9/11: One Day in America

https://www.youtube.com/watch?v=wMXxyCohWi8 Total Collapse (Full Episode) | 9/11: One Day in America National Geographic https://www.youtube.com/watch?v=2H056N3dJDk 25 years later, how we remember 9/11 PBS News

Relaxing Music and Healing Mother Nature

https://www.youtube.com/watch?v=SwZ3BfTV9cQ&list=RDSwZ3BfTV9cQ&start_radio=1

Digital and Data Colonialism

https://www.youtube.com/watch?v=YxATEqHR2PA Geneva Graduate Institue -Digital Colonialism: A Discussion Related Links: https://www.ischool.berkeley.edu/news/2026/postdoctoral-scholar-dang-nguyen-explores-intersection-digitization-automation-and https://www.ischool.berkeley.edu/people/dang-nguyen "Digital research methods and the diaspora" (Routledge, 2023). https://www.youtube.com/watch?v=w9c1GtkeVcs Data Colonialism and the June 11 Discussion. Phỏng vấn TS. Nguyễn Hồng Hải Đăng June 04, 2021

Documentarian Alex Gibney on the power and influence of Elon Musk

Do not idolize anyone, and do not blame yourself when later on you feel frustrated or let down by "your idol." Everything is temporary, transient, not real, like what is happening in a film. https://apnews.com/article/elon-musk-documentary-venice-film-festival-e4e9c5eca6e2656b54f1c639d339109f Documentarian Alex Gibney on the power and influence of Elon Musk By LINDSEY BAHR Updated 11:13 PM CDT, September 6, 2026 VENICE, Italy (AP) — Alex Gibney has made films about powerful people, corporations and organizations before: Enron, Elizabeth Holmes, Scientology and the U.S. military’s abuses at Bagram and Abu Ghraib are just a few. And yet, he said, nothing compares to the scope of power held by his latest subject, Elon Musk. With a nearly four-hour runtime, “Musk” is having its world premiere this week at the Venice Film Festival. It’s one of the most hotly anticipated of the festival and the year — Bleecker Street is releasing it in theaters in October. Gibney spoke to The Associated Press about upending the Musk myth, his revelations about his power and his support of President Donald Trump. Remarks have been edited for clarity and brevity. AP: Let’s start with the obvious, simple question: Why Elon Musk? GIBNEY: A number of people came to me a few years ago, actually early 2023, and said, would you like to make a film about him? And I initially wasn’t sure, but a really good friend of mine convinced me that it was a good idea because it would be a portrait of kind of 21st century power. And so with that, I dug in. AP: The nature and scope of his power is something that remains a little mysterious. Can you go into a little bit about what you found and how your film addresses that? GIBNEY: In some ways it’s a simple story (with) a lot of complicated details. I think the source of his power comes from, how should I put this, (expletive)? That is to say, his ability to speak with confidence about the future in ways that convince people to invest in his companies. It’s really a future that rarely is in sync with facts or evidence or any remote possibility. So that is really what I discovered. That and the fact I think his genius, if there is a genius, is that he is not an inventor, he’s an investor. His genius is stock pumping. The other thing I discovered was that the reasons for turning toward Trump were both a break with the past, I mean, people look to the way that he was idolized by many people on the, you could call it the left, or people who regarded him as a kind of climate savior for what he was doing with Tesla. Many people wondered about that transition. I discovered two things. One is, in a way, it was a predictable transition because he goes where the federal government money is. But the other reason is his companies were facing an enormous number of federal investigations. And indeed, Tesla was under criminal investigation. But out of that case, there was a good chance that under a (Kamala) Harris administration, he might go to prison. He joked about that on the Tucker Carlson show. I think those were two key motivators that I had initially underestimated. A lot of people clocked it to the woke mind virus. After doing some research, I didn’t see it that way. AP: You’ve covered powerful people and companies before in your films. Does anything compare to this? GIBNEY: Nothing compares to this in terms of the scope of his power. What’s interesting about Musk is it’s not so much something that’s new as an old wine in a new bottle. And Musk, I think like some of the characters that I’ve followed in the past, is afflicted with what some people call noble cause corruption. That is to say, you begin to believe in a cause. And in Musk’s case, it was making us multiplanetary and also leading us into a more sustainable environmental world. And because you’re in line with those important, valuable, good causes, anything you do in the service of those causes is OK. And ultimately that leads you to corruption. In a way, Musk is not dissimilar from the guys at Enron. He’s not dissimilar from Elizabeth Holmes in the way that he bent the truth to serve his impulses. The one big difference with Musk is that he has companies (SpaceX and Tesla) which contain a great number of very qualified engineers and executive leaders. AP: There was the famous social media exchange where Musk called the film a hit piece and you responded, “How would you know?” Do you go into your films willing to have your assumptions challenged? Was bias involved? GIBNEY: What is it that physicist Richard Feynman used to say? It’s good to have an open mind, but not so open that your brains fall out. There is always bias, but I’m always willing to have my assumptions challenged. I started off as a kind of an admirer and was honest in my desire to want to talk to him, but ultimately he didn’t want to talk to me. Then you start digging into the facts and you follow them where they lead. And where they led for me was to a place that upended the myth, I would say, of Elon Musk as a kind of modern Leonardo da Vinci. AP: Did he try to interfere? GIBNEY: He didn’t really except in so far as the fact that people were terribly afraid to speak to me on the record, or at least on camera. They were just terrified of Elon. And these were people in his companies. These were people who knew him well. These were supporters and critics. A lot of people close to him who were his admirers would say, “I can’t talk to you unless I get Elon’s permission.” I thought, wow, for such a big and powerful person, that seems awfully weak AP: When I told people that there was going to be a nearly four-hour Elon Musk documentary, the first question was “did he make it about himself?” GIBNEY: This probably doesn’t share that much with the Melania documentary. One of the things I would say about the film is it’s a dark and dangerous topic, but the film itself is a fun ride. ___ For ongoing coverage of the 2026 Venice Film Festival, visit: https://apnews.com/hub/venice-film-festival L.Bahr has been a film writer and critic for The Associated Press since 2014

Uống thuốc, quan trọng không phải là ‘Tây’ hay ‘Ta’

Thuốc chỉ dùng khi cần thiết. Cơ thể của mỗi người có khả năng tự thích nghi và tự điều chỉnh chừng nào hệ miễn nhiễm của người ấy còn tốt, nhất là qua cách sinh hoạt và ăn uống lành mạnh, thăng bằng, quân bình. https://www.nguoi-viet.com/doi-song/uong-thuoc-quan-trong-khong-phai-la-tay-hay-ta/ Uống thuốc, quan trọng không phải là ‘Tây’ hay ‘Ta’ September 4, 2026 : 5:00 PM Thuốc có thể gây phản ứng phụ. Một số thuốc thực sự có thể gây tổn thương gan, thận hoặc các cơ quan khác. Ăn uống lành mạnh, vận động, ngủ đủ, giảm muối, duy trì cân nặng phù hợp có thể giúp phòng ngừa và điều trị nhiều bệnh. Một số dược liệu cổ truyền cũng thực sự có hoạt tính sinh học và có thể hữu ích. Nhưng từ những sự thật đó đi đến kết luận rằng “thuốc Tây hại, còn thuốc thiên nhiên thì lành” lại là một bước nhảy rất xa. Và đôi khi, bước nhảy ấy có thể nguy hiểm. “Tự nhiên” không đồng nghĩa với “an toàn” Cơ thể con người không biết một phân tử đến từ Đông hay Tây, từ phòng thí nghiệm hay từ một chiếc lá. Cơ thể chỉ “biết” phân tử ấy tác động lên tế bào như thế nào, được hấp thu bao nhiêu, chuyển hóa ở đâu, thải qua gan hay thận ra sao, và ở liều lượng nào nó có lợi hoặc có hại. Nước hoàn toàn tự nhiên và cần thiết cho sự sống. Nhưng uống một lượng nước quá lớn trong thời gian quá ngắn có thể gây hạ natri máu nghiêm trọng, thậm chí tử vong. Arsenic có trong thiên nhiên. Nọc rắn cũng tự nhiên. Ricin từ hạt thầu dầu cũng là một chất tự nhiên. Ở chiều ngược lại, nhiều loại thuốc rất hữu ích của y học hiện đại có nguồn gốc từ thiên nhiên. Morphine bắt nguồn từ cây thuốc phiện. Nhiều thuốc khác được phát hiện từ thực vật, vi sinh vật hoặc các chất có sẵn trong tự nhiên, rồi mới được tinh chế, nghiên cứu và chuẩn hóa. National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH), thuộc National Institutes of Health (NIH) Hoa Kỳ, nhấn mạnh rằng “natural” không nhất thiết có nghĩa là an toàn hơn hoặc tốt hơn. Cơ quan này cũng nêu những thí dụ như kava có liên quan đến tổn thương gan nghiêm trọng và ephedra có liên quan đến các biến cố tim mạch và nguy cơ tử vong. Vì vậy, câu hỏi khoa học không nên là: “Nó có tự nhiên không?” Mà nên là: “Nó là chất gì? Liều bao nhiêu? Có tác dụng gì? Bằng chứng ở đâu? Và lợi ích có lớn hơn nguy cơ hay không?” Tại sao con người vẫn thường tin rằng “tự nhiên” an toàn hơn? Đây không chỉ là vấn đề văn hóa của Việt Nam. Tâm lý học đã nghiên cứu một hiện tượng gọi là naturalness bias, có thể tạm dịch là thiên kiến chuộng cái tự nhiên: con người có khuynh hướng đánh giá một sản phẩm tốt hơn hoặc an toàn hơn chỉ vì nó được mô tả là “tự nhiên”. Một tổng quan gần đây về hiện tượng này cho thấy khuynh hướng ấy xuất hiện trong nhiều lĩnh vực, kể cả trong lĩnh vực thuốc và vaccine. Một nghiên cứu đặc biệt đáng chú ý của Brian Meier và Courtney Lappas gồm 5 thí nghiệm, với tổng cộng 1.223 người tham gia. Khi hai loại thuốc được mô tả có hiệu quả và độ an toàn giống nhau, khoảng 79% người tham gia vẫn chọn loại thuốc được mô tả là có nguồn gốc tự nhiên. Đáng suy nghĩ hơn nữa, khoảng 20% vẫn chọn thuốc tự nhiên ngay cả khi được thông báo rõ rằng thuốc tự nhiên kém an toàn hoặc kém hiệu quả hơn so với thuốc tổng hợp. Như vậy, chỉ một chữ “tự nhiên” đã có thể thay đổi cách con người đánh giá lợi ích và rủi ro. Đó không phải vì người bệnh thiếu thông minh. Đó là một đặc điểm rất con người. Một nghịch lý: thuốc càng được nghiên cứu kỹ càng có vẻ… đáng sợ Mở tờ hướng dẫn của một viên thuốc kê toa, người bệnh có thể thấy cả một danh sách: đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, dị ứng, ảnh hưởng đến gan, ảnh hưởng đến thận, tương tác thuốc… Rồi nhìn sang một chai thảo dược: “100% Natural.” Cảm giác đầu tiên rất dễ hiểu: “Thuốc Tây sao mà nhiều phản ứng phụ quá. Thuốc này là thuốc thiên nhiên, chắc nhẹ hơn.” Nhưng có một khả năng khác ít được nghĩ đến: Chúng ta biết nhiều phản ứng phụ của thuốc kê toa chính vì thuốc ấy đã được nghiên cứu kỹ lưỡng. Nếu một thuốc được thử nghiệm trên hàng chục ngàn người, sau đó được hàng triệu người sử dụng và hệ thống y tế tiếp tục theo dõi phản ứng bất lợi, thì những tác dụng hiếm gặp dần dần sẽ được phát hiện. Trong khi đó, một loại thảo dược ít được nghiên cứu có thể chỉ có vài phản ứng phụ được ghi nhận. Điều đó không chứng minh rằng thảo dược an toàn hơn. Đôi khi nó chỉ có nghĩa: Chúng ta biết ít hơn về nó. “Chưa thấy bằng chứng gây hại” và “đã có bằng chứng chứng minh an toàn” là hai điều rất khác nhau. “Nhưng ông bà mình dùng mấy trăm năm rồi” Đây là một lập luận đáng được tôn trọng hơn là bị chế giễu. Kinh nghiệm của nhiều thế hệ có giá trị. Chính việc quan sát những phương thuốc truyền thống đã góp phần dẫn khoa học đến nhiều hoạt chất hữu ích. Nhưng kinh nghiệm lâu đời vẫn không thay thế hoàn toàn được thử nghiệm khoa học. Thí dụ, một người bị cảm. Ngày thứ nhất bắt đầu mệt. Ngày thứ hai ho, đau người. Ngày thứ ba uống một loại thuốc lá. Ngày thứ năm khỏe lại. Kết luận rất tự nhiên: “Thuốc này chữa khỏi cảm.” Có thể đúng. Nhưng cũng có thể bệnh do virus vốn đã tự khỏi trong khoảng thời gian đó. Nếu không có nhóm so sánh, rất khó biết sự hồi phục xảy ra nhờ thuốc hay đơn giản là sau khi uống thuốc. Hai chữ “nhờ” và “sau” khác nhau rất nhiều. Đó là một trong những lý do khiến thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có nhóm đối chứng ra đời. Thuốc Tây có thể hại gan, thận không? Có. Không nên né tránh sự thật này. Một số thuốc có thể gây độc cho gan. Một số thuốc có thể gây tổn thương thận. Một số có thể gây ra những phản ứng phụ nghiêm trọng. Nhưng câu hỏi đúng không phải là: “Thuốc này có phản ứng phụ hay không?” Hầu như bất cứ chất nào đủ mạnh để thay đổi sinh học của cơ thể cũng có khả năng gây tác dụng không mong muốn. Câu hỏi quan trọng hơn là: Nguy cơ bao nhiêu? và So với lợi ích mà thuốc mang lại thì nguy cơ ấy lớn hay nhỏ? Một thuốc hạ huyết áp có thể có phản ứng phụ, nhưng huyết áp cao không được điều trị cũng có thể âm thầm làm tăng nguy cơ đột quỵ, suy tim, bệnh thận và bệnh tim mạch trong nhiều năm. Do đó, chỉ nhìn vào phản ứng phụ của viên thuốc mà không nhìn vào hậu quả của căn bệnh nếu không điều trị là nhìn thấy một nửa của bài toán. Và “thuốc thiên nhiên” cũng có thể làm tổn thương gan Đây là điều đặc biệt đáng chú ý. Drug-Induced Liver Injury Network (DILIN) của Hoa Kỳ đã theo dõi các trường hợp tổn thương gan do thuốc và do herbal/dietary supplements, tức là thảo dược và thực phẩm bổ sung. Trong một nghiên cứu công bố trên Hepatology, 130 trong số 839 trường hợp được đánh giá là tổn thương gan do herbal/dietary supplements. Trong thời gian nghiên cứu 2004–2013, tỷ lệ các trường hợp tổn thương gan trong mạng lưới này được quy cho những sản phẩm đó tăng từ khoảng 7% lên 20%. Điều này không có nghĩa là “uống thảo dược sẽ hại gan.” Nó có nghĩa một điều đơn giản hơn: Thảo dược cũng có thể gây độc gan. Nguồn gốc tự nhiên không tạo ra cho gan một cơ chế bảo vệ đặc biệt. Một bài học đau đớn từ thận: aristolochic acid Có lẽ một trong những thí dụ mạnh nhất chống lại quan niệm “cây cỏ thì lành” là aristolochic acid. Đây là những hợp chất xuất hiện tự nhiên trong một số loài thực vật thuộc họ Aristolochiaceae và đã từng hiện diện trong một số phương thuốc thảo dược. International Agency for Research on Cancer (IARC), thuộc World Health Organization, cho biết phơi nhiễm aristolochic acid là một yếu tố nguy cơ quan trọng của bệnh thận nặng và các ung thư đường tiết niệu cũng như một số ung thư khác. National Cancer Institute Hoa Kỳ cũng cảnh báo về mối liên quan giữa các chất này với tổn thương thận và ung thư đường tiết niệu. Nghịch lý ở đây rất đáng suy nghĩ: Một người có thể từ chối một viên thuốc vì sợ “thuốc Tây hại thận”, rồi lại uống một sản phẩm thảo dược vì nghĩ rằng nó “mát và bổ thận.” Nhưng thận không đọc nhãn. Thận chỉ tiếp xúc với những phân tử được đưa vào cơ thể. [dt] ___________________________________________________ Tài liệu tham khảo chính 1-Meier BP, Lappas CM. The Influence of Safety, Efficacy, and Medical Condition Severity on Natural versus Synthetic Drug Preference. Medical Decision Making. 2016;36(8):1011–1019. PMID 26683247. 2-National Center for Complementary and Integrative Health, NIH. Natural Doesn’t Necessarily Mean Safer, or Better. 3-U.S. Food and Drug Administration. Information for Consumers on Using Dietary Supplements và Questions and Answers on Dietary Supplements. 4-Navarro VJ, et al. Liver injury from herbals and dietary supplements in the U.S. Drug-Induced Liver Injury Network. Hepatology. 2014;60(4):1399–1408. PMID 25043597. 5-U.S. Preventive Services Task Force. Evidence Summary: Vitamin, Mineral, and Multivitamin Supplementation to Prevent Cardiovascular Disease and Cancer. Tổng cộng 84 nghiên cứu, 739.803 người tham gia. 6-International Agency for Research on Cancer (IARC/WHO). Aristolochic acid-associated cancers: a public health risk in need of global action. 7-National Cancer Institute. Aristolochic Acids – Cancer-Causing Substances. (còn tiếp)

Năng Lượng.8 Cách Rèn Luyện Tâm. Tu Tập Vấn Đáp - Đức Đalai Lama

https://www.youtube.com/watch?v=j5p7fW3rt1g Chánh Pháp và Phi Pháp - Đức Đalai Lama khai thị https://www.youtube.com/watch?v=C4L6HYvi1EM HỌC CÁCH ĐỂ NÂNG CẤP NĂNG LƯỢNG CỦA BẢN THÂN NHANH CHÓNG - Đức Đalai Lama https://www.youtube.com/watch?v=d6h5hBAuuCk 8 Cách RÈN LUYỆN TÂM - Đức Đalai Lama https://www.youtube.com/watch?v=OX5ukWbz0x4 Phật Tử Tại Gia Tu Tập Vấn Đáp - Đức Đalai Lama

Hòa Thượng, Thiền Sư Thích Thanh Từ giảng -Niết Bàn là gì?

NIẾT BÀN LÀ GÌ ? Hòa Thượng , Thiền Sư Thích Thanh Từ. Trong các kinh điển có nhiều định nghĩa khác nhau nhưng chữ Niết Bàn (Nirvana) không ngoài những nghĩa Viên tịch (hoàn toàn vắng lặng), Vô sanh (không còn sanh diệt) và Giải thoát v.v... những nghĩa này nhằm chỉ cho người đạt đạo sống trong trạng thái tâm thể hoàn toàn vắng lặng, dứt hết vọng tưởng vô minh. Do trình độ giác ngộ khác nhau nên trong kinh chia ra bốn thứ Niết Bàn: 1. Niết Bàn Hữu Dư Y: Niết Bàn đã dứt sạch phiền não vọng hoặc trong ba cõi, nhưng còn thân của nghiệp báo dư thừa. 2. Niết Bàn Vô Dư Y: Niết Bàn đã dứt sạch phiền não hữu lậu và không còn mang thân của nghiệp báo (dứt hết uẩn thân). 3. Niết Bàn Tự Tánh: Niết Bàn tự tánh sẵn có của chúng sanh, nó vốn sẵn có tánh Niết Bàn không phải tu tập mới có. Như mặt gương tánh vốn sạch không phải đợi lau chùi mới hiện. 4. Niết Bàn Vô Trụ Xứ: Niết Bàn không chỗ nơi. Các vị Bồ Tát khi giác ngộ, lao mình trong lục đạo giáo hóa chúng sanh, lấy sự sanh tử của chúng sanh làm cảnh giới. Tuy ra vào sanh tử nhưng lúc nào cũng tự tại vô ngại. Hai thứ Niết Bàn trên là của hàng Nhị thừa, hai thứ Niết Bàn dưới chỉ riêng hàng Đại thừa mới có. ******* Hỏi: Làm sao thể nghiệm để biết có Niết Bàn ? - Như trên chúng ta đã hiểu, căn cứ Tự Tánh Niết Bàn thì mỗi người chúng ta đều sẵn có thể tánh thanh tịnh sáng suốt tròn đầy, nhưng vì phiền não ngăn che mà không hiển lộ. Muốn tánh Niết Bàn hiển lộ là phải diệt trừ phiền não. Phiền não ở đây chính là sự mê lầm “chấp ngã”. Mê lầm chấp ngã hết, tức là Niết Bàn. Vậy thì hỏi khi nào có Niết Bàn? Chúng ta phải đáp: Khi nào tâm “chấp ngã” hết, hoặc tham, sân, si sạch chính khi ấy tức Niết Bàn, khỏi phải hỏi đâu xa. Chúng ta hãy đọc một đoạn văn trích trong Tạng Kinh Pali của tác giả “Cái Ta Nguy Hiểm” Buddhahasa sau đây: Trong câu Phật ngôn: “Nếu chư Tỳ Kheo hành theo Chánh hạnh thì cõi thế gian không vắng bóng các bậc A La Hán”. Chữ Chánh hạnh có ý nghĩa sâu xa quan trọng. Sống chánh hạnh ngụ ý sự vắng mặt của ý tưởng Ta và của Ta. Chúng ta sống hết ngày này qua ngày khác, nhưng sống một cách không chân chánh, cho nên cái tà kiến “Ta” và “của Ta” mới sanh, và mỗi ngày nó vọt lên nhiều lần, khiến cho cái Niết Bàn viên mãn bị đứt đoạn, không có dịp tốt để xuất hiện, và vì thế chúng ta không thành bậc Vô sanh (A La Hán). Sống chánh hạnh là sinh hoạt đúng với Bát Chánh Đạo. Vậy điều cần yếu là ta phải dùng tri kiến chân chánh và hành động chân chánh sao cho “Cái ý niệm Ta” và “của Ta” không thể nổi dậy, ngõ hầu không có sự sanh. Khi không có sự sanh nào cả thì không có khổ nào cả và đó là chân hạnh phúc như lời đức Phật đã thuyết. Đọc qua đoạn văn ngắn này, chúng ta thấy Phật dạy điều kiện muốn được Niết Bàn phải có Chánh hạnh (sinh hoạt đúng với Bát Chánh Đạo). Khi nào có Chánh hạnh thì khi ấy có Niết Bàn. Khi nào không có Chánh hạnh thì không có Niết Bàn. Vậy muốn đạt được Niết Bàn phải có Chánh hạnh, tức là không còn khởi dậy cái ý niệm “Ta” và “của Ta”. Một giây phút nào cái “Ta” và “của Ta” không khởi dậy trong tâm thức thì phút giây đó ta có Niết Bàn (Niết Bàn trong thời gian ngắn là Niết Bàn nhân, sống với Niết Bàn vĩnh viễn là viên mãn Niết Bàn). Vậy muốn kéo thời gian Niết Bàn của ta dài hay ngắn đều từ tâm thức có khởi vọng tưởng chấp ngã hay không chấp ngã mà thôi. Nếu sống được một phút không vọng tưởng là một phút Niết Bàn, sống được hai phút là hai phút Niết Bàn, sống một giờ, một ngày là được một giờ, một ngày Niết Bàn cho đến nếu sống trọn vẹn là được Niết Bàn viên mãn. Trong Đốn Ngộ Nhập Đạo Yếu Môn chép: Có người hỏi: - Làm sao được Đại Niết Bàn ? Thiền Sư Huệ Hải đáp: - Chẳng tạo nghiệp sanh tử. hi nào chẳng tạo nghiệp sanh tử tức là Niết Bàn, chứ không phải tìm Niết Bàn nơi nào khác và cũng không phải đợi thời gian nào mới đạt Niết Bàn. Vì vậy, đạt Niết Bàn sớm hay muộn, thời gian có Niết Bàn lâu hay mau đều tùy chúng ta cả. Có một Cư sĩ đến hỏi Phật: - Bạch đức Thế Tôn! Như Phật nói Niết Bàn hiện tại đến để mà thấy có thời gian chăng ? Phật bảo: Như người ý vừa nghĩ “tham”, miệng nói lời tham, thân làm việc tham thì ngay đó ưu bi khổ não liền khởi. Như người ý vừa nghĩ “sân”, miệng nói lời sân, thân làm việc sân thì ưu bi khổ não ngay đó liền khởi. Như người ý vừa nghĩ “si”, miệng nói lời si, thân làm việc si thì ưu bi khổ não ngay đó liền khởi. Người nào nếu thân miệng ý dứt được tham, sân, si thì ưu bi khổ não không có. Chính ngay lúc đó là Niết Bàn hiện tại (Tương Ưng Bộ Kinh). ***** Hỏi: Khi đạt Niết Bàn rồi, còn có hay không còn có ? Vấn đề còn có hay không còn có đặt ra ở đây đã sai rồi. Để trả lời câu hỏi này, tôi xin dẫn lời hỏi của một vị Bà La Môn đến hỏi Phật (Tạp A Hàm): "Thưa Thế Tôn! Thế giới hữu biên, vô biên? Thế giới hữu thường, vô thường? Niết Bàn còn có hay không còn có?" Cả ba câu hỏi đức Phật đều im lặng không đáp. Tại sao Phật không đáp? Bởi người đời phần nhiều hễ nói không thì họ chấp hoàn toàn không, khi nói có thì chấp hoàn toàn có (chấp một chiều), vì vậy mà Phật không đáp. Nghĩa là nếu nói không thì họ chấp là không ngơ (ngoan không) như lông rùa, sừng thỏ; nói có thì chấp thường còn mãi mãi (vĩnh viễn không thay đổi), mà nghĩa có không ở đây “không cố định” không hẳn là có, không phải hoàn toàn không. Hơn nữa nghĩa Niết Bàn, nó ly khai nghĩa có và không. Tại sao? Vì nếu có thì phải có hình tướng chỗ nơi có thể chỉ được, nhưng Niết Bàn đâu có hình tướng và chỗ nơi. Nếu nói không, ai biết có chứng đắc Niết Bàn? Vì vậy không thể nói có hay không. Lấy một việc gần gũi làm thí dụ. Như khi ngồi thiền, tâm ta buông xả tất cả vọng niệm không còn một chút dấy động, tâm lặng lẽ thênh thang trùm khắp. Lúc bấy giờ, còn có gì hay không còn có gì? Nếu nói còn có gì tại sao không thấy tướng mạo? Nếu nói không còn gì thì cái gì tỉnh sáng biết là không? Vì nó không phải thật có và thật không nên nếu trả lời là “Có” là “Không” đều không đúng lẽ thật. Thế giới hữu thường vô thường, hữu biên vô biên cũng vậy, nó không phải thật có, thật không mà tùy duyên biến đổi. Vì thế nên Phật không trả lời. Khi Phật còn tại thế có một vị Tỳ Kheo chứng A La Hán tịch, các Thầy Tỳ Kheo đến hỏi Phật: Thầy Tỳ Kheo tịch sanh về đâu ? Phật trả lời: “Như củi hết lửa tắt”. Nghĩa là còn duyên thì hiện, hết duyên thì ẩn, chớ không về đâu! Hòa Thượng, Thiền Sư Thích Thanh Từ.