AI Literacy Across the United States Workforce

https://blog.citp.princeton.edu/2026/05/05/make-america-ai-ready-strengths-weaknesses-and-recommendations/ What Does It Do Well? It’s accessible. The choice of SMS for delivery maximizes reach. It meets people where they are, requiring no app installation, account creation, or navigating unfamiliar web platforms. The 10-minute-a-day pacing is practical. It emphasizes verification of AI outputs. The course consistently emphasizes that AI output must be checked, not blindly trusted. The example of looking up a restaurant only to find out that a nail salon has opened in its place is memorable (Lesson 6, below). The course also thoughtfully extends this skepticism to AI-generated images, video, and audio. It centers human responsibility. The quiz question about a coworker submitting an AI-generated report with fabricated statistics (Lesson 2, below) returns a sensible response: the human is responsible. This is repeated throughout the course and is one of its most important messages. It’s honest about AI’s limitations. The course doesn’t shy away from the fact that AI can be confidently wrong. The term “hallucination” is introduced clearly, the concept of training data cutoffs is explained, and the course repeatedly emphasizes that AI predicts rather than knows or understands. For a 101-level course, this is appropriately calibrated. What could be fixed in AI 101? There are some things we’d recommend fixing about the course. The course repeatedly contradicts its own privacy and security advice. The course contains a serious inconsistency when it comes to data privacy and security. On the last day of the course it offers common-sense advice, stating “PROTECT your private info. Never share passwords, Social Security numbers, medical records, or confidential work data with AI tools,” later adding not to share “income data.” But some of the advice and exercises leading up to that point had already prompted users to input some of these “never share” types of data. • On Day 3, the course urges the user to input a photo, PDF or recording of their own voice. • On Day 4, it says that a “power move” is for users to “give AI your own data to work with,” including instructions to “paste your resume” and “share your monthly expenses.” • On Day 5, the course says that a good use case for AI is putting “medical symptoms” in to learn medical terms and prepare questions for a doctor. • On Day 6, it tells the user to share their address to find a restaurant near them. These self-contradictions expose a central tension: AI tools can be more useful when they know more about you, so a blanket prohibition against sharing private information will limit their usefulness. Unfortunately, there is no simple answer to the question of how to protect your privacy when using AI, and there is no single approach that will work for everyone. It requires critical thinking based on an understanding of different threat models, including prompt injection risks, traditional cybersecurity risks, legal risks, AI companies’ eagerness to train on user data, and workplace policies that of course vary between organizations. We recognize that this level of nuance would be too much for an introductory course. We would recommend that the privacy protection lesson come earlier in the course, and include information about privacy settings that AI tools offer, such as temporary or incognito chats. Instead of the “never share” language, giving people at least a rudimentary understanding of what could go wrong would be more helpful, along with links to resources where they can learn more. The quizzes adopt a right-wrong dichotomy The quiz questions often ask the user for an explanation of AI’s failure modes and social effects. While it is important to face these head-on, the questions consistently have one “obviously correct” answer that maps to the course’s framing. Several wrong answers are absurd strawmen (“AI likes making things up to test you,” “AI’s internet connection was slow”). This limits the potential to build genuine understanding or critical thinking about AI’s functioning and societal implications. We would recommend an approach that highlights known issues without pretending that the explanations are simple. Flexibility in how issues are framed will allow course participants to grapple with them in a manner that is relevant to the skills they are building. More open-ended quiz questions might include: “Your employer starts mandating that all workers use AI. This may enable your employer to monitor your productivity. What are your options?” or “You are about to apply for a loan. How can you find out whether and how AI will be used in evaluating your application?” What could DOL build upon in AI 201? Expanding upon the introductory materials in the 101 course, there are several opportunities for content development that we would recommend. The course misses how AI is reshaping work For a course that is offered by the Department of Labor, there is very little content on the subject of work — the course frames AI solely as a productivity tool workers can use. The Department of Labor exists to protect workers, their wages, their safety, and their rights, yet the course largely skips over the ways AI is already reshaping hiring, performance monitoring, and layoffs of workers across many sectors. An AI 201 course could provide more information on these, and inform citizens of legitimate reasons they may have to call for regulation. It could also go into more depth on the privacy question. Finally, AI 201 could reckon with the broader societal consequences of this technology: for instance, bias, surveillance, and the concentration of power in the hands of a few large technology companies. Workers who understand these dynamics are not just AI-literate; they are better equipped to advocate for themselves. Deepening Technical Explanations The 101 course keeps its terminology simple, which is important. But sometimes it oversimplifies. An AI 201 could deepen the explanation of how models are trained, make inferences, and deliver human-interpretable results. The course’s technical explanation — AI finds patterns and makes predictions — serves as the entire mental model. This framing makes AI sound more mechanistic and less opaque than it actually is. On day 3, the language of pattern and prediction drops out, with the language of “instruction” and “results” substituting in for the human input and predicted output of AI. The current course also equates predicting with guessing and AI training with “studying” – analogies that might be a useful starting point, but are quite limiting. For an AI 201 course, the connections between AI learning, model weights and predictions – as well as the connections between all of these things and the results generated from instructions – could be deepened. Indeed, how AI can be biased, can hallucinate, and otherwise can make errors is easier to comprehend when one understands a bit of the math behind machine learning. More Active Learning Engagement The quizzes in AI 101 are based on reputable learning science. Often the quiz will introduce a new concept or ask the user to stretch what they just learned to cover a new situation. There’s good evidence to think that this sort of “pre-assessment,” followed quickly by lessons teaching the correct answer, does improve retention in general. But as we said the AI 101 quiz questions consistently have one “obviously correct” answer that maps to the course’s framing, limiting the potential to challenge the user’s understanding. Additionally, we found minimal tailoring of text-message responses to the user’s quiz answers, despite the affordances of the interactive platform. If one user selects what is considered a right answer while another selects a wrong one (we tested this), the course responds with similar if not identical information. Better quizzes in AI 201 could perhaps be assessed by an LLM, with adaptive responses that meet the user where they are, and stretch their understanding when they’ve acquired a solid base. The daily challenges in AI 101 (Quick Draw, Udio music generation, fridge photo recipes) are well-designed to get people past the intimidation barrier. They’re low-stakes, fun, and demonstrate AI capabilities concretely. But for AI 201 they could be more effectively leveraged to actually show people how AI can be useful in their work and daily lives, and can (as promised by AI 101) “save them 5 hours per week”. Who created the course, and how? The DOL’s press release announcing the course points to a collaboration with a private partner called Arist. Arist’s website at the time of writing states that “Arist is the #1 enablement AI. Arist’s agents orchestrate creation, delivery, and analytics, end-to-end.” While the DOL announcement gives little detail as to the nature of the collaboration, if the company co-developed actual course content using generative AI this fact should be disclosed. One of us ran selected course content through Pangram, a tool which purports to detect AI content, and the results came back suggesting it was 100% AI-generated. Without putting too much stock in that, we began to suspect that some of the faults in the course could be explained this way. The simplistic framing of how AI generates results (patterns/predictions, instructions/results) could come from AI: since LLMs are trained on old explanations of how LLMs work, they may reach for framings that are not up-to-date. Also, if each module/quiz was generated separately, that could explain abrupt changes in terminology and the contradictions we identified regarding the sharing/not sharing of private information. The use of AI for content creation isn’t a problem per se; but the failure to disclose left a missed opportunity for a teachable moment on the utility and risks associated with generative content. Also, the contradictions in regards to security and privacy, which we discussed earlier, should have been caught by human oversight. Additionally, going forward, transparency about how commercial partners are involved can lend itself to wider adoption and trust of course materials and DOL initiatives. The final lesson of the course refers users to an Arist-sponsored AI summit featuring Tony Robbins and Dean Graziosi. While the Summit appeared to be free, it raises the question of what other paid AI-enablement sessions or products these well-known coaches might offer. Graziosi has drawn attention for his role in other problematic training programs. Users deserve to know who benefits from pursuing the recommendations made by a Federal agency. Conclusion Make America AI Ready offers significant insight into the priorities the Federal government holds in reaching widespread AI-literacy across the United States workforce. Although we suggested several areas for development, the course content and manner in which it was released are a useful start in achieving this aim.

War and Love

https://www.nguoi-viet.com/nvtv-tin-tuc/nvtv-tin-thoi-su/tam-tinh-chu-tat-tien-sach-war-and-love-su-that-cuoc-chien-viet-nam-qua-goc-nhin-nguoi-linh-vnch/ War and Love by Chu Tat Tien

Myths about Sleep

https://www.npr.org/2024/01/09/1196978496/debunking-popular-myths-about-sleep To help educate the public about healthy sleep, Robbins and her colleagues identified popular myths about sleep and debunked them in a 2019 paper published in the journal Sleep Health. They looked at statements such as "many adults need only 5 or less hours of sleep" and "it does not matter what time of day you sleep." And they found that these claims had "a limited or questionable evidence base." Robbins walks through some of these myths with Life Kit and shares some much-needed tips on how to get better sleep. MYTH 1: It doesn't matter what time of day you sleep "Unfortunately, the time of day does matter," says Robbin. Our circadian rhythm — the internal circuitry that guides the secretion of the essential sleep hormone melatonin — is "significantly influenced by natural sunlight in our environment." When the sun comes up and we go outside, that sunshine "stops the floodgates of melatonin and switches the 'on' phase of our circadian rhythm," she says. "Conversely, going into a dark environment is what allows for the secretion of melatonin," she adds. MYTH 2: One night of sleep deprivation will have lasting effects If you had a bad night of sleep, don't stress — just get back to your normal sleep routine as soon as possible, says Robbins. But those effects likely resolve with recovery sleep. So if you have an off night, don't beat yourself up about it, says Robbins. Instead, try to get back on track with your normal sleep schedule as soon as possible. MYTH 3: Being able to fall asleep anytime, anywhere is a good thing Being able to fall asleep in random places, like your desk, isn't a good thing. It takes a well-rested, healthy person about 15 to 20 minutes to fall asleep, says Robbins. "It's a myth that a good sleeper would be able to hit the pillow and fall asleep right away," says Robbins. "This is because sleep is a process." It takes a well-rested, healthy person about 15 to 20 minutes or maybe a little bit longer to fall asleep, she adds. MYTH 4: You can survive on less than five hours of sleep Some people brag about needing only a few hours of sleep at night. That may come from the notion in our high-performing society that "well-rested people are lazy," says Robbins — "which is a myth." The reality is that adults need about seven to nine hours of sleep a night, she says. "That's where we see the most optimal health [outcomes]: improved heart health, longevity and brain health into our older years." Sleeping less than seven hours a night can result in weight gain, obesity, diabetes and hypertension, according to a statement from the American Academy of Sleep Medicine and the Sleep Research Society. It's also associated with impaired immune function, impaired performance and increased errors — like "sending an email to the wrong person or entering incorrect numbers in a spreadsheet," says Robbins. So if you can, try to hit that goal of sleeping seven to nine hours as many nights of the week as possible, she adds. You'll know that you've hit your sweet spot when you "wake up feeling refreshed, have energy throughout the day and are not reaching for coffee or energy drinks in the afternoon." MYTH 5: Watching TV is a good way to relax before bedtime Watching a show on a device that emits heat, like a laptop positioned on your stomach, can deter your ability to fall asleep, says Robbins. MYTH 6: Exercising within four hours of bedtime will disturb your sleep What the research does show is that exercise and sleep appear "mutually beneficial," wrote Robbins and her colleagues in their paper. One analysis of several research papers found that people who consistently exercised saw "small to moderate improvements in sleep." "Exercise releases endorphins, which are mood elevators that can help with the No. 1 cause of sleep difficulties: stress," she says. For that reason, Robbins encourages people to exercise — even if it's close to bedtime. "If that's the only time you can get a workout in, go for it."

9 people share the best life advice they ever got from their mom

https://www.npr.org/2023/05/14/1176068317/9-pieces-of-sage-life-advice-from-your-moms-and-grandmothers 9 people share the best life advice they ever got from their mom Updated May 9, 202510:01 AM ET 1. Avoid too many cooks in the kitchen "My mom used to tell me: 'The more people who become involved in a disagreement, the less likely it is to be resolved.' " – Jenny Hougendobler 2. Don't rely on a partner for money "Don't ever rely on a man for your financial security. This was advice from my mom in the 1960s. She was a career woman and a feminist. My dad was sporadically employed. When I started working, she encouraged me to contribute the max to my 401k before I really understood what a 401k was." – Meegan Holland Sponsor Message 3. 'It all comes out in the wash' "My grandmother used to tell me, when things got bad in my life, not to worry because 'it all comes out in the wash.' " – Ralph P. Fontcuberta, III 4. Remember the golden rule "My mom always said, 'If you treat people the way you want to be treated, you'll never have trouble sleeping.' " – Roberta Bruhn 5. Keep yourself grounded "When I was raising teenagers, [my mom] told me that teenagers are on a roller coaster full of ups and downs — but that as tempting as it would be to get on the ride with them, it would be better for all of us if I stayed on the ground." – Kelly Ramsey 6. 'Don't be afraid to ask for help' "Twenty years ago, I was a single mom raising two kids, ages 8 and 6. I had a full-time job and a long commute. My stepmom told me, 'Don't be afraid to ask for help.' It worked. A little bit of help here and there from a friend or neighbor took the edge off a challenging day." – Gail Webber 7. Beauty isn't everything "While not super helpful in the moment, [and] usually said when I was concerned about clothes, she was right. Growing up as a teen girl, the focus on beauty was extreme, and my mom's feminist perspective has helped shape my lens of the world." – Sarah Switzer 8. It takes all kinds of people "My mom always said when I was complaining about someone, 'It takes all kinds of people to make a world.' " – Judy Peters 9. If something scares you... "My mom told me that if something scares you, you should probably do that thing." – Andrea Brannon

Emotional Surveillance

https://www.theatlantic.com/culture/2026/05/worker-surveillance-emotion-ai/687029/ The Rise of Emotional Surveillance Companies are monitoring workers not just for productivity but for agreeability. By Ellen Cushing May 3, 2026, 8 AM ET The good news, for me at least, is that the computer thinks I have a nice personality. According to an app called MorphCast, I was, in a recent meeting with my boss, generally “amused,” “determined,” and “interested,” though—sue me—occasionally “impatient.” MorphCast, you see, purports to glean insights into the depths and vagaries of human emotion using AI. It found that my affect was “positive” and “active,” as opposed to negative and/or passive. My attention was reasonably high. Also, the AI informed me that I wear glasses—revelatory! The bad news is that software now purports to glean insights into the depths and vagaries of human emotion using AI, and it is coming to watch you. If it isn’t already: Morphcast, for example, has licensed its technology to a mental-health app, a program that monitors schoolchildren’s attention, and McDonald’s, which launched a promotional campaign in Portugal that scanned app users’ faces and offered them personalized coupons based on their (supposed) mood. It is one of many, many such companies doing similar work—the industry term is emotion AI or sometimes affective computing. Some products analyze video of meetings or job interviews or focus groups; others listen to audio for pitch, tone, and word choice; still others can scan chat transcripts or emails and spit out a report about worker sentiment. Sometimes, the emotion AI is baked in as a feature in multiuse software, or sold as part of an expensive analytics package marketed to businesses. But it’s also available as a stand-alone product, and the barrier to entry is shin-high: I used MorphCast at no cost, taking advantage of a free trial, and with no special software. At no point was I compelled to ask my interlocutors if they consented to being analyzed in this way (though I did ask, because of my good personality)….

Bảy tiểu thuyết chiến tranh hay nhất

https://vanviet.info/nghien-cuu-phe-binh/bay-tieu-thuyet-chien-tranh-hay-nhat/ Posted on 29 Tháng Tư, 2026 by post3 Ngân Xuyên dịch từ The Economist, 21/3/2024 Để hiểu biết đầy đủ hơn về chiến tranh, hãy đọc tiểu thuyết cũng như lịch sử và báo chí. Mẹ của tất cả các tiểu thuyết chiến tranh, nói theo lời của Saddam Hussein, chắc hẳn phải là “Chiến tranh và Hòa bình”. Nhưng, cũng giống như chương trình “Desert Island Discs” của BBC tặng mỗi người sống sót trên đảo hoang một cuốn Kinh Thánh và toàn tập tác phẩm của Shakespeare, chúng tôi sẽ đặt lên giá sách của bạn cuốn tiểu thuyết sử thi của Lev Tolstoy, nếu như chúng chưa quá nặng thêm, và tiếp thêm nữa. Dưới đây là bảy cuốn tiểu thuyết chiến tranh hay nhất không phải của Tolstoy, được sắp xếp theo thứ tự thời gian của các cuộc xung đột mà chúng đề cập đến. Bốn cuốn (“All Quiet on the Western Front”, “Stalingrad”, “The Bridge over the River Kwai” và “The Sorrow of War”) được viết bằng các ngôn ngữ khác ngoài tiếng Anh. Chúng tôi chọn những cuốn sách có chủ đề trải rộng trên nhiều cuộc chiến tranh trên thế giới – từ chiến hào ở Flanders đến rừng rậm Việt Nam. Chúng cũng thể hiện đầy đủ phạm vi của xung đột, từ nỗi kinh hoàng của cận chiến đến những vết sẹo tinh thần không bao giờ lành, có thể dẫn đến rối loạn căng thẳng sau chấn thương (PTSD). “Chiến tranh là một phần quan trọng, cắm sâu vào lịch sử nhân loại,” nhà sử học Magaret MacMillan đã viết. Các tiểu thuyết gia cũng có cái nhìn sâu sắc về điều đó với tư cách những người làm nghề viết tiểu thuyết. ALL QUIET ON THE WESTERN FRONT (“Phía Tây không có gì lạ”). Tác giả: Erich Maria Remarque. Arthur Wesley Wheen dịch. Những tác phẩm hư cấu không khoan nhượng về chiến tranh bắt đầu với kiệt tác năm 1929 của Erich Maria Remarque. Lần đầu tiên, một nhà văn đã đưa ra một miêu tả trần trụi, không thương tiếc về việc con người giết hại lẫn nhau bằng mọi cách có thể. “Phía Tây không có gì lạ”, được viết bằng tiếng Đức bởi một cựu chiến binh của Thế chiến thứ nhất, đánh dấu sự chấm dứt triệt để của truyền thống tiểu thuyết chiến tranh viết kiểu đưa chuyện thời Victoria. Gạt bỏ những tàn dư của các quan niệm cũ về sự cao quý và lý tưởng, cuốn sách của Remarque về cuộc sống trong chiến hào của Đức trên mặt trận phía Tây, bao gồm cả những mô tả sống động về các trận chiến giáp lá cà, đã phơi bày toàn bộ sự tàn bạo của cuộc xung đột đó, cũng như những tác động phi nhân tính mà nó gây ra cho những người lính trẻ tuổi tham gia chiến đấu. Những độc giả đầu tiên của cuốn sách đã không chuẩn bị tinh thần cho những chi tiết như vậy. Nó đã gây chấn động khi được xuất bản, nhanh chóng bán được hàng trăm nghìn bản. Nó vẫn có sức mạnh gây sốc, ngay cả sau vô số lần được chuyển thể thành phim. “Phía Tây không có gì lạ” không hẳn là một cuốn sách phản chiến, nhưng sự trung thực không khoan nhượng của nó khiến người ta khó có thể đọc nó theo bất kỳ cách nào khác. REGENERATION (“Tái sinh”). Tác giả: Pat Barker. “Tái sinh” là cuốn đầu của một bộ ba. Hai cuốn tiếp theo là “The Eye in the Door” (“Con mắt trong cửa”) và “The Ghost Road” (“Đường ma”). Tất cả đều được xuất bản vào những năm 1990, thập kỷ mà người ta lại quan tâm đến sự khủng khiếp của Thế chiến một khi biết rằng những cựu chiến binh cuối cùng của cuộc xung đột đó sẽ sớm ra đi. Việc tưởng niệm như vậy đã góp phần tạo nên thành công phi thường của tác phẩm “Birdsong” tuyệt đẹp của Sebastian Faulks, kể về những người thợ mỏ người Anh hoạt động dưới phòng tuyến của quân Đức trên sông Somme. “Tái sinh” đan xen sự thật với hư cấu để kể câu chuyện về William Rivers, một bác sĩ người Anh, người đã phát triển các phương pháp điều trị căn bệnh mà ông chẩn đoán là sốc vỏ sò. Vào thời điểm đó, hầu hết binh lính bị thương ra khỏi chiến hào với các triệu chứng căng thẳng tinh thần tột độ đều bị coi là hèn nhát hoặc mất trí. Bệnh nhân nổi tiếng nhất của Rivers là nhà thơ Siegfried Sassoon. Cuốn tiểu thuyết cảm động và giàu lòng nhân ái này tập trung vào mối quan hệ của họ. THE BRIDGE ON THE RIVER KWAI (“Cầu trên sông Kwai”). Tác giả: Pierre Boulle. Xan Fielding dịch. Cuốn tiểu thuyết của Pierre Boulle, xuất bản lần đầu bằng tiếng Pháp vào năm 1952, nên được đọc như một khúc dạo đầu cho phiên bản điện ảnh hay hơn nhiều mà David Lean đạo diễn 5 năm sau đó. Nó đã giành được rất nhiều giải Oscar và vẫn là bộ phim chiến tranh hay nhất từng được thực hiện. Cả cuốn sách và bộ phim đều không tìm cách truyền tải sự khủng khiếp thực sự của điều kiện dành cho các tù nhân chiến tranh của quân Đồng minh trên tuyến đường sắt Myan mar – Thái Lan trong chiến tranh thế giới thứ hai. Một người sống sót cho biết: “Không ai cần phải kể lại, bức tranh là một đống cá tuyết có tông màu cao”. Chủ đề của Boulle không phải là sự tàn bạo của chiến tranh mà là những quy tắc danh dự và nghĩa vụ có thể dẫn đến sự tàn bạo đó. Vì vậy, câu chuyện của ông chủ yếu là sự mổ xẻ mang tính pháp lý về tính cách con người, đặc biệt là niềm tự hào — về trung đoàn và kỷ luật quân đội sẽ duy trì các đơn vị chiến đấu ngay cả trong những hoàn cảnh khủng khiếp nhất. Cốt lõi của cuốn tiểu thuyết là cuộc chiến ý chí giữa hai người đàn ông dũng cảm và bướng bỉnh như nhau, sĩ quan chỉ huy tù binh Anh, Trung tá Nicolson và Đại tá Saito, chỉ huy trại Nhật Bản. Cả hai đều có ý thức trách nhiệm phát triển quá mức. Boulle cho thấy điều này có thể dẫn đến cả vinh quang lẫn thảm họa như thế nào. STALINGRAD: A NOVEL (“Stalingrad: Một tiểu thuyết”). Tác giả: Vasily Grossman. Robert và Elizabeth Chandler dịch. Khi Đức Quốc xã xâm lược Liên Xô năm 1941, Vasily Grossman đăng ký viết bài cho “Sao Đỏ”, tờ báo của Hồng quân. Ông đã đưa ra những báo cáo tuyên truyền về những người lính Liên Xô ở mặt trận. Tuy nhiên, tác giả, sinh ra trong một gia đình Do Thái ở Ukraine thuộc Liên Xô, không phải là tay sai của chủ nghĩa Stalin; bài viết của ông bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với lòng dũng cảm và sự kiên cường của nhân dân Liên Xô trước sự xâm lược của chủ nghĩa phát xít. Grossman quay trở lại chủ đề này trong hai cuốn tiểu thuyết về trận Stalingrad, diễn ra từ năm 1942 đến năm 1943. Cuốn đầu tiên được xuất bản vào những năm 1950, mặc dù ở dạng bị kiểm duyệt, với đầu đề “Vì sự nghiệp chính nghĩa”. Chế độ Xô Viết cấm cuốn thứ hai, “Cuộc đời và số phận”, một phần vì so sánh chủ nghĩa Stalin với Chủ nghĩa xã hội quốc xã. Nó được buôn lậu sang phương Tây và xuất bản ở đó vào những năm 1980. Bản dịch tiếng Anh mới của cuốn tiểu thuyết đầu đã được xuất bản vào năm 2019. Nó khôi phục tên gốc của tác giả là “Stalingrad” và các phần chưa được xuất bản. Giờ đây nó được thừa nhận là một tác phẩm kinh điển, pha trộn mạnh mẽ các quan điểm dân sự và quân sự về “Cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại”. SLAUGHTERHOUSE-FIVE (“Lò mổ số 5”). Tác giả: Kurt Vonnegut. Trong nhiều thập niên, Kurt Vonnegut đã vật lộn và thất bại trong việc viết cuốn sách mà ông gọi một cách mỉa mai là “cuốn sách Dresden nổi tiếng” của mình. Bị quân Đức bắt giữ tại trận Bulge năm 1944, ông là tù binh chiến tranh tại thủ đô của Saxony trong trận ném bom lửa tháng 2 năm 1945. Vonnegut đã lắng nghe từ một lò mổ dưới lòng đất khi bom dội xuống. Chắc chắn, ông kể lại, việc mô tả trải nghiệm đó lẽ ra phải “dễ dàng”, “vì tất cả những gì tôi phải làm là thuật lại những gì tôi đã thấy”. Nhưng từ ngữ cứ tuôn ra chậm chạp. Làm sao Vonnegut có thể mô tả một thành phố bị thiêu rụi bởi “một ngọn lửa lớn”? Cuối cùng, giải pháp của ông là thay thế cấu trúc tự sự thông thường bằng một đường zích zắc chóng mặt xuyên suốt thời gian và không gian. Nhân vật chính của “Lò mổ số 5”, Billy Pilgrim, hé lộ bi kịch của Dresden một cách dè dặt và rời rạc. Cách kể chuyện của anh ta bị ảnh hưởng bởi những rối loạn tâm lý mà sau này được gọi là PTSD (Hội chứng rối loạn căng thẳng sau chấn thương) rất lâu sau khi cuốn tiểu thuyết xuất hiện vào năm 1969. Được xuất bản trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam, “Lò mổ số 5” đã nắm bắt được tâm trạng phản chiến của thời đại và tiếp tục bán được hơn 100.000 bản mỗi năm. THE SORROW OF WAR (“Nỗi buồn chiến tranh”). Tác giả: Bảo Ninh. Frank Palmos dịch. Cuốn tiểu thuyết đầy mê hoặc này của một cựu chiến binh trong cuộc chiến mà người Việt gọi là chiến tranh chống Mỹ, tràn ngập những bóng ma hơn là người sống. Bảo Ninh là bút danh của một người đàn ông trong số mười người còn sống sót của một lữ đoàn 500 người. Kiên, nhân vật chính của ông, cũng là một người sống sót của quân đội Bắc Việt. Cuộc chiến của ông tái diễn vào năm 1976, sau sự sụp đổ của chính phủ được Mỹ hậu thuẫn ở miền Nam, khi ông được phái trở lại chiến trường cũ để thu thập hài cốt. Những đồng đội đã ngã xuống ám ảnh ông trong “Thung lũng gọi hồn”, khi ông di chuyển giữa hiện tại và nỗi kinh hoàng trong quá khứ, chỉ tìm thấy sự an ủi trong những ký ức xa xôi, như mơ về tuổi trẻ và tình yêu trước chiến tranh. Cũng như tiểu thuyết của Vonnegut, “Nỗi buồn chiến tranh” bác bỏ lối kể chuyện quy ước vì cho rằng nó vô dụng trước địa ngục. Tạo ra những mô hình biến đổi riêng trong thời gian, tránh cả sự ủy mị và khuôn sáo, Bảo Ninh mô tả tác động lên tinh thần con người của chiến tranh và hậu quả của nó. HALF OF A YELLOW SUN (“Nửa mặt trời vàng”). Tác giả: Chimamanda Ngozi Adichie. Xuất bản năm 2006, cuốn tiểu thuyết thứ hai của Chimamanda Ngozi Adichie lấy bối cảnh cuộc nội chiến ở Nigeria vào cuối những năm 1960. Cộng hòa Biafra nổi loạn và giàu dầu mỏ, chủ yếu gồm người Igbo, đã ly khai khỏi đất nước vào năm 1967, khởi đầu một cuộc xung đột khiến hàng trăm nghìn thường dân thiệt mạng. Cuộc xung đột kết thúc khi quân đội Nigeria tái chiếm lãnh thổ này vào năm 1970. Trong cuốn tiểu thuyết “Half of a Yellow Sun”, bà Adichie, sinh năm 1977, đã cố gắng nhìn nhận lại những hậu quả khủng khiếp của cuộc chiến. (Tên sách nói đến đến hình ảnh trung tâm là lá cờ của vùng lãnh thổ ly khai.) Không giống như một số cuốn sách khác trong danh sách này, tiểu thuyết của bà Adichie không miêu tả chiến đấu. Thay vào đó, mối quan tâm của bà là về cách những lòng trung thành đối lập – với đất nước, với dân tộc và với lý tưởng – chia rẽ và nghiền nát những người yêu nhau, gia đình và bạn bè. Thông qua nhân vật Richard, một nhà văn người Anh, bà Adichie cũng cho thấy cách truyền thông phương Tây bóp méo hoặc phớt lờ các cuộc xung đột ở châu Phi. This entry was posted in Nghiên cứu Phê bình and tagged Ngân Xuyên. Bookmark the permalink. https://vanviet.info/nghien-cuu-phe-binh/bay-tieu-thuyet-chien-tranh-hay-nhat/

Giáo sư Tương Lai (1936-2026)-Thơ Tiễn của Nguyễn Duy

https://www.diendan.org/nhung-con-nguoi/tien-cu-tuong-lai-ve-coi-vinh-hang Giáo sư Tương Lai (1936-2026) Chúng tôi được tin bạn chúng tôi, Giáo sư Tương Lai, nhà giáo, nhà xã hội học với nhiều phản biện nổi tiếng trong nước từ nhiều năm qua (mở đầu là Báo cáo về vụ nổi dậy ở Thái Bình năm 1997), do tuổi già sức yếu vừa từ trần sáng nay 30/4/2026 tại thành phố Hồ Chí Minh (xin xem Cáo phó của gia đình ở cuối trang này). Diễn Đàn xin thành thực chia buồn cùng gia quyến và đông đảo bạn bè thân thuộc của giáo sư. Trên các trang mạng, có rất nhiều bài viết tỏ lòng kính phục, luyến tiếc người quá cố, xin mở đầu giới thiệu với bạn đọc bài thơ tiễn ông của nhà thơ Nguyễn Duy. Tiễn cụ Tương Lai – Nguyễn Phước Tương (*) về cõi vĩnh hằng Nguyễn Duy Bác Tương thôi đã thôi rồi** Người Ngày Mai đã thành người Hôm Qua Lối Hoàng tộc mở ra Đại lộ Nắng rồi mưa... giông tố dập vùi Trường kỳ nước mắt mồ hôi Gập ghềnh từng bước chân Người Dấn Thân Trung với nước - tấc lòng son sắt Hiếu với dân - sâu sắc yêu thương Thành tâm tu giữa đời thường Mênh mông thế sự (***)... con đường xa xa... Nết chay tịnh hương hoa tri kỉ Vẹn ân tình bền bỉ thủy chung Lánh xa những chuyện viển vông Bom trong ly rượu - bão trong tách trà Bầu tâm sự trải la liệt giấy Gửi muôn sau biết mấy nỗi niềm Vẫn tia Hy Vọng thiêng thiêng Ánh Tương Lai vẫn rọi lên nền trời. P/s: Hẹn nhau gặp nhé... Cụ ơi Check in... cũng đến lượt tôi... một ngày... Hành trang nhè nhẹ áng mây An nhiên ngồi đợi chuyến bay của mình... Sài Gòn – đúng ngày 30.4.2026 (nhằm ngày 14.3. Bính Ngọ) Nguyễn Duy * Tương Lai tên thật là Nguyễn Phước Tương, thuộc dòng dõi Hoàng tộc triều NGUYỄN. ** Tập theo câu thơ "Bác Dương thôi đã thôi rồi/ nước mây man mác ngậm ngùi lòng ta"- (Khóc Dương Khuê - của Nguyễn Khuyến) *** Mênh mông thế sự là tên một loạt bài bút ký của GS Tương Lai nhiều năm trước khi ngừng vì sức khoẻ, được tác giả thường xuyên gửi đăng trên trang Viet - Studies của GS Trần Hữu Dũng, và cũng nhiều lần được giới thiệu trên Diễn Đàn, trong mục "Thấy trên mạng" https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cwy2lqdw591o Giáo sư Tương Lai qua đời: Dấu ấn của một trí thức từ bỏ Đảng Cộng sản Giáo sư Tương Lai, tên thật là Nguyễn Phước Tương, cựu Viện trưởng Viện Xã hội học, thành viên Hội đồng tư vấn Kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, đã qua đời vào sáng 30/4/2026, thọ 91 tuổi, theo thông tin từ gia đình. …Giáo sư Tương Lai sinh năm 1936 trong gia đình hoàng tộc Nguyễn Phước ở Huế. Trong thập niên 1980-1990, ông từng là phó viện trưởng, rồi trở thành viện trưởng Viện Xã hội học Việt Nam Từ thập niên 1990 đến những năm đầu thập niên 2000, ông là thành viên nhóm tư vấn của các thủ tướng Võ Văn Kiệt và Phan Văn Khải. Vào năm 2007, ông cùng các trí thức như Giáo sư Hoàng Tụy, Tiến sĩ Nguyễn Quang A, Giáo sư Chu Hảo, nhà nghiên cứu Trần Đức Nguyên,… thành lập Viện Nghiên cứu Phát triển (IDS), một viện nghiên cứu chính sách tư nhân độc lập đầu tiên thành hình ở Việt Nam sau Đổi mới. Đến ngày 14/9/2009, IDS đã ra quyết định giải thể để phản đối Quyết định số 97/2009/QĐ-TTg do Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ký ban hành, trong đó có một số điều khoản khiến viện không thể hoạt động theo tiêu chí của mình. Theo Quyết định 97, các tổ chức nghiên cứu khoa học có phản biện ngược với chính sách của Chính phủ thì không được công bố công khai, một điều cấm mà nhóm IDS gọi là "phản tiến bộ". Sinh thời, Giáo sư Tương Lai, trong nhiều bài viết và các bài phát biểu trên nhiều diễn đàn, từng trăn trở và nhấn mạnh nhu cầu hòa giải dân tộc trên cơ sở đối thoại và thay đổi thể chế. Ông được coi là một trong những trí thức tiêu biểu ở Việt Nam với nhiều bài nghiên cứu xã hội học công phu, đồng thời là một trong những tiếng nói phản biện quyết liệt trước nhiều vấn đề văn hóa, lịch sử, chính trị của đất nước. Năm 2015, ông cùng hơn 100 trí thức Việt Nam đã gửi thư ngỏ đến Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương khóa 11 và toàn Đảng Cộng sản Việt Nam đề nghị đổi tên đảng, đổi tên nước, trả lại tự do cho những người bất đồng chính kiến đang bị giam giữ. Năm 2013, ông là một trong 72 nhân sĩ trí thức đã ký tên vào bản Kiến nghị về sửa đổi Hiến pháp 1992, nhấn mạnh hiến pháp phải là đạo luật cơ bản để dân kiểm soát quyền lực và đề xuất bỏ Điều 4 (điều khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng) và yêu cầu trao quyền phúc quyết hiến pháp cho nhân dân. Ông cũng tham gia vào nhiều hoạt động phản đối Trung Quốc gây hấn trên Biển Đông, trong đó có cuộc biểu tình lớn vào tháng 5/2014 phản đối vụ Trung Quốc đưa giàn khoan 981 vào vùng biển Hoàng Sa. Vào đầu năm 2020, trong vụ tranh chấp đất ở xã Đồng Tâm, khi công an tấn công vào làng, dẫn tới bốn người thiệt mạng (gồm một cụ già và ba công an), Giáo sư Tương Lai cùng một nhóm trí thức đã viết thư ngỏ gửi các lãnh đạo chủ chốt trung ương. Thư có đoạn: "Để chất vấn các vị về một việc làm 'điên rồ' và không một chính phủ nào ở trên thế giới này có thể làm một việc 'điên rồ' như thế khi dùng súng bắn vào dân lành, bắn vào một ông cụ già 84 tuổi, đã từng cống hiến hết sức mình cho sự nghiệp cứu nước. "Trong bối cảnh đó, chúng tôi muốn chất vấn những người cầm quyền phải giải thích cho chúng tôi vì sao lại có một việc làm 'dã man, vô nhân đạo như vậy' của một nhà nước tự xưng là của dân, do dân và vì dân..?" Là một đảng viên thâm niên, nhưng vào năm 2017, Giáo sư Tương Lai đã chọn ngày Quốc khánh để từ bỏ Đảng Cộng sản, "tuyên bố dứt bỏ mọi liên hệ với đảng Nguyễn Phú Trọng đang thao túng, để tiếp tục chiến đấu với tư cách đảng viên Đảng Lao động Việt Nam" và muốn đi tìm một "phương thức đấu tranh mới". Trong tuyên bố được chia sẻ trên mạng xã hội ngày 2/9/2017, Giáo sư Tương Lai viết: "Chọn hôm nay, ngày Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tuyên bố trước thế giới và với quốc dân đồng bào lý tưởng và mục tiêu chiến đấu nhằm xây dựng một nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thể hiện trong Hiến pháp 1946 để đưa ra tuyên bố này là nhằm khẳng định lý tưởng và mục tiêu nhất quán của tôi, không hề là một quyết định nhất thời bởi những nhân tố ngẫu nhiên." Giáo sư Tương Lai mô tả trong khi ông "kiên trì dấn thân" vào cuộc đấu tranh làm thay đổi thực trạng của hệ tư tưởng giáo điều, bảo thủ đang dìm đất nước trong trì trệ lạc hậu, và "nhẫn nhục tiếp tục ở lại trong Đảng" thì sự hậu thuẫn trực tiếp của nhà cầm quyền Bắc Kinh đang thao túng Đảng khiến đây "không còn gì là đảng của Hồ Chí Minh nữa". Ông nói hiện nay chưa có một lực lượng chính trị nào đủ mạnh để có thể thay thế được đảng đang nắm quyền bằng hệ thống "chuyên chính vô sản được cài cắm đến tận cơ sở", nhưng tin rằng "những gì đã cũ kỹ, hư hỏng trong bộ máy quyền lực duy trì chế độ toàn trị phản dân chủ sẽ bị lật nhào" và rằng "vấn đề chỉ còn là thời gian". Related: https://www.bbc.com/vietnamese/vietnam-41120377 Giáo sư Tương Lai từ bỏ Đảng Cộng sản