. Effectively, the interest rates paid by the government for its bonds become a useful benchmark for banks and other financial firms when they decide how much to charge for their own loans to customers. That's why hikes in bond yields can reverberate across the economy. Mortgage rates, for example, are influenced by the yields paid by government bonds (though there are other factors as well). And at a time when bond yields are rising, it's not surprising to see mortgage rates also rise. Last week, the average rate on a 30-year, fixed-rate mortgage hit 6.67%, nearly the highest level in a year, according to Freddie Mac. It's not just mortgage rates. Rising bond yields can also push up interest rates on credit cards, car loans — and all kinds of borrowing costs across the economy. And, obviously, rising bond yields impact how much the government itself has to pay in interest. The slumping bond market is sending yields sharply higher, so much so that the U.S. is now paying $3 billion in interest per day. In fact, interest payments are now the government's second-biggest expense, trailing only Social Security. If bond markets are so worried about the economy, why are stocks at record highs? That has been a big talking point on Wall Street. But keep in mind that these are two completely different markets. Bond investors care, primarily, about whether they'll get paid back. Hence, they demand higher interest rates when they start to get worried. But stock investors tend to make a more straight-up bet on corporate profits. Investors who buy Apple shares are betting, for example, that the company will sell more iPhones and iPads and that the stock price will rise. And right now, despite rising borrowing costs, companies are making some pretty decent profits, signaling that the economy may be doing well nonetheless. In other words, bond investors and stock investors tend to see things differently. Tax cuts are a good example of this divide. Generally, bond investors don't like tax cuts. It means the government will probably earn less and struggle more to pay back investors. But for stock investors, tax cuts are good. They can juice up spending by consumers or companies. But only to a point. If signs emerge showing that inflation or rising borrowing costs are starting to tamp down economic growth, by slowing down consumer spending for example, expect stock investors to join bond investors in worrying about the economy — and seeing trouble ahead. And right now, despite rising borrowing costs, companies are making some pretty decent profits, signaling that the economy may be doing well nonetheless. In other words, bond investors and stock investors tend to see things differently. Tax cuts are a good example of this divide. Generally, bond investors don't like tax cuts. It means the government will probably earn less and struggle more to pay back investors. But for stock investors, tax cuts are good. They can juice up spending by consumers or companies. But only to a point. If signs emerge showing that inflation or rising borrowing costs are starting to tamp down economic growth, by slowing down consumer spending for example, expect stock investors to join bond investors in worrying about the economy — and seeing trouble ahead.

Solar Eclise Aug 12, 2026

https://abcnews.com/GMA/Living/august-2026-total-solar-eclipse-us/story?id=134723486 https://abcnews.com/video/135605948/?fromLive=true https://www.npr.org/sections/the-picture-show/2026/08/12/nx-s1-5929788/photos-best-photos-from-solar-eclipse Solar Eclise Aug 12, 2026

What We Could Learn from the Responses to the Recent Earthquakes in Columbia and in Venezuela

https://www.nbcnews.com/world/latin-america/deadly-earthquakes-expose-stark-divide-colombia-venezuela-responses-rcna592425 Deadly earthquakes expose stark divide between Colombia and Venezuela responses Two catastrophic earthquakes hit the neighboring countries just weeks apart, but Colombia’s response shows the strength of a democratic system versus an authoritarian one.

AI Safety and Mathematecians

https://www.mathforaisafety.org/ AI Safety For Mathematicians A very high-level resource A starting point for mathematicians who want to engage with AI safety. Purpose of this site This is designed to be a very high-level resource for mathematicians to get involved with AI safety work. We believe that: AI is poised to have a substantial impact on society in the coming years. With that come many new risks that we need more effort to manage effectively. There are many opportunities for mathematicians to contribute, including some in which they have a strong comparative advantage. This is not meant to put anyone in a box. Mathematicians and non-mathematicians have varied skill sets and interests, and we are glad if this site helps a broader group of people. Its target audience is professional mathematicians looking to engage. What is AI safety? AI safety asks how we can make sure AI systems do not lead to negative outcomes for humans. AI alignment asks how we can make sure those systems act, or try to act, in ways compatible with human values. These fields tend to be composed of many heuristic notions that have not yet been made precise. Much of the work lies in formalizing vague notions and finding appropriate theoretical frameworks. How do we understand what an AI is doing? How do we get AI systems to cooperate with us and with each other? How do we tell if an AI is lying or scheming? Research directions We lay out some research directions and explain them at a very high level aimed at mathematicians. At the end, we provide resources for further exploration. This is meant to be an expanding list of directions, and the writeups are subject to change (ostensibly for the better!) Developing Good Heuristics → Interpretability and Feature Manifolds → Open-Source Game Theory → (More Research Directions forthcoming!) Maintained by Jacob Tsimerman — all errors in the writing are due solely to me! Contributors: Andrew Critch, Lionel Levine, Yevgeny Liokumovich, Arul Shankar