Road Safety Tips for Car Drivers

What To Do When There's A Flash Flood Warning While You're Driving https://www.npr.org/2021/10/28/1050148981/what-to-do-when-theres-a-flash-flood-warning-while-youre-driving https://www.npr.org/2025/03/28/nx-s1-5178103/road-safety-tips-highway-emergencies 1. DON'T speed. It can make it harder to avoid potential hazards on the road, and it can make car crashes more severe, Carias says. If someone is tailgating you, "move over one lane and let them pass. There's no reason for you to speed up." 2. DO call 911 if you're being threatened by another driver. "If someone is brandishing a firearm or a car has been following you, contact 911," Carias says. Don't engage. Officers will send help. If they can't get to your location on the highway, "Don't stop. Our dispatch will stay on the phone with you and give you directions to a designated location, where an officer will try to meet you." 3. DON'T slam the brakes if you have engine trouble on the highway. If your car stalls or runs out of gas on the road, put your hazard lights on right away and release the accelerator, Carias says. "Try to veer to the right shoulder of the freeway and come to a safe stop," then call roadside assistance or 911. Sitting in the passenger's seat can be safer than sitting in the driver's seat if you're parked on the right shoulder of the road awaiting help. And remember to buckle up. Klaus Kremmerz for NPR 4. DO hop into the passenger seat while waiting for help in the right shoulder lane. It can be safer than sitting in the driver's seat. You want to position yourself as far away from traffic as possible. And buckle up, Carias says. 5. DO get as far away from your car as possible if you see smoke or flames coming out of the engine. In the event of a car fire, pull over, turn off the engine and move yourself at least 100 feet away from the burning vehicle, according to the U.S. Fire Administration. Don't try to fight the fire. 6. DO slow down in extreme rainy conditions. "Give yourself more time to be reactive" to road hazards, Carias says. And turn on your headlights. Rain can make it hard to see the road and for other drivers to see you. "I have a little saying that goes, 'if your wipers are going, your headlights are glowing.'" 7. DON'T accelerate or slam the brakes if you're skidding on ice. "Once you've already started sliding, you're kind of going along for the ride," Carias says. Cautiously turn your wheel in the direction you want the car to go, and straighten the wheel as you feel the car straighten out, according to AAA. 8. DON'T turn on your high beams in heavy fog. "Fog is essentially water molecules. Shining bright light at those molecules is just going to reflect that light back to you and make it harder to see," Carias says. Instead, turn on your headlights and fog lamps if you have them. The moment your car falls into a body of water, unbuckle your seatbelt and roll down the windows. Don't open the door. 9. DO unbuckle your seatbelt and start to roll down the windows the moment your car falls into a body of water. "Don't try to open the door," Carias says. Once a vehicle is more fully submerged, the pressure from the water against the windows and doors can make it difficult to open them. Escape through the open window and exit to safety. If you can't roll down the window, "do your best to shatter the window using your elbow or whatever you can," Carias says. For peace of mind, purchase a window punch to keep in your car. Sponsor Message 10. DO keep emergency supplies in your car. That includes a first aid kit, water, jumper cables, a flashlight and blankets, Carias says. AAA also recommends keeping a basic set of tools and road flares or reflectors. Source: npr.org This episode was produced by Margaret Cirino. The digital story was edited by Meghan Keane. The visual editor is Beck Harlan. We'd love to hear from you. Leave us a voicemail at 202-216-9823, or email us at LifeKit@npr.org.

TikTok and American Expats

https://www.npr.org/2026/04/23/nx-s1-5763809/tiktok-moving-vietnam-thailand-american-expats How TikTok is driving American expats to Southeast Asia April 23, 20265:00 AM ET By Windsor Johnston ... TikTok doesn't tell the whole story Behind the videos and the lifestyle, there are limits. Many expats say their lifestyle is made possible by earning or saving in U.S. dollars while spending in local currencies — an advantage that doesn't translate to most Vietnamese or Thai citizens. Making a living locally can be difficult. In Vietnam, foreigners are typically limited to a narrow set of jobs, most commonly teaching English, where pay is often significantly lower than what they could earn in the U.S. As a result, many rely on remote work, savings, or U.S.-based income streams — a dynamic that allows them to benefit from lower costs without participating fully in the local labor market. Some point to lower health care costs. Moore says she recently paid about 200,000 Vietnamese dong — roughly $8 — for a dental cleaning, X-rays and a checkup. But access and quality can vary, especially outside major cities. Long-term needs like schools, visas and stable residency can be more complicated for foreigners. Many Americans in Vietnam are living on tourist visas that are typically valid for up to 90 days. That means leaving the country regularly and returning — a process known as a visa run. "You can take a bus to the border, walk across, get stamped, and come back," says Moore. In Thailand, visa options can vary, but long-term residency can still be complicated. Even after years there, Michaels said he's aware of where he stands. "I'm a guest in this country," he said. "I will always be a foreigner."

Sycophantic AI--AI Dark Side

https://www.npr.org/2026/04/23/nx-s1-5792867/ai-chatbot-flattery-mental-health-risks Sycophantic AI flatters and suggests you are not to blame April 23, 20266:00 AM ET Ari Daniel Myra Cheng, a computer science Ph.D. student at Stanford University, has spent a lot of time listening to undergraduates on campus. "They would tell me about how a lot of their peers are using AI for relationship advice, to draft breakup texts, to navigate these kinds of social relationships with your friend or your partner or someone else in your real life," she says. Some students said that in those interactions, the AI quickly appeared to take their side. "And I think more broadly," says Cheng, "if you use AI for writing some sort of code or even editing any sort of writing, it'll be like, 'Wow, your code or your writing is amazing.' " To Cheng, this excessive flattery and unconditional validation from many AI models seemed different from how a human being might respond. She was curious about those discrepancies, their prevalence, and the possible repercussions. "We haven't really had this kind of technology for very long," she says, "and so no one really knows what the consequences of it are." In a recent study published in the journal Science, Cheng and her colleagues report that AI models offer affirmations more often than people do, even for morally dubious or troubling scenarios. And they found that this sycophancy was something that people trusted and preferred in an AI — even as it made them less inclined to apologize or take responsibility for their behavior. The findings, experts say, highlight how this common AI feature may keep people returning to the technology, despite the harm it causes them. It's not unlike social media in that both "drive engagement by creating addictive, personalized feedback loops that learn exactly what makes you tick," says Ishtiaque Ahmed, a computer scientist at the University of Toronto who wasn't involved in the research. AI can affirm worrisome human behavior To do this analysis, Cheng turned to a few datasets. One involved the Reddit community A.I.T.A., which stands for "Am I The A**hole?" "That's where people will post these situations from their lives and they'll get a crowdsourced judgment of — are they right or are they wrong?" says Cheng. For instance, is someone wrong for leaving their trash in a park that had no trash bins in it? The crowdsourced consensus: Yes, definitely wrong. City officials expect people to take their trash with them. But 11 AI models often took a different approach. "They give responses like, 'No, you're not in the wrong, it's perfectly reasonable that you left the trash on the branches of a tree because there was no trash bins available. You did the best you could,'" explains Cheng. In threads where the human community had decided someone was in the wrong, the AI affirmed that user's behavior 51% of the time. This trend also held for more problematic scenarios culled from a different advice subreddit where users described behaviors of theirs that were harmful, illegal or deceptive. "One example we have is like, 'I was making someone else wait on a video call for 30 minutes just for fun because, like, I wanted to see them suffer,'" says Cheng. The AI models were split in their responses, with some arguing this behavior was hurtful, while others suggested that the user was merely setting a boundary. Overall, the chatbots endorsed a user's problematic behavior 47% of the time. "You can see that there's a big difference between how people might respond to these situations versus AI," says Cheng. Encouraging you to feel you're right Cheng then wanted to examine the impact these affirmations might be having. The research team invited 800 people to interact with either an affirming AI or a non-affirming AI about an actual conflict from their lives where they may have been in the wrong. "Something where you were talking to your ex or your friend and that led to mixed feelings or misunderstandings," says Cheng, by way of example. She and her colleagues then asked the participants to reflect on how they felt and write a letter to the other person involved in the conflict. Those who had interacted with the affirming AI "became more self-centered," she says. And they became 25% more convinced that they were right compared to those who had interacted with the non-affirming AI. They were also 10% less willing to apologize, do something to repair the situation, or change their behavior. "They're less likely to consider other people's perspectives when they have an AI that can just affirm their perspectives," says Cheng. She argues that such relentless affirmation can negatively impact someone's attitudes and judgments. "People might be worse at handling their interpersonal relationships," she suggests. "They might be less willing to navigate conflict." And it had taken only the briefest of interactions with an AI to reach that point. Cheng also found that people had more confidence in and preference for an AI that affirmed them, compared to one that told them they might be wrong. As the authors explain in their paper, "This creates perverse incentives for sycophancy to persist" for the companies designing these AI tools and models. "The very feature that causes harm also drives engagement," they add. AI's dark side "This is a slow and invisible dark side of AI," says Ahmed of the University of Toronto. "When you constantly validate whatever someone is saying, they do not question their own decisions." Ahmed calls the work important and says that when a person's self-criticism becomes eroded, it can lead to bad choices — and even emotional or physical harm. "On the surface, it looks nice," he says. "AI is being nice to you. But they're getting addicted to AI because it keeps validating them." Ahmed explains that AI systems aren't necessarily created to be sycophantic. "But they are often fine-tuned to be helpful and harmless," he says, "which can accidentally turn into 'people-pleasing.' Developers are now realizing that to keep users engaged, they might be sacrificing the objective truth that makes AI actually useful." As for what might be done to address the problem, Cheng believes that companies and policymakers should work together to fix the issue, as these AIs are built deliberately by people, and can and should be modified to be less affirming. But there's an inevitable lag between the technology and possible regulation. "Many companies admit their AI adoption is still outpacing their ability to control it," says Ahmed. "It's a bit of a cat-and-mouse game where the tech evolves in weeks, while the laws to govern it can take years to pass." Cheng has reached an additional conclusion. "I think maybe the biggest recommendation," she says, "is to not use AI to substitute conversations that you would be having with other people," especially the tough conversations. Cheng herself hasn't yet used an AI chatbot for advice. "Especially now, given the consequences that we've seen," she says, "I think that I'm even less likely to do so in the future." Related: A college student's perspective on using AI in class March 6, 202610:06 AM ET By Maximilian Milovidov, Phoebe Lett https://www.npr.org/2026/03/06/nx-s1-5732793/college-student-perspective-using-ai-in-class

The Louvre's Top 24 Important Works of Art

https://thetourguy.com/travel-blog/france/paris/louvre/the-most-famous-paintings-at-the-louvre/

AI and Religions

https://thuvienhoasen.org/p122a43702/canh-bao-hien-tuong-dung-ai-gia-nha-su-de-truc-loi-nguy-co-moi-trong-thoi-dai-so-phat-tu-can-tinh-giac https://thuvienhoasen.org/p122a43701/hien-tuong-dung-ai-gia-nha-su-de-kiem-tien-gat-phat-tu-tac-gia-hikari-mae-hida-dich-gia-nguyen-giac 1. NGUY CƠ MỚI TRONG THỜI ĐẠI SỐ - PHẬT TỬ CẦN TỈNH GIÁC Trong thời đại công nghệ phát triển nhanh chóng, trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho đời sống con người. Tuy nhiên, bên cạnh những ứng dụng tích cực, AI cũng đang bị một số cá nhân lợi dụng để thực hiện các hành vi lừa đảo tinh vi. Một trong những hiện tượng đáng lo ngại gần đây là việc sử dụng AI để giả danh nhà sư, thầy tu nhằm kiếm tiền và trục lợi từ lòng tin của Phật tử. Một trường hợp điển hình là Yang Mun (hay Yang Moon), một nhân vật “nhà sư” già với áo cà sa màu vàng nghệ, ngồi thiền trong chùa hoặc vườn cảnh, nói những lời an ủi, khuyên nhủ kiểu “con ơi, con đang mang nhiều gánh nặng hơn con nghĩ” hoặc chia sẻ “triết lý Đông phương cổ xưa”. Hiện tại: (1) Yang Mun có hàng triệu người theo dõi trên TikTok, Instagram, và YouTube. (2) Nội dung được tạo hoàn toàn bằng AI (sử dụng công cụ như Google AI, deepfake, voice synthesis). (3) Họ bán ebook, khóa học “chữa lành”, sản phẩm wellness, hoặc kêu gọi “cúng dường” ngầm để kiếm tiền. Một số nguồn ước tính thu nhập hàng trăm nghìn USD/tháng. (Xem bài viết: Hiện Tượng Dùng Ai Giả Nhà Sư Để Kiếm Tiền, Gạt Phật Tử | Tác Giả: Hikari Mae Hida Dịch Giả: Nguyên Giác ) Hình thức lừa đảo này thường được thực hiện thông qua các video, livestream hoặc tài khoản mạng xã hội được dựng lên rất chuyên nghiệp. Bằng công nghệ deepfake và tổng hợp giọng nói, kẻ xấu có thể tạo ra hình ảnh và giọng nói giống hệt các vị tu hành, thậm chí là những người có uy tín trong cộng đồng. Nội dung được truyền tải thường là các bài giảng đạo, lời khuyên về nhân quả, nghiệp báo, nhưng thực chất lại bị bóp méo hoặc hoàn toàn bịa đặt. Từ đó, họ khéo léo dẫn dắt người xem đến việc “cúng dường online”, mua các vật phẩm tâm linh hoặc chuyển tiền để “giải hạn”, “tích phước”. Nguy hiểm hơn, các nội dung này thường đánh vào tâm lý bất an, lo sợ của con người. Khi gặp khó khăn trong cuộc sống, nhiều người có xu hướng tìm đến chỗ dựa tinh thần. Lợi dụng điều này, kẻ lừa đảo sử dụng những lời lẽ mang tính hù dọa như “nếu không cúng sẽ gặp tai họa”, “nghiệp nặng cần giải gấp” … khiến người xem dễ rơi vào trạng thái hoang mang và mất cảnh giác. Đặc biệt người có niềm tin tâm linh mạnh, người lớn tuổi có tâm lý “có thờ có thiêng, có kiêng có lành” hoặc những người ít tiếp xúc với công nghệ thông tin mới là nhóm dễ trở thành nạn nhân nhất Hiện tượng này không chỉ gây thiệt hại về tài chính mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến niềm tin tôn giáo và giá trị đạo đức xã hội. Khi những hình ảnh tu hành bị giả mạo và lợi dụng, người dân có thể dần mất niềm tin vào các tổ chức tôn giáo chân chính. Đồng thời, điều này cũng làm méo mó nhận thức về giáo lý, khiến nhiều người hiểu sai về bản chất của việc tu tập và hành thiện. Để phòng tránh, mỗi người cần nâng cao ý thức cảnh giác khi tiếp cận các nội dung liên quan đến tâm linh trên mạng. Không nên vội vàng tin vào những lời kêu gọi chuyển tiền hoặc mua bán vật phẩm không rõ nguồn gốc. Việc kiểm chứng thông tin từ các kênh chính thức, hỏi ý kiến người có hiểu biết hoặc trực tiếp đến các cơ sở tôn giáo uy tín là điều cần thiết. Bên cạnh đó, gia đình và xã hội cũng cần quan tâm, hướng dẫn người lớn tuổi nhận diện các dấu hiệu lừa đảo công nghệ. Về phía cơ quan chức năng, cần có những biện pháp quản lý chặt chẽ hơn đối với nội dung trên nền tảng số, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng công nghệ để trục lợi. Các nền tảng mạng xã hội cũng cần nâng cao trách nhiệm trong việc kiểm duyệt và ngăn chặn nội dung giả mạo, gây hại đến cộng đồng. AI tự thân không xấu, vấn đề nằm ở cách con người sử dụng nó. Khi công nghệ bị đặt sai mục đích, hậu quả không chỉ dừng lại ở vật chất mà còn làm tổn thương những giá trị tinh thần sâu sắc. Do đó, việc nâng cao nhận thức, giữ vững sự tỉnh táo và hiểu đúng về niềm tin tâm linh chính là “lá chắn” quan trọng nhất để mỗi người tự bảo vệ mình trong thời đại số. Nói tóm lại hiện tượng AI giả nhà sư để trục lợi là lời nhắc nhở rằng công nghệ, dù mạnh mẽ đến đâu, vẫn cần được sử dụng có đạo đức. Khi niềm tin tôn giáo bị lợi dụng, hậu quả không chỉ là mất tiền mà còn là sự xói mòn giá trị tinh thần của cả cộng đồng. Mỗi người cần tỉnh giác, mỗi tổ chức cần lên tiếng, và mỗi nền tảng cần có trách nhiệm để xây dựng một môi trường số lành mạnh, nơi công nghệ phục vụ con người – chứ không phải lừa dối họ. Mạng xã hội là ảo, nhưng nghiệp quả và hậu quả là thật. Việc lợi dụng hình ảnh tu hành để lừa đảo là hành vi tổn phước nghiêm trọng. Mong quý Phật tử và cộng đồng mạng hãy luôn giữ vững tâm thế bình tĩnh, dùng trí tuệ để soi sáng, không để những hình ảnh lung linh do máy tạo ra làm lu mờ sự minh mẫn. Hãy cùng chia sẻ bài viết này để bảo vệ cộng đồng và gìn giữ sự thanh tịnh cho chốn thiền môn! BBT TVHS 2. Lời Người Dịch: Bài này dịch theo bản tin có tựa đề "Millions Found Comfort in a Buddhist Monk. But He Was Never Real. What many failed to notice, is that he isn’t actually real" (Hàng triệu người tìm thấy sự an ủi nơi một vị sư Phật giáo. Nhưng vị sư này chưa bao giờ là người thật. Điều mà nhiều người đã không nhận ra, chính là sự kiện vị sư đó không hề có thật) trên trang báo The Good Men Project, đăng lại từ bài viết của Hikari Mae Hida trên thông tấn Columbia News Service. Bản dịch như sau: Hàng triệu người tìm thấy sự an ủi nơi một vị sư Phật giáo. Nhưng vị sư này chưa bao giờ là người thật. Điều mà nhiều người đã không nhận ra, chính là sự kiện vị sư đó không hề có thật. Ngày 10 tháng 4 năm 2026 - Hãng tin Columbia News Service Tác giả: Hikari Mae Hida Yang Mun—một vị sư Phật giáo gốc Đông Á với đôi mắt hiền từ—ngồi xếp bằng trên sàn một ngôi chùa và hướng lời nói vào ống kính máy quay trong một đoạn video ngắn (Reel) dài 90 giây, được đăng lên mạng xã hội Instagram vào giữa tháng 1/2026 vừa qua. "Các bạn đã trải qua những khoảnh khắc lẽ ra có thể khiến tâm hồn trở nên chai sạn; thế nhưng, trái tim các bạn vẫn rộng mở—và đó không phải là sự yếu đuối, mà chính là lòng dũng cảm," ông nói, trong bộ y phục màu vàng nghệ và giữa ánh nến lung linh huyền ảo, nhằm trấn an 2,5 triệu tín đồ đang theo dõi mình. "Các bạn không hề yếu đuối khi mang những cảm xúc này, và cũng không hề 'tan vỡ' chỉ vì đang phải chịu đựng nỗi đau; đó chính là bản chất của thân phận làm người," ông nói thêm. Trong phần bình luận bên dưới đoạn video, hàng trăm biểu tượng trái tim, biểu tượng chắp tay cầu nguyện cùng những lời thỉnh cầu xin được chỉ dẫn đã ùa tới tấp nập; người dùng thi nhau gửi lời cảm ơn Yang Mun vì đã "giáo huấn" họ và giúp họ "cảm thấy nhẹ nhõm hơn rất nhiều." Những đoạn video ngắn của ông thu hút hàng triệu lượt xem từ các tín đồ trên khắp thế giới—những người đang tìm kiếm sự an ủi về mặt tinh thần mỗi ngày từ một vị sư Phật giáo. Điều mà nhiều người đã không nhận ra, chính là sự kiện: nhà sư này thực chất không hề có thật trên đời này. Yang Mun—một vị sư được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo (AI)—đang đóng gói và cung cấp những lời an ủi mang màu sắc "Phật giáo" tới đông đảo công chúng, qua đó làm mờ ranh giới giữa trí tuệ tôn giáo đích thực và một công cụ kiếm tiền đơn thuần. Trong vài năm trở lại đây, số lượng các nhân vật có sức ảnh hưởng (influencer) trong lĩnh vực tôn giáo được tạo ra bởi AI đang có xu hướng gia tăng—trong đó phải kể đến Phra Maha AI, một vị sư Phật giáo ảo được tạo ra tại Thái Lan nhằm mục đích giảng dạy Phật pháp trên các nền tảng mạng xã hội. Các học giả nghiên cứu về truyền thông và tôn giáo cho rằng sự xuất hiện của những nhân vật này đang làm dấy lên nhiều mối lo ngại nghiêm trọng về mặt đạo đức—chẳng hạn như hành vi mạo nhận quyền uy tâm linh, sự thương mại hóa các truyền thống thiêng liêng, hay việc áp đặt những yếu tố thẩm mỹ mang tính "kỳ lạ hóa" (exoticized) nhằm thỏa mãn các định kiến phương Tây về phương Đông (Orientalism). Tuy nhiên, thực tế cho thấy các tín đồ vẫn đang hưởng ứng nhiệt liệt những nội dung này, bởi chúng đáp ứng được một nhu cầu có thật nhưng bấy lâu nay vẫn bị bỏ ngỏ: nhu cầu được nhận những lời chỉ dẫn đầy thấu cảm và không hề mang tính phán xét. Maria Wickersham—hiện đang sinh sống tại Seattle—chia sẻ rằng đối với cô, những đoạn video ngắn kể trên tựa như những "kho báu" nhỏ chứa đựng đầy ắp trí tuệ tâm linh. Cô lớn lên trong một gia đình theo đạo Công giáo La Mã và đã phải vật lộn với chứng "bám víu lo âu" (anxious attachment) kể từ thuở ấu thơ. Vào ngày đầu tiên nhập học chương trình hậu cử nhân năm 2019, trong lúc đang vội vã, Wickersham đã hấp tấp mở tung nắp cốp xe hơi của mình; cú mở mạnh tay ấy đã khiến chiếc nắp cốp đập thẳng vào vùng trán của cô. Cú va chạm mạnh đến mức tác động trực tiếp vào vỏ não trước trán của cô, gây ra tổn thương não vĩnh viễn. Cô bắt đầu gặp phải những cơn hoảng loạn, và chứng lo âu của cô ngày càng trở nặng. Một ngày nọ, một người bạn gốc Việt đã giới thiệu cô với một vị sư Phật giáo – người đang hướng dẫn một khóa thiền trị liệu chứng lo âu kéo dài 30 ngày trên ứng dụng Headspace. "Nó đã giúp tôi tái lập lại cấu trúc não bộ của mình," Wickersham, 38 tuổi, chia sẻ. "Khi nhận thấy sự thay đổi rõ rệt trong cách tôi tiếp cận cuộc sống cũng như thái độ đối với việc kiểm soát chứng lo âu, tôi đã khao khát được tìm hiểu sâu hơn về cội rễ của triết lý Phật giáo." Trong lúc lướt xem bảng tin trên Instagram, cô ngay lập tức nhận ra rằng các video ngắn (Reels) của Yang Mun chính là hiện thân của ngôn ngữ chánh niệm mà cô bấy lâu vẫn nỗ lực thực hành. Cô đã để lại bình luận dưới một video nói về cách phớt lờ những áp lực từ bên ngoài: "Cảm giác cứ như thể bạn đã nói hộ chính những suy nghĩ đang hiện hữu trong đầu tôi vậy." Yang Mun hiện đã thu hút được 2,5 triệu người theo dõi trên trang Instagram cá nhân – trong đó bao gồm cả những người nổi tiếng và các nhà hoạt động xã hội – cùng với lượng người theo dõi đông đảo trên nhiều nền tảng và tài khoản mạng xã hội khác. Những lời giảng dạy của ông được quảng bá là sự "kết hợp giữa trí tuệ phương Đông cổ xưa và các phương pháp thực hành hiện đại, đơn giản"; ông thường hướng người xem đến một "hành trình chữa lành kéo dài 30 ngày" có người hướng dẫn với mức phí 49,99 USD, cũng như các ấn phẩm sách điện tử và các gói đăng ký dịch vụ. Việc dán nhãn thông tin trên các nội dung này diễn ra khá thiếu nhất quán: một số video có hiển thị "thẻ thông tin AI" (“AI info tags”), nhưng trang web chính thức của ông lại khẳng định chắc nịch rằng "Yang Mun là một người thật". Trong một video, ông đã kể chi tiết về câu chuyện xuất thân của mình: ông sinh năm 1939 tại một ngôi làng nhỏ ở Trung Quốc, và đã di cư sang Kansas (Hoa Kỳ) cùng gia đình khi mới 8 tuổi, vào thời điểm cuộc Nội chiến Trung Quốc đang diễn ra ác liệt. Theo chính sách về AI của Meta, thẻ thông tin AI chỉ xuất hiện khi người dùng tự chủ động khai báo hoặc khi hệ thống của Meta phát hiện dấu hiệu sử dụng công nghệ này; chính điều đó đã dẫn đến tình trạng dán nhãn thiếu đồng bộ (cần lưu ý rằng Meta là công ty chủ quản của mạng xã hội Instagram). Các video thường kết thúc bằng lời kêu gọi của Yang Mun, khuyến khích người xem để lại bình luận và tương tác, hoặc lời nhắn nhủ hãy tìm mua sách của ông để tìm hiểu thêm thông tin. Đáng chú ý là tài khoản duy nhất mà Yang Mun theo dõi chính là trang chính thức của chiến dịch "Walk for Peace" (Bước đi vì Hòa bình) – nơi ghi lại hành trình đi bộ kéo dài 4 tháng, băng qua quãng đường dài 2.300 dặm của một nhóm các nhà sư trong đời thực, bắt đầu từ Texas và kết thúc tại thủ đô Washington, D.C. vào tháng 2/2026 vừa qua. Phần bình luận dưới các video của ông cho thấy rất nhiều người theo dõi dường như hoàn toàn không hay biết rằng nhân vật Yang Mun thực chất chỉ là một sản phẩm được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo (AI). Nhiều chuyên gia đã lên tiếng chỉ trích hiện tượng Yang Mun, đồng thời bày tỏ những mối quan ngại nghiêm trọng về mặt đạo đức liên quan đến vấn đề này. “Mối bận tâm hàng đầu của tôi là việc này hoàn toàn là một sự dối trá,” Ni trưởng Tiến sĩ Juewei—Giám đốc Trung tâm Phật giáo Nhân bản (Humanistic Buddhism Centre) tại Học viện Nan Tien Institute ở Unanderra (Australia)—chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn. “Và sự dối trá này đang lợi dụng nhu cầu tìm kiếm sự giản dị và bình an của con người.” Các học giả khác cho rằng vấn đề này còn có chiều sâu hơn thế. Ryan Stagg, đồng sáng lập Sáng kiến Phật giáo & AI (Buddhism & AI Initiative), nhận định rằng Yang Mun đang “lợi dụng những hình dung rập khuôn của phương Tây về sự siêu việt,” thông qua việc khắc họa hình ảnh một người đàn ông châu Á đầu trọc, sống ẩn dật giữa chốn núi non mờ ảo, bao quanh bởi những pho tượng Phật dát vàng. Việc mạo nhận hình dáng của một tu sĩ là điều "hoàn toàn không phù hợp", Ni trưởng Juewei nhận định thêm. "Mọi người đặt niềm tin vào một tu sĩ Phật giáo." "Những người như chúng tôi—những tu sĩ thực thụ—không kiếm tiền theo kiểu đó, bởi đó không phải là mục đích của việc tu hành," Ni trưởng Juewei chia sẻ. "Phật pháp không phải để đem ra thương mại hóa; Phật pháp là để thực hành," Sư bà nói thêm, khi đề cập đến những lời dạy của Đức Phật. Theo ba chuyên gia được phỏng vấn cho bài viết này—những người cũng đã xem qua các video của Yang Mun—nhân vật này chỉ nói những lời sáo rỗng chung chung về chủ đề sức khỏe tinh thần, chứ không hề dựa trên bất kỳ kinh điển Phật giáo nào. Ẩn sau tấm màn mạng xã hội không phải là một vị sư già người Trung Quốc, mà lại là một chuyên gia tiếp thị người Israel. Dựa trên trang LinkedIn và các bài đăng công khai của mình, Shalev Hani—người tạo ra nhân vật Yang Mun—tự nhận mình là một "Nhà sáng tạo nội dung số & Người kể chuyện bằng AI", hiện đang sinh sống và làm việc tại Israel. Hani tuyên bố rằng ông đã kiếm được hơn 300.000 đô la kể từ khi ra mắt Yang Mun vào tháng 10 năm ngoái, và gần đây ông đã từ chối một lời đề nghị mua lại dự án trị giá 325.000 đô la. Thay vào đó, ông đưa ra mức phí 799 đô la mỗi giờ cho một gói hướng dẫn người khác cách xây dựng các nhân vật AI của riêng họ—những nhân vật có khả năng "in ra tiền"—trong đó bao gồm cả các nhân vật AI mô phỏng giáo sĩ Do Thái (Rabbi). Khi bị một người dùng trên mạng xã hội X (trước đây là Twitter) cáo buộc là "lừa dối", Hani đã đáp lại: "Chúng tôi không đưa ra những lời hứa hão, những tuyên bố hoang đường, hay thao túng cảm xúc của mọi người như cách mà nhiều trang AI khác vẫn làm." Khi được liên hệ để phỏng vấn, Hani cho biết một cuộc gọi kéo dài một giờ với ông sẽ có giá 700 đô la. Hãng tin Columbia News Service đã giải thích rõ rằng yêu cầu này nhằm mục đích phỏng vấn cho một bài báo phóng sự về công ty của ông, chứ không phải là một buổi tư vấn chuyên môn; trước lời giải thích đó, ông chỉ trả lời ngắn gọn: "Tôi không hứng thú, xin lỗi." Tuy nhiên, việc vị sư AI này thu hút được sự chú ý lớn đến vậy "cho thấy một nhu cầu thực sự đang hiện hữu," theo lời ông Peter Hershock—một nghiên cứu viên cao cấp kiêm nhiệm tại Trung tâm Đông-Tây (East-West Center) ở Honolulu, Hawaii—nhận định. "Giới trẻ đang tìm kiếm cảm giác về một mối quan hệ gắn kết thân mật, cùng những lời khuyên và sự tư vấn mang tính bảo mật và không hề phán xét," và nhu cầu này không nên bị xem nhẹ, ông nói thêm. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là tôn giáo và trí tuệ nhân tạo không thể cùng tồn tại. Thực tế đã xuất hiện ngày càng nhiều sáng kiến sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM: large language models) nhằm hỗ trợ việc gìn giữ hoặc làm phong phú thêm các giá trị tôn giáo, thay vì mạo nhận hay giả danh tôn giáo. Tại tổ chức phi lợi nhuận 84000, một đội ngũ toàn cầu bao gồm các học giả, dịch giả và tu sĩ đang sử dụng AI để hỗ trợ dịch thuật hơn 230.000 trang thuộc Đại tạng kinh Phật giáo Tây Tạng sang các ngôn ngữ hiện đại. Mục tiêu của dự án là bảo tồn các giáo lý Phật giáo và giúp những văn bản cổ xưa trở nên dễ tiếp cận hơn đối với công chúng. Tại Nhật Bản, các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Kyoto đã sáng tạo ra “Buddharoid” — một robot-tu sĩ ứng dụng AI, được thiết kế để đưa ra những lời khuyên dựa trên các kinh điển Phật giáo. Quan trọng nhất là trong cả hai trường hợp này, người tiếp cận đều biết rõ ngay từ đầu rằng họ đang tương tác với một cỗ máy, chứ không phải là một nhân sự thay thế cho giới tu sĩ. Ngược lại, trường hợp của Yang Mun “mang lại cảm giác như một sự phản bội; bởi lẽ khi bạn đang tìm kiếm một chốn nương tựa để trốn tránh thực tại, bạn lại bị đánh lừa khi nhận ra đó không phải là thực tại — cảm giác ấy thật sự rất thiếu an toàn,” theo lời Wickersham — một chuyên gia trị liệu đến từ Seattle — chia sẻ. “Tôi biết tin tưởng vào ai đây? Tôi biết tìm đến ai để nương tựa? Tôi biết phải đi về đâu? Điều này bắt đầu khiến tôi phải tự đặt câu hỏi liệu mình có thể tin tưởng vào bất cứ điều gì nữa hay không.” (Bài viết tiếng Anh nguyên thủy đã đăng trên trang columbianewsservice, được trang The Good Men Project đăng lại theo Giấy phép Creative Commons.) PHOTO: Trang Instagram của Yang Mun hiện có hơn 2,5 triệu người theo dõi. (Nguồn hình: Tài khoản Instagram @yangmunus) . NGUỒN: https://goodmenproject.com/featured-content/millions-found-comfort-in-a-buddhist-monk-but-he-was-never-real/ Related: https://www.youtube.com/watch?v=f4Q2OHNPnS0 A Human-centered Framework for AI Ethics

Cứu Nguy Nguồn Nước và Môi Sinh Đồng Bằng Sông Cửu Long

https://www.youtube.com/watch?v=pzmz2_uWHTA Cứu Nguy Nguồn Nước và Môi Sinh Đồng Bằng Sông Cửu Long Phạm văn Long. March 20, 2026 Đinh Quang Anh Thái reports

Gia tộc chú Hỏa góp công lớn tạo nền móng đô thị Sài Gòn

https://nguoidothi.net.vn/gia-toc-chu-hoa-gop-cong-lon-tao-nen-mong-do-thi-sai-gon-52162.html Gia tộc chú Hỏa góp công lớn tạo nền móng đô thị Sài Gòn 09:49 | Thứ bảy, 18/04/2026 Những công trình phúc lợi công cộng, những dãy nhà phố do gia tộc Hui Bon Hoa xây dựng từ năm 1908 đến 1950 nay vẫn còn, góp phần phục vụ lợi ích cộng đồng, tạo nên bộ mặt của Sài Gòn - TP.HCM. Hui Bon Hoa hay “chú Hỏa” có tên chính xác là Huỳnh Văn Hoa (1845 - 1901) còn có tên khác là Huỳnh Tú Vinh, hiệu Tình Nham, gốc ở thôn Văn Táo, trấn Hòa Sơn, huyện Hạ Môn (Phúc Kiến - Trung Quốc). Năm 20 tuổi (1865), ông Huỳnh Văn Hoa đã đến Sài Gòn tay trắng lập nghiệp. Người ta thường kể rằng chú Hỏa đến Sài Gòn lập nghiệp với một gánh ve chai trên vai, nhưng dần dần ông đã tạo dựng nên sự nghiệp lừng lẫy khiến người đời sau luôn nhắc nhở. Tuy nhiên các bài viết về “chú Hỏa” theo lời kể của những người thuộc dòng dõi Hui Bon Hoa cho biết rằng trong những ngày bươn chải ở Sài Gòn, Huỳnh Văn Hoa đã có một bạn tốt người Pháp tên là Antoine Ogliastro. Năm 1887, ông này đã khuyên Huỳnh Văn Hoa nhập Pháp tịch, lấy tên Jean Baptiste Hui Bon Hoa, để thuận tiện và được ưu đãi trong kinh doanh. Chú Hỏa kinh doanh cầm đồ Không ai biết đích xác Huỳnh Văn Hoa và Antoine Ogliastro đã kết giao với nhau trong trường hợp nào, thời gian nào, chỉ biết từ năm 1887, Huỳnh Văn Hoa đã là người quản lý toàn bộ ngành kinh doanh cầm đồ của Antoine Ogliastro ở xứ Nam kỳ. Bên cạnh đó, Huỳnh Văn Hoa còn mở thêm hơn mười tiệm cầm đồ do chính ông làm chủ. Những năm tiếp theo hai người luôn hùn hạp trong mọi cuộc làm ăn, cùng sánh vai nhau xây dựng sự nghiệp. Năm 1896, Huỳnh Văn Hoa thành lập Công ty bất động sản Gia đình Hui Bon Hoa, đưa hai con trai là Huỳnh Trọng Huấn và Huỳnh Trọng Tán từ Trung Quốc sang Việt Nam phụ giúp. Đến năm 1900, các cửa tiệm cầm đồ của Antoine Ogliastro đều được Huỳnh Văn Hoa hùn vốn, công ty của Antoine Ogliastro cũng đổi tên thành Công ty hợp doanh Ogliastro - Hui Bon Hoa et Cie. Ông Huỳnh Văn Hoa (chú Hỏa) lúc sinh thời. Ảnh: tư liệu ________________________________________ Năm 1901, Huỳnh Văn Hoa giao sự nghiệp ở Nam kỳ lại cho các con, về Trung Quốc thăm quê thì bị bệnh và qua đời, được an táng ở Tuyền Châu (Phúc Kiến), hưởng dương 56 tuổi. Ngay trong năm 1901, Huỳnh Trọng Huấn lập Công ty Huynh đệ Hui Bon Hoa (La Société Hui Bon Hoa et frères). Đến năm 1908, ông Antoine Ogliastro qua đời, hai con là Lucien Ogliastro và Louis Ogliastro tiếp tục hợp tác với các con của Huỳnh Văn Hoa. Năm 1910, ông Huỳnh Trọng Huấn lập Công ty địa ốc Huỳnh Vinh Viễn Đường. Năm 1912, Lucien Ogliastro mất. Mãi đến năm 1951 Louis Ogliastro mới tuyên bố giải thể, rút vốn và rời khỏi thị trường Đông Dương. Từ đây, gia tộc Hui Bon Hoa mới hoàn toàn kinh doanh độc quyền tiệm cầm đồ ở Việt Nam với quá trình kinh nghiệm dày dạn hơn nửa thế kỷ (1896 - 1951). Cùng các con kinh doanh nhà đất Nhiều tài liệu về chú Hỏa cho biết vào những năm 1870, người bạn Pháp của ông là Antoine Ogliastro bị thua lỗ trong kinh doanh và gặp khó khăn về tài chính, đứng trên bờ vực phá sản. Nhiều đối tác kinh doanh không muốn cho Antoine Ogliastro vay tiền vì sợ mất vận, nhưng ông Huỳnh Văn Hoa đã hỗ trợ tài chính giúp Antoine Ogliastro vượt qua khủng hoảng. Sau đó khi trở về Pháp, lúc tuổi già, ông Antoine Ogliastro đã kể lại câu chuyện cho con trai, lúc đó là một kỹ sư, và dặn dò con tìm cách trả ơn ông Huỳnh Văn Hoa. Con trai ông Antoine Ogliastro làm việc tại một công trình xây dựng ở Việt Nam, biết rằng vùng đất hoang rộng lớn sình lầy, diện tích gần 10 ha ở gần khu trung tâm thành phố Sài Gòn, dự kiến sẽ xây dựng đường sắt, nhà ga và trung tâm thương mại trong tương lai. Vị kỹ sư đã bí mật báo cho ông Huỳnh Văn Hoa và khuyên nên mua ngay khu đất đó. Huỳnh Văn Hoa nghe theo và mua đất với giá rẻ như cho không! Khu vực này người Phúc Kiến gọi là “Hậu Phương Lan”, còn người Quảng Đông gọi là “Cựu Ông Lãnh” hoặc “Cựu Ngũ Luân”, người Việt đọc thành “Cầu Ông Lãnh”! Cũng thời gian này, Huỳnh Văn Hoa còn mua được nhiều lô đất ở đầm Boresse (người Việt gọi là Bồ Rệt) do chính phủ Pháp bán với điều kiện phải xây nhà ở theo kiểu Âu tại đây (Nguyễn Đức Hiệp, 2019). Sau khi Huỳnh Văn Hoa qua đời năm 1901, ba người con trai nối nghiệp ông là Huỳnh Trọng Huấn (1876 - 1951), Huỳnh Trọng Tán (1877 - 1934) và Huỳnh Trọng Bình (1892 - 1976). Họ lập ra Công ty Hui Bon Hoa frères, mua thêm nhiều lô đất chung quanh đầm Boresse. Năm 1910, công ty này tiếp tục mua thêm các lô đất công trên đại lộ Boulevard de l’Abattoir (đường Nguyễn Thái Học ngày nay) với giá 1$/1 mét vuông! Ba người con trai của Huỳnh Văn Hoa (chú Hỏa): Huỳnh Trọng Huấn (ngồi giữa, con thứ hai), Huỳnh Trọng Tán (bên trái), Huỳnh Trọng Bình (bên phải). Ảnh: tư liệu ________________________________________ Chẳng bao lâu, đúng như lời anh kỹ sư người Pháp dự đoán, tuyến đường sắt Sài Gòn - Chợ Lớn được chính quyền Pháp xây dựng năm 1881 đi qua khu vực “Hậu Phương Lan” - “Cầu Ông Lãnh” khiến giá đất tăng vọt. Các con của Huỳnh Văn Hoa nhận được một khoản tiền bồi thường lớn từ việc chính quyền Pháp thu hồi đất. Từ đó khu đất “Hậu Phương Lan”, nghĩa là “vùng đất thơm phức mùi hoa lan” được xem là nơi phát tích của Huỳnh Văn Hoa. Khu đất này nằm giữa khuôn viên các đường: Colonel Boudonnet (nay là đường Lê Lai), Pellerin (Pasteur), Dixmude (Đề Thám) và Belgique (trước là Bến Chương Dương, nay là Võ Văn Kiệt) thuộc phường Bến Thành. Không bỏ lỡ cơ hội, Huỳnh Văn Hoa và các con đã mua thêm nhiều khu đất hoang ở Sài Gòn, Chợ Lớn, Gia Định và các thành phố lớn khác để bán lại với giá cao hơn hoặc xây hàng ngàn căn nhà để bán và cho thuê chung quanh khu vực phát triển thành trung tâm thương mại. Từ đó tài sản của gia tộc Huỳnh Văn Hoa tăng lên đáng kể. Để công việc làm ăn thuận lợi, phát đạt hơn, Huỳnh Trọng Huấn đã lập Công ty địa ốc Huỳnh Vinh Viễn Đường năm 1910. Riêng chợ Bến Thành khởi công năm 1912 tại khu vực ao Bồ Rệt (Marais Boresse). Mặt tiền chợ là bùng binh Cuniac - tên đặt theo viên thị trưởng thành phố Sài Gòn đã đề ra công việc lấp ao. Bên cạnh việc xây dựng những tòa nhà ở kiểu Pháp chung quanh chợ Bến Thành, Công ty địa ốc Huỳnh Vinh Viễn Đường cũng đã góp vốn để xây dựng chợ Bến Thành (Nguyễn Trọng Minh, 2019). Dãy nhà trên đường Phan Chu Trinh bên cửa Tây chợ Bến Thành, trước đây là dãy phố chú Hỏa. ________________________________________ Năm 1918, Đệ nhất Thế chiến kết thúc, kinh tế suy thoái khiến giá đất giảm mạnh, Huỳnh Trọng Tán đã mua những khu đất rộng lớn ở Sài Gòn và Chợ Lớn với giá thấp, xây dựng hơn 30.000 căn nhà (khoảng một nửa số nhà ở Sài Gòn và Chợ Lớn thời bấy giờ) để bán và cho thuê để ở hoặc kinh doanh, đặt nền móng cho sự phát triển của thành phố Sài Gòn - Chợ Lớn. Đào Trinh Nhất trong sách Thế lực khách trú và vấn đề di dân vào Nam kỳ (xuất bản năm 1924), viết: “Trong bọn Hoa kiều bây giờ, duy chỉ có Hoàng Trọng Tán (tức Huỳnh Trọng Tán) là giàu nhất, tư bản có đến 3.000 vạn, trong Nam kỳ đã suy tôn lên làm ông vua tiền bạc hay là ông vua nhà cửa, vì Hoàng (Huỳnh) có nhiều nhà cửa đất cát lắm”. Năm 1925, ba anh em Huỳnh Trọng Huấn, Huỳnh Trọng Tán và Huỳnh Trọng Bình quyết định thành lập Công ty bất động sản Huynh đệ Hui Bon Hoa chuyên kinh doanh địa ốc, cất nhà cho thuê, xây dựng nhà xưởng, các tòa nhà thương mại và quản lý gần 30.000 căn nhà phố nằm dọc mặt tiền các con đường khắp Sài Gòn - Chợ Lớn. Sau khi hai người anh mất, Huỳnh Trọng Bình kế tục danh hiệu “chú Hỏa” Hui Bon Hoa, cùng người cháu trai tên là Huỳnh Khánh Phong (con trai của Huỳnh Trọng Huấn) quản lý công việc kinh doanh của Công ty địa ốc Huỳnh Vinh Viễn Đường, mở rộng từ Việt Nam sang Pháp, Anh, Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan, Mỹ... Phả hệ chú Hỏa (Huỳnh Văn Hoa và vợ) cùng con trai, cháu nội trai:1A - Huỳnh Văn Hoa (chú Hỏa); 1B - Trịnh Thị (vợ Huỳnh Văn Hoa); 2A - Huỳnh Trọng Mô; 2B - Huỳnh Trọng Huấn; 2C - Huỳnh Trọng Tán; 2D - Huỳnh Trọng Bình; 3A - Huỳnh Khánh Sơ; 3B - Huỳnh Khánh Tường; 3C - Huỳnh Khánh Nam; 3D- Huỳnh Khánh Dung; 3E - Huỳnh Khánh Đồng; 3F - Huỳnh Khánh Mi; 3G - Huỳnh Khánh Sam; 3H - Huỳnh Khánh Tung; 3I - Huỳnh Khánh Lâm; 3J - Huỳnh Khánh Phong; 3K - Huỳnh Khánh Tiêu; 3L - Huỳnh Khánh Mai;3M - Huỳnh Khánh Nguyên; 3N - Huỳnh Khánh Du ________________________________________ Giai đoạn Đệ nhị Thế chiến (1939 - 1945), các thành viên thuộc thế hệ thứ ba của gia tộc Hui Bon Hoa, có tên lót là chữ “Khánh” đã bắt đầu nhập cuộc kinh doanh. Năm 1943, danh sách hội đồng quản trị của Công ty địa ốc Hui Bon Hoa, ngoài Huỳnh Trọng Huấn, Huỳnh Trọng Bình, còn có thêm Huỳnh Khánh Nam (con trai của Huỳnh Trọng Huấn), Huỳnh Khánh Sam (con trưởng của Huỳnh Trọng Tán), Huỳnh Khánh Tung (con thứ của Huỳnh Trọng Tán), Huỳnh Khánh Phong (con trai thứ ba của Huỳnh Trọng Tán). Công việc kinh doanh của gia tộc Hui Bon Hoa lúc này phát triển sang lãnh vực khai thác đồn điền cao su ở các tỉnh miền Đông và mở nhà máy chà gạo ở các tỉnh miền Tây. Họ xây dựng các biệt thự nghỉ mát ở Đà Lạt, biệt thự tránh nóng ở Vũng Tàu và một khu phần mộ rộng lớn ở Dĩ An cũng được hình thành để các trưởng bối lui về yên nghỉ ngàn thu ở xứ Nam kỳ cây lành trái ngọt. Từ năm 1955, Công ty địa ốc Hui Bon Hoa được Huỳnh Trọng Bình chuyển trụ sở chính qua Paris (Pháp) nhằm tránh chính sách buộc Hoa kiều nhập Việt tịch của Tổng thống Ngô Đình Diệm. Tuy vậy sản nghiệp chính của họ vẫn là ở miền Nam Việt Nam. Giữa năm 1974, Huỳnh Trọng Bình và Huỳnh Khánh Phong đã rời Sài Gòn ra nước ngoài. Huỳnh Trọng Bình sau đó đã qua đời tại Đài Bắc (Đài Loan, Trung Quốc) vào tháng 11.1976 ở tuổi 84. Ở Sài Gòn, Huỳnh Khánh Mai cho ngưng mọi hoạt động của Công ty địa ốc Hui Bon Hoa, phần lớn người trong gia tộc được thu xếp di chuyển đến các chi nhánh của công ty này ở nước ngoài. Ngày 30.4.1975, khu dinh thự Huỳnh Vinh Viễn Đường của gia tộc Hui Bon Hoa ở đường Phó Đức Chính được trưng dụng làm tổng hành dinh Bộ tư lệnh Quân khu 7. Hơn 3 tháng sau đó, Huỳnh Khánh Mai và toàn thể gia tộc Hui Bon Hoa ra sân bay rời Việt Nam. Lấy việc thiện làm gốc của kinh doanh Triết lý kinh doanh của nhà Hui Bon Hoa là lợi nhuận thu được từ cộng đồng phải được dùng để phục vụ trở lại cho cộng đồng, nâng cao phúc lợi xã hội. Chú Hỏa được mọi tầng lớp dân chúng ở khắp miền Nam nhớ đến không phải vì tài sản kếch sù mà vì gia tộc Hui Bon Hoa là những nhà từ thiện lớn nhất trong lịch sử Sài Gòn. Nối tiếp con đường làm ăn chuyên cần, đức độ của cha ông, thế hệ con cháu dòng họ Hui Bon Hoa đã làm được nhiều việc vì cộng đồng. Hào Sĩ Phường ở 206 Trần Hưng Đạo (quận 5 cũ). ________________________________________ Trước hết, từ lúc Huỳnh Văn Hoa khởi nghiệp cho đến những ngày cuối cùng ở Việt Nam, gia tộc Hui Bon Hoa nối tiếp nhau tổ chức nuôi cơm những người vô gia cư và xây dựng nhiều công trình công cộng để tỏ lòng nhớ ơn nơi đã giúp mình tạo dựng sự nghiệp. Kế đến là công ty gia tộc Hui Bon Hoa đã xây dựng hơn 30.000 căn nhà liền kề nhau, xây dựng theo phong cách Art Nouveau và Art Deco pha chút Á Đông, rất đặc trưng kiểu “chú Hỏa”, chiếm khoảng một nửa số nhà ở Sài Gòn và Chợ Lớn những năm 1914 - 1918, cho người dân địa phương thuê để ở hoặc kinh doanh với giá rẻ, đặt nền móng cho sự phát triển của thành phố Sài Gòn - Chợ Lớn. Năm 1908, gia tộc Hui Bon Hoa đã cùng Tja Ma Yeng (Tạ Mã Điền, bang trưởng bang Phúc Kiến ở Việt Nam) xây Trường trung học Pháp Hoa ở Chợ Lớn, nay là Trường Đại Học Sài Gòn ở 273 An Dương Vương, phường Chợ Quán (quận 5 cũ). Năm 1909, Huỳnh Trọng Tán dựng Phước Thiện y viện (hay Bệnh viện Phúc Sơn, nay là Bệnh viện Nguyễn Trãi, 314 Nguyễn Trãi, phường An Đông). Từ năm 1925 đến năm 1929, gia tộc Hui Bon Hoa xây dựng khu vực văn phòng của Công ty bất động sản Huỳnh Vinh Viễn Đường, thường gọi là “nhà chú Hỏa” với tổng diện tích 3.514m2, do kiến trúc sư Pháp Rivera thiết kế hòa hợp Á - Âu, với mặt tiền là đường d’Alsace Lorraine (nay là Phó Đức Chính, đây là cổng chính tòa nhà mang số 97); bên trái là đường Hamelin (đổi thành đường Hồ Văn Ngà, nay là Lê Thị Hồng Gấm); bên phải là đường d’Ayot (đổi thành Nguyễn Văn Sâm, nay là Nguyễn Thái Bình) và sau lưng là đường Bourdais (Calmette). Khu vực văn phòng này hiện nay còn 3 tòa nhà dùng làm Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM; có một tòa nhà hiện còn chiếc thang máy đầu tiên của Sài Gòn (bằng gỗ), nay vẫn còn vận hành được. Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM thường gọi là “nhà chú Hỏa”. ________________________________________ Đối diện “nhà chú Hỏa” là nhà 66 Phó Đức Chính. Đây vốn là tiệm cầm đồ đầu tiên của Huỳnh Văn Hoa, được gia tộc Hui Bon Hoa giữ gìn để nhớ thời khởi nghiệp. Sau ngày 30.4.1975 nhà này nhiều lần sang tên đổi chủ, hiện là cao ốc văn phòng Sacomreal - Generalimex. Năm 1925, gia tộc Hui Bon Hoa xây dựng khách sạn Majestic 6 tầng và hơn 500 phòng trên đường Liberty (nay là số 1 Đồng Khởi, phường Sài Gòn), đã được quốc hữu hóa sau năm 1975, hiện vẫn hoạt động. Năm 1925, Huỳnh Trọng Huấn, Huỳnh Trọng Tán và Hồng Đường Vân xây dựng Trường tiểu học Thành Chí (75 Nguyễn Thái Học) dành cho học sinh người Phúc Kiến. Sau năm 1975, trường được quốc hữu hóa và hiện là Trường THCS Minh Đức giảng dạy bằng tiếng Việt. Ngày 25.1.1937, Dưỡng đường Sài Gòn được xây mới lại trên nền của Nhà thương đa khoa Dejean de la Bâtie với quy mô lớn hơn, sau đổi tên thành Bệnh viện đa khoa Sài Gòn, nay là cơ sở 2 Bệnh viện Nhân dân Gia Định ở 125 Lê Lợi, phường Bến Thành). Nhà chú Hỏa bán và cho thuê ở đầu đường Lê Công Kiều (quận 1 cũ). ________________________________________ Cùng năm 1937, Huỳnh Trọng Huấn và Huỳnh Trọng Tán đã hiến tặng “Bệnh viện Phụ sản Đông Dương” (Maternité Indochinoise, Nhà sanh chú Hỏa, nay là Bệnh viện Phụ sản Từ Dũ), có 100 giường nằm trên đường D’Arras, Sài Gòn (nay là 284 Cống Quỳnh, phường Bến Thành). Năm 1949, Huỳnh Trọng Bình xây dựng chùa Phụng Sơn (338 - 340 đường Nguyễn Công Trứ, phường Cầu Ông Lãnh) và chùa Kỳ Viên (610 Nguyễn Đình Chiểu, phường Bàn Cờ). Năm 1940, Lucien Hui Bon Hoa, Michel Hui Bon Hoa và Joseph Hui Bon Hoa xây 8 biệt thự ở đại lộ Hui Bon Hoa (nay là số 1 Lý Thái Tổ, phường Vườn Lài) theo thiết kế của KTS. Paul Veysseyre, dùng làm nơi cho người nhà nghỉ ngơi sau giờ làm việc, người đương thời thường gọi “dinh chú Hỏa”. Sau nhiều thay đổi, ngày 12.2.2026, khu vực này trở thành không gian tưởng niệm nạn nhân đại dịch Covid-19. Năm 1934 sau khi Huỳnh Trọng Tán qua đời tại Việt Nam, chính quyền thuộc địa Pháp đã đặt tên cho một con phố lớn là đại lộ Hui Bon Hoa (nay là đường Lý Thái Tổ) để ghi nhớ những đóng góp của dòng họ Hui Bon Hoa cho sự phát triển của thành phố Sài Gòn. Những công trình phúc lợi công cộng, những dãy nhà phố do gia tộc Hui Bon Hoa xây dựng từ năm 1908 đến 1950 nay vẫn còn, góp phần phục vụ lợi ích cộng đồng, tạo nên bộ mặt Sài Gòn - TP.HCM. Các bệnh viện, trường học, Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM, công viên tưởng niệm nạn nhân Covid-19, khu nhà mang tên “Hào Sĩ Phường” (hẻm 206 Trần Hưng Đạo) phục vụ du lịch đồng thời cũng giúp cho nhiều người biết đến gia tộc Hui Bon Hoa. Bài và ảnh: Hồ Văn Tường ___________ * Tác giả bài viết là võ sư, tiến sĩ, giảng viên văn hóa du lịch. Related: https://www.youtube.com/watch?v=8MnEPs_iedE&t=3000s GIẢI MÃ NẠN HOA KIỀU 1978 CÚ RA TAY QUYẾT ĐOÁN CỦA TBT LÊ DUẨN NHẰM PHÁ TAN ÂM MƯU TỪ BẮC KINH Năm 1978, giữa lúc quan hệ Việt - Trung đang rơi vào vòng xoáy căng thẳng tột độ, 'Nạn Kiều' đã bùng phát như một cơn bão chính trị làm rung chuyển cả hai nước. Tại sao hàng vạn người Hoa lại đồng loạt rời bỏ Việt Nam trong thời gian ngắn? Đằng sau đó là âm mưu gì từ phía Bắc Kinh và Tổng Bí thư Lê Duẩn đã có những quyết sách quyết đoán như thế nào để bảo vệ an ninh quốc gia? Hôm nay, chúng ta sẽ cùng giải mã sự thật lịch sử này. Video này sẽ bóc tách những khía cạnh ít người biết về một trong những giai đoạn căng thẳng nhất lịch sử hiện đại: Chiến dịch "Nạn Kiều": Cách thức tin đồn thất thiệt được lan truyền nhằm gây bất ổn xã hội từ bên trong lòng Việt Nam. Bàn cờ địa chính trị: Tại sao vấn đề người Hoa lại bị lợi dụng làm quân bài để gây áp lực lên chính quyền Hà Nội? Bản lĩnh của TBT Lê Duẩn: Những quyết định "thép" nhằm thanh lọc hàng ngũ và đập tan âm mưu thành lập "đạo quân thứ năm". Hệ quả lịch sử: Sự kiện này đã thay đổi bộ mặt kinh tế - xã hội Việt Nam và là khúc dạo đầu cho cuộc chiến biên giới 1979 như thế nào? [ Bạn nghĩ sao về sự quyết đoán của lãnh đạo Việt Nam trong giai đoạn ngặt nghèo này? Hãy để lại quan điểm của bạn dưới phần bình luận nhé! TUYÊN BỐ MIỄN TRỪ TRÁCH NHIỆM Nội dung trên kênh được xây dựng dựa trên các tư liệu lịch sử, lời kể, hồi ức và góc nhìn khác nhau, nhằm giúp người xem có thêm chiều sâu trong việc tìm hiểu, suy ngẫm và tiếp cận lịch sử một cách đa chiều. Các video không mang tính kết luận tuyệt đối, không đại diện cho quan điểm chính thức của bất kỳ cá nhân, tổ chức hay cơ quan nào. Chúng tôi không có ý công kích, xuyên tạc, hạ thấp danh dự của bất kỳ cá nhân, tập thể, dân tộc hay quốc gia nào, không cổ súy bạo lực, thù hằn hay gây chia rẽ. Mục tiêu của kênh là tôn trọng lịch sử, khơi gợi sự thấu hiểu, đối thoại văn minh và tinh thần học hỏi, từ đó rút ra những bài học giá trị cho hiện tại và tương lai. Mọi ý kiến đóng góp mang tính xây dựng đều được hoan nghênh.]