Lịch Sử Công Giáo Ở Việt Nam

https://gxdaminh.net/z/tusach/lichsugiaohoi/lsgh2-08.htm Thế kỷ XVI-XVII các linh mục truyền giáo Bồ đào nha, Tây ban nha, Pháp vào nước Việt, và cả vùng chung quanh (Đông Nam Á và Đông dương). Thế kỷ XVIII Truyền bá KTG rộng rãi vùng Bắc, Trung, Nam, nhất là vùng Trung và Nam từ Thanh hóa trở xuống. Các linh mục ngoại quốc được cho phép truyền đạo và còn giúp đỡ nhiều mặt (Chúa Trịnh Đàng ngoài, Chúa Nguyễn Đàng trong, một số vua, quan, công chúa...). Thế kỷ XIX Nguyễn Ánh dựa vàp thế lực ngoại bang như Xiêm la, Pháp, dùng ảnh hưởng các ông cố đạo để giúp diệt dòng họ ba anh em Tây Sơn, giành ngai vàng và thống nhất đất nước. Nhưng sau đó lại bắt đầu thấy mối nguy mất nước nên cấm đạo. Bế quan tỏa cảng và các phong trào khởi nghĩa bắt đầu. Thế kỷ XX Thực dân đế quốc hợp tác nhau gây ảnh hưởng, cùng quan lại phong kiến và những người tay sai theo Pháp theo đạo Ki tô bóc lột dân VN, chia rẽ. Quân phiệt Nhật cũng tìm cách áp bức dân VN nhưng sau khi thua trận phải nhường lại chỗ đứng cho phe Đồng Minh Anh-Pháp-Mỹ. Mỹ nhảy vào Đông dương thế Pháp sau Thế chiến thứ hai. Alexandre de Rhodes https://www.ignatianspirituality.com/ignatian-voices/16th-and-17th-century-ignatian-voices/alexandre-de-rhodes-sj/ Alexandre de Rhodes, SJ (1591-1660) Alexandre de Rhodes, SJ, was a missionary in Vietnam. Alexandre de Rhodes was born in France in 1591. Entering the Jesuits, de Rhodes soon decided to dedicate his life to missionary work. A Jesuit mission had been established in Hanoi, Vietnam, in 1615, and de Rhodes arrived there soon after. He spent 10 years in and around the Court at Hanoi, where he wrote the first Vietnamese Catechism. He wrote many books about Vietnam, but de Rhodes’s most significant work was the first Portuguese-Latin-Vietnamese dictionary. The dictionary was later used by scholars to create a new Vietnamese writing system, based on the Roman alphabet, which is still used today. Suspicion of Christians led to a 10-year exile in the Portuguese colony of Macau, off the Chinese coast. De Rhodes was able to return to Vietnam for six years before being sentenced to death for his missionary work. The sentence was commuted to exile, and de Rhodes spent time in Rome before beginning a new mission in Persia. He died in Persia in 1660. Pierre Pigneau de Béhaine BÁ ĐA LỘC, NGƯỜI PHÁP THAY ĐỔI MÃI MÃI LỊCH SỬ VIỆT NAM https://www.youtube.com/watch?v=IhMKs8AQ7o8#:~:text=B%C3%81%20%C4%90A%20L%E1%BB%98C%2C%20NG%C6%AF%E1%BB%9CI%20PH%C3%81P%20THAY%20%C4%90%E1%BB%94I,NAM%20%2D%20YouTube.%20This%20content%20isn't%20available. Related Link: https://thanhnien.vn/nhung-nha-tho-doc-dao-lang-song-noi-chu-quoc-ngu-in-dau-hon-mot-the-ky-18526032620174419.htm Tiểu chủng viện Làng Sông (xã Tuy Phước, Gia Lai; trước đây thuộc tỉnh Bình Định) không chỉ mang vẻ đẹp kiến trúc Gothic hiếm có giữa làng quê miền Trung, mà còn ghi dấu hành trình hình thành và lan tỏa chữ Quốc ngữ hơn một thế kỷ. Tiểu chủng viện Làng Sông hôm nay không còn là không gian khép kín của riêng giáo hội. Nơi đây đã trở thành điểm hành hương quen thuộc của giáo dân, đồng thời là điểm dừng chân của du khách và các nhà nghiên cứu trong, ngoài nước. Người ta tìm đến Làng Sông để ngắm một công trình Gothic phương Tây nổi bật giữa đồng lúa mênh mang ở hạ lưu sông Hà Thanh, để nghe kể về những trang sách chữ Quốc ngữ đầu tiên và chạm vào lớp trầm tích văn hóa vẫn còn nguyên hơi thở lịch sử....Theo tài liệu của Giáo phận Quy Nhơn, Tiểu chủng viện Làng Sông được hình thành trong khoảng thời gian từ sau năm 1841 đến trước năm 1850. Thuở ban đầu, nơi đây chỉ là những ngôi nhà mái tranh, vách phên tre, tọa lạc trên một gò cao, xung quanh là hào nước và đồng lúa bát ngát. Năm 1885, một biến cố lịch sử đã khiến toàn bộ chủng viện và tòa giám mục bị thiêu hủy. Hai năm sau, công cuộc tái thiết bắt đầu. Đến năm 1892, khi nhà nguyện hoàn thành, 14 cây sao được trồng dọc lối đi từ sân nhà nguyện ra cổng, cùng 4 cây khác trước các dãy nhà phía đông và tây. Qua hơn một thế kỷ, những hàng sao ấy đã trở thành biểu tượng xanh mát, in sâu trong ký ức nhiều thế hệ. Năm 1925, cha Damien Grangeon Mẫn (1857 - 1933) cho xây dựng lại Chủng viện Làng Sông theo thiết kế của cha Charles Dorgeville (1881 - 1956). Công trình được khánh thành ngày 21.9.1927 và tồn tại đến hôm nay như một dấu mốc bền bỉ của lịch sử truyền giáo tại miền Trung. NHÀ IN LÀNG SÔNG - LINH HỒN CỦA DI SẢN Nếu kiến trúc tạo nên hình hài Làng Sông, thì Nhà in Làng Sông chính là linh hồn của di sản này. Đây được xem là giá trị nổi bật nhất của Tiểu chủng viện, đồng thời là một trong ba nhà in chữ Quốc ngữ sớm nhất Việt Nam, bên cạnh Tân Định (Sài Gòn) và Ninh Phú (Hà Nội). Nhà in Làng Sông được cha Eugène Charbonnier Trí thành lập năm 1868 trong khuôn viên chủng viện. Sau khi bị phá hủy năm 1885, đến năm 1904, cha Damien Grangeon Mẫn cho tái thiết và giao cho linh mục Paul Maheu, người được đào tạo bài bản về kỹ thuật in ấn tại Hồng Kông, làm giám đốc. Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Thanh Quang (Hội Khoa học lịch sử tỉnh Gia Lai) và linh mục Gioan Võ Đình Đệ (Giáo phận Quy Nhơn), giai đoạn 1904 - 1930, khi linh mục Paul Maheu làm giám đốc, là thời kỳ hưng thịnh nhất của Nhà in Làng Sông. Hệ thống máy in hiện đại, khổ lớn nhất thời bấy giờ cho phép nơi đây xuất bản một khối lượng sách, báo đồ sộ. Không chỉ in sách Latin và tiếng Pháp, Nhà in Làng Sông còn xuất bản một kho tàng sách Quốc ngữ phong phú: giáo lý, kinh thánh, giáo dục ấu học - trung học, truyện, tiểu thuyết, kịch, tạp chí, tuồng hát bội, lịch, sách dịch… Nhiều sách giáo khoa như Phép đánh vần, Con nít học nói, Ấu học, Trung học, Địa dư sơ lược... được tái bản nhiều lần. Đặc biệt, Hai chị em lưu lạc (1927) được ghi nhận là tiểu thuyết thiếu nhi đầu tiên của văn chương Nam Trung bộ. Tháng 11.1933, một cơn bão lớn làm sập Nhà in Làng Sông. Năm 1934, giáo phận khởi công xây dựng Nhà in Quy Nhơn. Đến năm 1935, hai nhà in hoạt động song song trước khi Làng Sông sáp nhập vào Quy Nhơn. Ấn phẩm cuối cùng được in tại Làng Sông vào tháng 12.1953, khép lại gần một thế kỷ tồn tại, để lại một di sản chữ Quốc ngữ đồ sộ hiện còn lưu giữ tại Thư viện quốc gia.