‘Cung điện bông gòn’ Pamukkale, Thổ Nhĩ Kỳ

 

https://www.nguoi-viet.com/doi-song/du-lich/cung-dien-bong-gon-pamukkale-tho-nhi-ky/

‘Cung điện bông gòn’ Pamukkale, Thổ Nhĩ Kỳ

October 16, 2026 : 5:31 AM

Modified date: October 15, 2026 : 7:32 PM

Trần Nguyên Thắng/ATNT Tours & Travel

Thổ Nhĩ Kỳ là một quốc gia nằm bên cạnh biển Địa Trung Hải và Hắc Hải, có một phần nhỏ lãnh thổ thuộc về Âu Châu và một phần lớn thuộc về Á Châu. Đây là một đất nước có một vị trí chiến lược hết sức quan trọng cho hai lục địa Âu-Á và rất đa dạng về mọi mặt, từ tài nguyên cho đến văn hóa, di tích lịch sử Thiên Chúa Giáo, Hồi Giáo, và có nhiều thắng cảnh thiên nhiên nổi tiếng trên thế giới. Những điều này đã hấp dẫn và thu hút du khách khắp thế giới đến thăm Thổ Nhĩ Kỳ, vùng đất của một thời là cái nôi của đế quốc Hồi Giáo Ottoman.

https://cdn-ilfafjj.nitrocdn.com/iaFmIEecBEIHoOqpbmYONXKDUaaaCNzU/assets/images/optimized/rev-1025a6c/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2026/10/DL-Pamukkale-1.jpg

Eo biển Bosphorus nơi phân chia lục địa Âu-Á tại Istanbul. (Hình: ATNT Tours & Travel)

Về thành phố lịch sử nổi tiếng trên thế giới phải kể đến thành phố Constantinople (tức là Istanbul ngày nay), được chọn làm kinh đô của Thổ Nhĩ Kỳ trong nhiều thế kỷ. Cho đến 1923, thủ đô của xứ này đã được dời về Ankara, một thành phố non trẻ so với lịch sử lâu đời của Thổ. Tuy nhiên,  không vì thế mà Istanbul mất đi vị thế lịch sử của mình. Istanbul vẫn giữ một vai trò rất quan trọng trên bình diện chính trị, vị trí chiến lược, thương mại, kinh tế và du lịch. Người ta có thể  không đến thủ đô Ankara, nhưng đã đến Thổ Nhĩ Kỳ mà không đến Istanbul thì xem như chúng ta chưa biết gì về đất nước Thổ Nhĩ Kỳ.

Về chiến tranh Thổ, nổi tiếng trên thế giới phải kể đến các trận chiến như con ngựa thành Troy thời cổ đại và trận Gallipoli vào đầu thế kỷ 20 đã làm lu mờ hình ảnh của đế quốc Anh. Nhưng về thắng cảnh thiên nhiên thì không thể bỏ qua những địa danh như “Cung điện bông gòn” Pamukkale, và Cappadocia mà tạo hóa đã ban cho đất nước Thổ Nhĩ Kỳ. Ngược dòng lịch sử đế quốc La Mã, một trong những thắng cảnh thiên nhiên phải nói đến là thắng cảnh Pamukkale. Đây là một khu vực suối nước nóng đã được các vua chúa La Mã thời đó tận dụng biến thành một khu đô thị “Hierapolis” để làm nơi nghỉ ngơi, dưỡng bệnh cho giới quan quyền quí tộc. Vùng này nằm về phía Tây Nam Thổ Nhĩ Kỳ, nơi mà ngày nay được mệnh danh là Pamukkale của xứ Thổ.

Trong ngôn ngữ Turkey, “Pamukkale” có nghĩa là “cung điện bông gòn trắng,” một vùng đồi núi cách xa thành phố biển Kusadasi khoảng hơn hai tiếng xe. Từ xa nhìn về vùng Pamukkale ai cũng tưởng đó là một ngọn đồi tuyết phủ trắng in trên triền núi bao quanh trông như một cung điện nguy nga trắng toát, càng đến gần Pamukkale ai cũng tin chắc đó là những ngọn núi tuyết phủ.

https://cdn-ilfafjj.nitrocdn.com/iaFmIEecBEIHoOqpbmYONXKDUaaaCNzU/assets/images/optimized/rev-1025a6c/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2026/10/DL-Pamukkale-2.jpg

“Cung điện bông gòn” Pamukkale nhìn từ xa. (Hình: ATNT Tours & Travel)

Tuy nhiên, phải đến tận nơi, đặt chân xuống mặt đất mọi người mới biết đó không phải là tuyết. Đó là một loại hỗn hợp khoáng chất và nước tạo thành một “chất màu trắng” đặc biệt phủ khắp lên trên đồi núi tại khu vực này. Hình ảnh cả một vùng đồi núi trắng toát, cong lượn theo hình dáng núi tạo cho du khách có cảm giác như những tảng “bông gòn” phủ trên các đỉnh đồi. Tuyệt diệu hơn nữa là các “hình ảnh tuyết trắng” in hình xuống mặt hồ gương trước chân đồi càng làm tăng nét tuyện mỹ của “cung điện bông gòn Pamukkale.”

Pamukkale là một ngọn đồi khá cao thuộc khu vực núi lửa, khoảng 200 m so với mặt biển và ngày nay được công nhận là một trong những công viên quốc gia nổi tiếng của Thổ Nhĩ Kỳ. Một sự ngẫu nhiên Pamukkale nằm trên một vùng đất đặc biệt có chứa nhiều khoáng chất calcium bicarbonate (CaCO3) và may mắn thay, có một dòng suối nước nóng chảy qua. Khi chảy qua vùng đất này, hai yếu tố đó gặp phải luồng không khí mát lạnh nên đã phân giải ra Nước (H2O), carbondioxide (CO2) và calcium carbonate (Ca). Phản ứng hóa học này vô tình đã tạo ra một thắng cảnh thiên nhiên trắng toát tuyệt vời cho vùng Pamukkale. Những thềm hồ nước xếp theo hàng trên dưới, những khoang trũng tạo ra những hồ nhỏ bên triền núi, những vùng đất trắng toát và sốp như bông gòn nằm thành một chuỗi đất dài hơn 2.5 km, bề ngang rộng hơn 600 m. Điều này đã biến vùng đất thiên nhiên Pamukkale thành một thắng cảnh rất đẹp, hấp dẫn và thu hút du khách thế giới đến đây thưởng ngoạn.

https://cdn-ilfafjj.nitrocdn.com/iaFmIEecBEIHoOqpbmYONXKDUaaaCNzU/assets/images/optimized/rev-1025a6c/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2026/10/DL-Pamukkale-3.jpg

Pamukkale Town nhìn từ đỉnh Pamukkale. (Hình: ATNT Tours & Travel)

Những ai đã có dịp đến Mammoth Hot Spring của Yellowstone bên tiểu bang Wyoming đều đã có dịp thưởng ngoạn cảnh đẹp nơi đây. Nhưng Mammoth Hot Spring hãy còn nhường nhiều bước trước Pamukkale.

Nhiều du khách đến Pamukkale nghỉ ngơi vì họ tin rằng những khoáng chất của các ngọn suối ôn tuyền có thể giúp cho họ thêm sức khỏe và yêu đời hơn. Hơn nữa, đến đây du khách chưa một ai mà không đứng ngây người với không gian thiên nhiên lạ lùng trước mắt. Cả một vùng đồi trắng tinh, từng khoanh hồ lớn đọng nước màu xanh lam nhạt xếp chồng lên nhau tạo thành từng bậc thềm hồ cao thấp nối tiếp nhau, trải dài xuống thung lũng tạo thành một không gian trắng toát xen lẫn với từng khoanh hồ xanh và những “thạch nhũ” lơ lửng rũ xuống như những dòng tuyết chảy. Du khách có thể bước xuống ngâm chân, có người ngâm cả người vào hồ để tìm cảm giác khác lạ ở không gian “tuyết trắng.” Đây là những hình ảnh khó quên nhất của Pamukkale.

https://cdn-ilfafjj.nitrocdn.com/iaFmIEecBEIHoOqpbmYONXKDUaaaCNzU/assets/images/optimized/rev-1025a6c/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2026/10/DL-Pamukkale-4.jpg

“Các khoanh hồ nước nóng” bậc thềm nối tiếp nhau. (Hình: ATNT Tours & Travel)

Không phải đến thế kỷ này người ta mới biết về suối nước nóng Pamukkale. Người La Mã đã biết về nó suốt hơn 2,000 năm trước. Không phải do sự ngẫu nhiên mà thành phố cổ Hierapolis được xây dựng trên đỉnh đồi Pamukkale. Vào thế kỷ thứ 2 trước Công Nguyên, nhà vua Attalos II của xứ Pergamon sau khi chiến thắng kẻ địch đã cho xây các đền thờ ở đây và nơi đây được xem như là Thánh địa của xứ này thời đó. Sau đó, vua Eumenes cho đổi tên lại thành Hierapolis (thành phố của Hiera, tên hoàng hậu của Telephos, truyền thuyết cho là một vị vua sáng lập ra xứ Pergamon. Di tích Pergamon vẫn còn tồn tại về phía nam thành Troy và đây cũng là một trong những trọng điểm du lịch dành cho du khách thích thú tìm hiểu về nền văn hóa cổ Hy Lạp).

Nhưng một trong những lý do chính yếu để xây dựng Hierapolis là vì những nguồn suối nuớc nóng khoáng chất chảy qua đây. Những di tích còn để lại của Hierapolis là những khu phòng tắm, những nơi nghỉ ngơi dưỡng bệnh của những vua chúa và các nhà quý tộc. Người ngày xưa không biết sự cấu thành của các khoáng chất nên họ cho là nước của thần Heracles, thần của suối nước nóng và sức khoẻ. Người ta tin rằng không có gì tốt hơn là về ở gần thần để thần gìn giữ và bảo vệ sức khỏe cho mình là bảo đảm nhất. Đó cũng là lý do chính yếu (lợi dụng lòng tin thần thánh của tín đồ) mà các y sĩ ngày xưa đã chọn Hierapolis là trung tâm chữa trị và  dưỡng bệnh cho các bệnh nhân.

https://cdn-ilfafjj.nitrocdn.com/iaFmIEecBEIHoOqpbmYONXKDUaaaCNzU/assets/images/optimized/rev-1025a6c/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2026/10/DL-Pamukkale-5.jpg

“Khuôn mặt trũng hồ” Pamukkale. (Hình: ATNT Tours & Travel)

Nhưng Pamukkale không chỉ là một thắng cảnh thiên nhiên mà còn là một di tích cổ đáng xem cho những ai lưu tâm đến lịch sử. Chỉ duy nhất là “nhà hát Hierapolis lộ thiên” là còn được bảo tồn khá tốt. Nhà hát ngoài trời này được kiến trúc xây theo hình bán nguyệt, có khoảng 45 tầng ghế. Thành phố Hierapolis cổ cũng đang được trùng tu lại để du khách có thể có cái nhìn rõ ràng hơn về một di tích đã bị thời gian và động đất vùi dập. Từ năm 1988, Pamukkale và Hierapolis được UNESCO thừa nhận là di sản thế giới. Hiện tại, Pamukkale trở thành một trung tâm du lịch nổi tiếng của Thổ Nhĩ Kỳ. Nhiều hotel được xây dựng với các dòng suối nước nóng khoáng chất để du khách có thể ngâm mình nghỉ ngơi dưỡng sức.

Thổ Nhĩ Kỳ là một đất nước rộng lớn gần 800,000 cây số vuông (5% thuộc về Âu Châu và 95% thuộc về Asia Minor) với nhiều thắng cảnh tuyệt đẹp mà tạo hóa ưu đãi. Các ảnh hưởng văn hóa kiến trúc Hy Lạp-La Mã-Byzantine-Ả Rập đã để lại đây những di tích vô cùng quý giá như thành Troy, Pergamon, Ephasus, Cappadocia.

https://cdn-ilfafjj.nitrocdn.com/iaFmIEecBEIHoOqpbmYONXKDUaaaCNzU/assets/images/optimized/rev-1025a6c/www.nguoi-viet.com/wp-content/uploads/2026/10/DL-Pamukkale-6.jpg

Di tích cổng chính Hierapolis. (Hình: ATNT Tours & Travel)

Trong số các nước mà đa số dân theo Hồi Giáo, có lẽ Thổ Nhĩ Kỳ là một đất nước mà tôi cho là ôn hòa và có một nền dân trí cao. Ngươì dân Thổ Nhĩ Kỳ mang ơn ông Mustafa Kemal, người đã tạo dựng ra nước Cộng Hòa Thổ Nhĩ Kỳ (Turkish Republic) vào năm 1923, người đã đủ uy tín và can đảm tách thần quyền Hồi Giáo ra khỏi chính quyền, luật pháp công lý thay thế kinh Koran, người đã tạo ra thế đứng vững vàng cho Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay. Chúng ta đang sống trong một xã hội có nhiều thành kiến với các đất nước Hồi Giáo, làm sao có thể vơi bớt đi các thành kiến này nếu chúng ta không thực sự một lần nhìn thấy tận mắt. Các nhóm Hồi Giáo cực đoan đã bôi xấu đi hình ảnh Hồi Giáo khá nhiều. Một con sâu làm rầu nồi canh. Vớt bỏ con sâu đi, người ta sẽ thấy nồi canh vẫn ngon ngọt như tất cả các nồi canh khác.

Thổ Nhĩ Kỳ là đất nước không thể thiếu trong thế giới du lịch của người du khách sành điệu của thế kỷ. [hp]

Magnifica Humanitas -- On Safeguarding the Human Person in the Time of Artificial Intelligence -Pope Leo XIV

 P. 67

"The biblical image ...of a building project.  One the one hand, there is the Tower of Babel, where collective effort follows a plan that dominates and ultimately dehumanizes (cf. Gn 11:1-9).  On the other hand, there are the ruins of Jerusalem, which under Nehemiah's direction are built piece by piece as a project of shared responsibility (cf. Neh 2-6).  We are called to reflect on the great "construction sites" of our era and ask" what are we building?  As technological development rapidly transform languages, relationships, institutions, and forms of power, we believers must and can choose which projects to work on, and in what manner, so as to safeguard and value the grandeur of humanity that has been given us as a gift.  This is a choice not only for our future but also for our present, since artificial intelligence and other emerging technologies are already part of our daily lives."

P. 69

"The danger of humanity becoming a victim of its own achievements was already clearly recognized by Saint Paul VI, who warned that 'the most extraordinary scientific progress, the most astounding techinical feats, and the most economic growth, unless accompanied by  authentic moral and social progress, will in the long run go against man.' "...

" If technological development advances without a corresponding ethical and social progress, the result may be an increase in means without a growth in humanity:  'having more' without 'being more.' " 

P. 70 Artificial Intelligence

"Faced with this concentration of power in the digital world, the criteria for judgment and discernment in this new situation are the noble priciples of social doctrines: the inalienable dignity of the human person, the common good, the universal destination of goods, subsidiarity, solidarity, and social justice.  They demand that we assess whether the power of digital infrastructures and algorithms truly fosters participation and responsiblity, protects the vulnerable, ensure fair access to opportunities, and remains directed toward the good of all."

 

PP. 70-73

" ...current AI systems are more 'cultivated' than 'built,' for developers do not directly design every detail, but instead create a framework withing which the intelligence 'grows.'  As a result, fundamental scientific aspects --such as the internal representations and computational processes of these systems --remain, at present, unknown."

"...we must avoid the misconception of equating this type of "intelligence" with that of human beings."

"So-called artificial intelligence do not undergo experiences, do not possess a body, do not feel joy or pain, do not mature through relationships, and do not know from within what love, work, friendship, or responsibility mean.  Nor do they have a moral conscience, since they do not judge good and evil, grasp the ultimate meaning of situations, or bear responsibility for consequences.  They may imitate language, behaviopr, and analytical skills, or even simulate empathy and understanding, but they do not understand what they produce, for they lack the affective, relational, and spiritual perspective through which human beings grow in wisdom....It is a form of adaptation based on data and feedback, which can be very effective, but does not imply inner growth."

Du Lịch Đà Nẵng

Đà Nẵng

https://vnexpress.net/cam-nang-du-lich-da-nang-4470111.html

When a Robot Was in the Hands of Bad Guys

 

https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/police-confiscate-robot-groped-16-year-old-girl-probe-whether-young-me-rcna603474

Oct. 14, 2026, 10:54 AM CDT / Source: The Associated Press

By The Associated Press

German authorities opened an investigation into possible sexual harassment after a robot controlled by two young men touched the buttocks of a 16-year-old girl and made thrusting movements toward her, police said.

Police in the western city of Cologne responded after the incident overnight Saturday to Sunday in which the robot's suspected 16-year-old owner and a 19-year-old companion were said to have filmed the alleged assault.

They were said to have streamed the incident and commentated on it online.

Cologne police spokesman Christoph Bermel said the two male teenagers have not been charged but are considered suspects, and investigators were examining whether the robot's movements were preprogrammed or controlled in real time.

Police were unfamiliar with this type of incident, he said.

“We have not been aware of this phenomenon so far," Bermel told The Associated Press, saying it was "new territory for us.”

Emergency teams that were dispatched to the scene near a fast-food restaurant found the robot in the trunk of a vehicle, Cologne police said in a statement on Monday. The robot and the two young men's mobile phones were confiscated. North Rhine Westphalia Police Cologne, on Facebook, posted an image of the red-and-gold robot lying on the ground.

The robot, said to be 120 cm (about 3 ft 11 inches) tall, was dressed in a white tank top, black sweatpants and wearing a gold chain and sunglasses. It also had what appears to be a fake mustache.

Videos circulated on the internet show two young men escorting the robot toward a group of women, bumping into one and hugging others, on a lively nighttime street.

One of the men repeatedly shouts at the robot and pulls it backward after it makes sexual gestures, prompting laughter among people in the area.

On the police's Facebook account on Tuesday, officers criticized inappropriate comments and warned that sharing or joking about such incidents can worsen the impact on any victim.