Thursday, October 7, 2021
Abdulrazak Gurnah Nobel Văn Chương 2021
https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-58828947
Tanzanian novelist Abdulrazak Gurnah has said he was "surprised and humbled" to be awarded the 2021 Nobel Prize for Literature.
The Swedish Academy praised Gurnah for his "uncompromising and compassionate penetration of the effects of colonialism".
The prize is awarded by the Swedish Academy and is worth 10 million Swedish crowns ($1.14m / £840,000).
Gurnah, 73, is the author of 10 novels, including Paradise and Desertion.
He said how grateful he was to the academy, adding: "It's just great - its just a big prize, and such a huge list of wonderful writers - I am still taking it in.
"It was such a complete surprise that I really had to wait until I heard it announced before I could believe it."
I dedicate this Nobel Prize to Africa and Africans and to all my readers. Thanks!
— Abdulrazak Gurnah (@GurnahAuthor) October 7, 2021
The BBC is not responsible for the content of external sites.View original tweet on Twitter
'Dedication to truth'
Paradise, published in 1994, told the story of a boy growing up in Tanzania in the early 20th Century and was nominated for the Booker Prize, marking his breakthrough as a novelist.
"Abdulrazak Gurnah's dedication to truth and his aversion to simplification are striking," the Nobel Committee for Literature said in a statement.
"His novels recoil from stereotypical descriptions and open our gaze to a culturally diversified East Africa unfamiliar to many in other parts of the world."
"[His] characters find themselves in a hiatus between cultures and continents, between a life that was and a life emerging; it is an insecure state that can never be resolved."
Image source, Getty Images
Books written by Gurnah were displayed as the Academy announced him as the winner in Stockholm
Born in Zanzibar in 1948, Gurnah arrived in England as a refugee in the late 1960s.
He was Professor of English and Postcolonial Literatures at the University of Kent, Canterbury, until his recent retirement.
Gurnah is the first black African author to have won the award since Wole Soyinka in 1986.
He said his award would mean issues such as the refugee crisis and colonialism, which he has experienced, will be "discussed".
"These are things that are with us every day. People are dying, people are being hurt around the world - we must deal with these issues in the most kind way," he said.
'Much more violent'
"I came to England when these words, such as asylum-seeker, were not quite the same - more people are struggling and running from terror states.
"The world is much more violent than it was in the 1960s, so there is now greater pressure on the countries that are safe, they inevitably draw more people."
In an interview in 2016, when asked if he would call himself an "author of postcolonial and/or world literature", Gurnah replied: "I would not use any of those words. I wouldn't call myself a something writer of any kind.
"In fact, I am not sure that I would call myself anything apart from my name. I guess, if somebody challenges me, that would be another way of saying, 'Are you a... one of these...?' I would probably say 'no'. Precisely, I don't want that part of me having a reductive name."
The Nobel Prizes, which have been awarded since 1901, recognise achievement in literature, science, peace and latterly economics.
Past winners have included novelists such as Ernest Hemingway, Gabriel Garcia Marquez and Toni Morrison, poets such as Pablo Neruda, Joseph Brodsky and Rabindranath Tagore, and playwrights including Harold Pinter and Eugene O'Neill.
Former UK Prime Minister Winston Churchill won for his memoirs, Bertrand Russell for his philosophy and Bob Dylan for his lyrics.
Last year's award was won by American poet Louise Gluck.
Abdulrazak Gurnah thắng giải Nobel Văn chương 2021
Alison Flood, The Guardian 7 /10/ 2021
Anh Hồng dịch
Tiểu thuyết gia người Tanzania được vinh danh vì “sự thâm nhập không thoả hiệp và đầy trắc ẩn vào những hệ quả của chủ nghĩa thực dân”.
Abdulrazak Gurnah thắng giải Nobel Văn chương 2021
Alison Flood, The Guardian 7 /10/ 2021
Anh Hồng dịch
Tiểu thuyết gia người Tanzania được vinh danh vì “sự thâm nhập không thoả hiệp và đầy trắc ẩn vào những hệ quả của chủ nghĩa thực dân”.
“Chủ đề về sự đứt rễ của người tị nạn xuyên suốt các tác phẩm của ông”… Abdulrazak Gurnah. Photograph: Simone Padovani/Awakening/Getty Images
Giải Nobel văn học đã được trao cho tiểu thuyết gia Abdulrazak Gurnah, vì “sự thâm nhập không thoả hiệp và đầy trắc ẩn vào những hệ quả của chủ nghĩa thực dân và số phận của những người tị nạn trong hố sâu ngăn cách giữa các nền văn hóa và lục địa”.
Gurnah lớn lên tại một trong các đảo Zanzibar và tị nạn ở Anh vào những năm 1960. Ông đã xuất bản 10 tiểu thuyết và một số truyện ngắn. Anders Olsson, chủ tịch Ủy ban Nobel, nói rằng các tiểu thuyết của nhà văn Tanzania, từ tác phẩm đầu tay Memory of Departure, kể về một cuộc nổi dậy thất bại, đến cuốn sách mới nhất của ông, một “tuyệt tác”, Afterlives, “tương phản với những mô tả khuôn mẫu và mở rộng tầm nhìn của chúng ta đến một Đông Phi đa dạng về văn hóa, xa lạ với nhiều nơi khác trên thế giới”.
Từ giải thưởng năm 1986 của Wole Soyinka, không có nhà văn châu Phi người da đen nào lại đoạt giải.
Afterlives kể về Ilyas, người bị quân đội thực dân Đức cướp mất cha mẹ khi còn là một cậu bé và trở về làng của mình sau nhiều năm chiến đấu trong cuộc chiến chống lại chính đồng bào mình. Tờ Guardian mô tả tác phẩm là “một cuốn tiểu thuyết hấp dẫn, tập hợp lại tất cả những đối tượng bị lãng quên, và từ chối tẩy xóa họ”.
“Trong thế giới văn chương của Gurnah, mọi thứ đều thay đổi – ký ức, tên tuổi, danh tính. Điều này có lẽ là do công trình của ông không thể hoàn tất theo bất kỳ nghĩa dứt khoát nào”, Olsson nói. “Sự khám phá không ngừng thúc đẩy bởi niềm đam mê đầy trí tuệ hiện diện trong tất cả tác phẩm của ông, nổi bật với Afterlives, cũng như với những tác phẩm đầu tay khi ông là một người tị nạn mới 21 tuổi đời”.
Giải thưởng Nobel Văn học trị giá 10 triệu krona Thụy Điển (tương đương 840.000 bảng Anh [khoảng 26 tỷ đồng – người dịch]) thuộc về nhà văn được coi là “người sẽ tạo ra tác phẩm xuất sắc nhất trong lĩnh vực văn học theo một chiều hướng lý tưởng”, theo lời di chúc của Alfred Nobel. Cũng như những người từng chiến thắng giải thưởng, như Bob Dylan “đã tạo ra những cách biểu đạt đậm tính thi ca mới mẻ trong truyền thống ca khúc vĩ đại của nước Mỹ”, như Kazuo Ishiguro “trong những cuốn tiểu thuyết giàu cảm xúc, đã khám phá ra vực thẳm bên dưới cảm thức ảo tưởng của chúng ta về sự kết nối với thế giới”. Theo Ellen Mattson, thành viên Viện Hàn lâm Thụy Điển và Ủy ban Nobel: “Giá trị văn học. Đó là điều duy nhất quan trọng”.
Người đoạt giải Nobel được bình chọn bởi 18 thành viên của Viện Hàn lâm Thụy Điển – một tổ chức nhiều uy thế và bí ẩn đã nỗ lực để trở nên minh bạch hơn sau khi tổ chức này dính bê bối lạm dụng tình dục và sai phạm tài chính vào năm 2017. Giải thưởng năm ngoái thuộc về nhà thơ Mỹ Louise Glück – một lựa chọn đồng thuận sau vụ náo động gây ra từ sự kiện đoạt giải Nobel của nhà văn Áo Peter Handke vào năm 2019. Handke đã phủ nhận tội ác diệt chủng Srebrenica và dự đám tang của tội phạm chiến tranh Slobodan Milošević.
Giải Nobel văn học được trao đến nay là 118 lần. Chỉ 16 giải thuộc về phụ nữ, trong đó có 7 giải trong thế kỷ 21. Vào năm 2019, Viện Hàn lâm Thụy Điển hứa hẹn rằng giải thưởng sẽ ít “thiên lệch nam giới” và ít “Âu châu trung tâm luận” hơn, nhưng hai năm tiếp theo đã trao hai giải thưởng cho hai người châu Âu là Handke và nhà văn Ba Lan Olga Tokarczuk.
http://vanviet.info/van-de-hom-nay/abdulrazak-gurnah-thang-giai-nobel-van-chuong-2021/
Wednesday, October 6, 2021
Vì Đâu Nên Nỗi Này?
Monday, October 4, 2021
Dịch bệnh và phẩm giá con người
Dịch bệnh và phẩm giá con người
Nguyễn Viện
Nhại theo Hegel, điều gì hợp lý thì tồn tại hay cái gì tồn tại thì hợp lý. Tuy nhiên, trong cuộc sống chúng ta thấy vô số điều bất hợp lý vẫn tồn tại. Tồn tại một cách ngang nhiên và thách thức bất chấp lý trí. Và con người vẫn sống trong những mâu thuẫn, nhiều khi là tai ương ấy.
Những ngày qua, dịch bệnh Covid-19 đã càn quét Sài Gòn còn hơn một nỗi thù. Chưa bao giờ số người chết lại nhiều và nhanh như thế. Cũng chưa bao giờ người Sài Gòn lại khốn khổ đến thế. Sợ hãi và tù túng ngay trong mỗi căn nhà bất kể giàu nghèo. Con người va chạm vào cái chết và bị trói buộc trong những hàng rào kẽm gai, những cánh cổng hàn kín, những khối bê tông nặng nề… Con người bị hạch hỏi giấy đi đường, bị đè xuống ngoáy mũi để tìm kiếm kẻ khủng bố vô hình.
Nhưng điều đau đớn nhất là không mấy ai nhận ra, con người bị hạ nhục.
Với những biện pháp hành chánh cấm đoán thô bạo bởi những kẻ muốn kéo đám mây điện toán vào Việt Nam, không biết bao nhiêu số phận đau thương đã phải hứng chịu những mất mát và sự cùng cực của cuộc sống. Từng đoàn người dắt díu nhau tháo chạy khỏi thành phố, bởi không chết vì bệnh thì cũng chết vì đói. Từng gia đình ngóng đợi cứu trợ mỗi ngày. Và không một ai thoát khỏi nỗi ám ảnh tìm kiếm lương thực, kể cả những người không hề thiếu tiền.
Giữa sợ hãi và cái vô lý, con người vẫn ngoan như cừu. Và trớ trêu thay, khi được chích vaccine cũng không một ai lại không hí hửng như một ân huệ được ban, một điều mà lẽ ra phải là tất yếu.
Dường như Việt Nam luôn là một trường hợp ngoại lệ so với những chuẩn mực chung của thế giới. Sự khác biệt ấy phải gọi là gì? Tôi ngại phải nói ra những từ khó nghe.
Với tư cách là một nhà văn, tôi sẽ viết gì về những ngày tháng kinh khủng như một biến cố lớn lao của lịch sử nhân loại thế này?
Quả thật, tôi thấy mình bất lực trước nỗi đau khổ và cái chết của đồng bào mình phải gánh chịu. Tôi thấy mọi thứ vô nghĩa. Nhưng dù thế nào tôi vẫn phải sống. Không trốn chạy cũng không quị lụy.
Hơn bao giờ hết, tôi vẫn là người quan tâm đến ý nghĩa cuộc sống. Và lại đến lúc tôi một lần nữa nhại theo Hegel, cái gì hạnh phúc thì có ý nghĩa hay cái gì có ý nghĩa thì hạnh phúc. Ở đây, cũng một lần nữa chúng ta thấy một nghịch lý nói như kiểu người Sài Gòn là “nói vậy mà không phải vậy”.
Vâng, điều có ý nghĩa, rất nhiều khi cũng là nỗi đau khổ hay sự hy sinh, mất mát. Con người dẫu sao vẫn có thiên hướng về sự cao cả. Và giữa những bi thương, người Sài Gòn không chỉ biết lo sợ mà còn biết đùm bọc nhau. Những nhóm thiện nguyện nở rộ như sự trượng nghĩa vốn có của người Sài Gòn. Và tôi nhìn thấy ở đấy ý nghĩa của cuộc sống, sự lân tuất với tha nhân. Tất nhiên, cứu trợ nhau trong hoạn nạn chỉ là một biểu hiện đơn giản nhất của lòng lân tuất.
Tôi muốn nói đến vấn đề phẩm giá. Sự lân tuất giữa con người với nhau đầu tiên và sau cùng vẫn phải là sự tôn trọng phẩm giá con người như một cá thể tự do.
Chúng ta có được sống trong phẩm giá của một con người không? Dường như Việt Nam vẫn là một ngoại lệ.
Có thể đấy là điều tôi sẽ phải viết như cách của một nhà văn theo đuổi sự khác biệt về phẩm giá con người.
Không biết từ bao giờ, người ta đã không còn nhận ra phẩm giá của mình bị chà đạp. Và vì thế, người ta chấp nhận bị chà đạp như một điều hiển nhiên. Không thắc mắc, không phản đối. Ai sao mình vậy.
Đấy là một tâm thức khốn cùng của kẻ nô lệ.
Xưa nay, tôi vẫn nghĩ nhà văn không có trách nhiệm với ai ngoài chính mình. Sự cô độc ngạo nghễ của một con người vĩ đại là từ khước tất cả. Nhưng nếu không có tương tác thì sự sáng tạo có ý nghĩa gì? Ngay cả điều mà tôi muốn nói đến là phẩm giá, nếu không đặt trong mối tương quan xã hội thì liệu phẩm giá có cần thiết không?
Và chỉ trong mối tương quan xã hội, tự do mới cần được nhìn nhận như một phẩm giá cốt lõi nhất của con người.
Và cũng chưa bao giờ như lúc này, con người chẳng những mất tự do mà còn mất cả các điều kiện tối thiểu để tồn tại.
Và chúng ta im lặng.
Không phải sự im lặng triết học hay tâm linh. Hố thẳm hay đỉnh trời. Đó là sự im lặng của vô tri.
Từ bao giờ con người trở nên tăm tối? Hay con người vốn dĩ tăm tối?
Tôi nghĩ đến những giấc mơ con người, giấc mơ của tự do và vượt thoát. Nhưng dường như sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật đang phản bội con người. Nó kiểm soát con người từ trong suy nghĩ đến thị hiếu biểu đạt. Nó tinh vi hơn các nhà chính trị. Nó mị dân hơn nhà cầm quyền. Nếu các nhà chính trị hay cầm quyền chỉ có thể kiểm soát hành vi cụ thể của con người, thì các big tech đã kiểm soát con người đến cả cảm xúc cá nhân.
Đến lúc này, những đối kháng giữa các thể loại ý thức hệ đã bị xóa mờ. Con người đang chứng kiến sự bắt tay giữa các thế lực cầm quyền vốn xung đột nhau, cũng như sự cấu kết giữa các big tech với các nhà cầm quyền mà chúng ta gọi một cách mỹ miều là toàn cầu hóa, không gì khác là chia chác quyền lợi của họ trên số phận từng con người bất kể đâu trên mặt đất. Thế giới chỉ còn là một công xưởng.
Cuối cùng con người đã bị nhào nặn và ngược trở lại thành công cụ phục vụ cho những tham vọng của họ.
Con người hoàn toàn mất tự do từ tư cách cá nhân đến danh xưng nhân loại. Càng ngày càng lệ thuộc vào họ.
Ở một góc độ khác, chúng ta cũng đang chứng kiến một thái độ đạo đức giả của những kẻ tự nhận đứng về phe nước mắt. Họ nhân danh sự bất công này để cổ xúy hay im lặng về một sự bất công khác, không chỉ ở xứ sở khốn khổ này mà còn ở những nơi được coi là văn minh tiến bộ. Chính điều này, nó đã làm nhiễu loạn các giá trị. Và làm cho phẩm giá con người bị bôi nhọ.
Vì thế tìm kiếm tự do thật ra chỉ là một quá trình tháo bỏ gông cùm. Một chân lý rất cũ. Nhưng xem ra đó lại là một vòng luẩn quẩn của ràng buộc và tháo bỏ. Cái mới mà chúng ta mong ước đến một lúc lại trở thành gông cùm. Dường như con người không có lối thoát.
Nhà văn – nhân chứng, nhà tiên tri hay kẻ rong chơi trên mặt đất – cũng là một nạn nhân của thời thế và thân phận con người. Tiếng kêu thét trong anh có làm anh vỡ lồng ngực hay dội vào đám đông thì cũng “mua vui cũng được một vài trống canh”. Ý nghĩa tồn sinh mặt đất mỉa mai, phù phiếm.
Tuy nhiên, dịch bệnh, cái chết và giam hãm có làm anh điêu đứng vì tự do và phẩm giá bị bó gối của mình? Số phận anh và nhân loại này chẳng lẽ chỉ để cho bọn kền kền kiếm chác? Anh có muốn kiếm chác tí không? Hay anh muốn làm gì khác?
Viết à? Viết cái gì? Thế nào?
Dặm trường vẫn ở trước mặt. Dẫu sao thì tôi cũng không bao giờ quên đánh thức phẩm giá của mình. Cái tự do suy nghĩ và biểu đạt, như ý nghĩa cuộc sống tôi. Và tôi muốn sống nó một cách hạnh phúc.
Nguồn:
https://saigonnhonews.com/thoi-su/van-de-hom-nay/dich-benh-va-pham-gia-con-nguoi/
Gặp gỡ và trò chuyện 18 Tháng Chín, 2021
Dịch bệnh, từ thiện và phẩm giá con người
Song Chi phỏng vấn nhà văn Nguyễn Viện.
SONG CHI:
Chúng ta thấy trong suốt mấy tháng qua kể từ khi đại dịch COVID-19 bùng phát mạnh trở lại, người SG đã tích cực làm từ thiện, giúp đỡ người nghèo đang sống tại thành phố, phải nói là không có tấm lòng nhân ái cứu giúp lẫn nhau đó của người dân thì bao nhiêu người nghèo khó mà trụ nổi. Mà thật ra thì từ trước đến nay, khi nói về sự hào phóng, lòng nhân ái, người Sài Gòn gần như luôn luôn đi đầu trong mọi phong trào có tính cách xã hội từ thiện đối với đồng bào cả nước. Theo anh thì tại sao lại có cái chuyện người SG làm từ thiện nhiều như vậy? (Từ tính cách, hoàn cảnh sống và cả cấu trúc xã hội rất khác của SG so với Hà Nội và nhiều tỉnh thành khác).
NGUYỄN VIỆN:
Vâng, không phải bây giờ người Saigon mới hăng hái làm từ thiện, mà sự nhiệt thành làm từ thiện của người Saigon đã có một truyền thống lâu đời, được hun đúc bởi tinh thần trượng nghĩa của người Nam bộ từ khi khẩn hoang phương Nam. Cái tinh thần khai phóng ấy của người Nam bộ kết hợp với một phong thổ hiền hòa, một thổ nhưỡng phì nhiêu đã tạo nên tính cách người Nam bộ cởi mở và trượng nghĩa. Một khí phách mà nhân vật Lục Văn Tiên của cụ Đồ Chiểu là điển hình.
Cũng không ngoại trừ Saigon là một thành phố giàu có vật chất và con người Saigon nghĩa hiệp.
Với một thành phố mà lực lượng lao động cũng thuộc loại đông đảo nhất nước được qui tụ từ khắp nơi trong cả nước như Saigon thì lượng người khó khăn khi thành phố đóng cửa, các cơ sở sản xuất, thương mại đình trệ cũng sẽ là điều tất yếu.
Và một tất yếu khác cũng cùng lúc xảy ra, nhà nước hoàn toàn thất bại trong việc phân phối lương thực cũng như cứu trợ người nghèo khó.
Trong hoàn cảnh ấy, người dân Saigon đã phải tự lo lắng cho nhau, đùm bọc nhau. Rất nhiều cá nhân cũng như các nhóm thiện nguyện ra đời. Bất chấp nguy hiểm của dịch bệnh, vượt qua mọi khó khăn của các rào cản cứng của các chốt chặn, cũng như các rào cản do các qui định bất hợp lý của chính quyền tạo ra. Họ đến từng căn nhà, từng ngõ hẻm với những phẩm vật thiết yếu và một tấm lòng nhân ái vô biên.
Trong thời gian qua, chúng ta cũng từng chứng kiến, người Saigon luôn luôn nhiệt thành với đồng bào mình khi thiên tai, hoạn nạn, bất kể ở đâu trên đất nước thân yêu này. Và đó chính là bản chất của người Saigon, đã được minh chứng. Hào phóng nhất, tận tình nhất.
SONG CHI:
Là người sống ở SG nhiều năm, đồng thời là một tín đồ Thiên Chúa giáo thuần thành, anh nghĩ gì về vai trò của các tổ chức xã hội dân sự, tổ chức tôn giáo trong các hoạt động thiện nguyện và trong xã hội nói chung? Nhà nước VN thì vẫn không mặn mà với việc cho phép các tổ chức hoạt động dân sự, tổ chức tôn giáo được hoạt động, dù chỉ là trong những hoạt động có tính cách thiện nguyện. Theo anh thì điều này đã gây thiệt thòi như thế nào cho người dân, và cho chính nhà nước VN?
NGUYỄN VIỆN:
Có thể nói, hoạt động thiện nguyện của các tổ chức xã hội dân sự, đặc biệt là của các tổ chức tôn giáo như Thiên Chúa Giáo, đã là một sứ mệnh tông đồ của người Công giáo.
Chắc hẳn là chúng ta không quên, trước 1975 các trường học Công giáo không một địa phương nào không có, cũng như sự có mặt của các nữ tu trong các bệnh viện công lập. Đặc biệt tổ chức Caritas của người Công giáo còn có tính cách toàn cầu. Thiện nguyện và hiến mình cho tha nhân là nghĩa vụ của người Công giáo.
Vì thế, trong tình hình khó khăn chung như hiện nay, thì vai trò của các giáo xứ trong việc chia sẻ, tương trợ với giáo dân hay không phải giáo dân chút lương thực không phải là điều gì mới mẻ.
Có sự can thiệp của nhà nước trong việc này không? Tôi nghĩ là không, mặc dù đó không phải là điều nhà nước cổ vũ. Nhưng họ cũng không hoàn toàn cấm cản.
Những cá nhân hay tổ chức thiện nguyện tự phát, trong những nỗ lực riêng của họ, họ vẫn có thể đến tận nơi, gõ tận cửa trao quà tương trợ.
Nếu nhà nước không muốn công việc thiện nguyện này có thể tạo ra một nguồn lây nhiễm, thì chính người làm thiện nguyện lại càng không muốn hơn. Chẳng ai muốn vất vả không công và sự đe dọa chết chóc cả.
Chỉ có những tấm lòng cao cả mới có thể vượt qua những điều kinh khủng này.
Tuy nhiên, với chì thị 16+ tương đương với thiết quân luật, một số nhóm từ thiện không kiếm được giấy đi đường đã phải ngưng hoạt động. Tất nhiên điều này ảnh hưởng rất lớn đến khả năng cứu trợ cho những người khó khăn, đồng thời tạo nên những hiệu ứng không tốt với chính quyền.
SONG CHI:
Cũng trong chuyện làm từ thiện, anh nghĩ thế nào về việc một số nghệ sĩ, người nổi tiếng làm từ thiện nhưng lại đang có chuyện lùm xùm đòi kê khai thu chi các hoạt động từ thiện của họ, khiến nhiều nghệ sĩ nản lòng và không muốn làm nữa? (Phải chăng trong việc này nhà nước cũng không thật sự hài lòng với việc khi nghệ sĩ kêu gọi làm từ thiện thì người dân ủng hộ, đóng góp rất nhiều, trong khi đa số người dân lại không tỏ ra tin tưởng, mặn mà gì với các tổ chức đảng, đoàn, Mặt trận Tổ Quốc…nên bây giờ đang có chuyện nhà nước đứng phía sau, hoặc ít nhất, là khuyến khích những việc “đánh” vào uy tín của các nghệ sĩ, khiến nhiều người nản, không làm từ thiện nữa, và thế là người dân lại quay sang đóng góp cho các tổ chức của đảng, của Mặt trận Tổ Quốc?)
NGUYỄN VIỆN:
Việc nghệ sĩ hay bất cứ cá nhân uy tín nào có thể làm từ thiện thông qua việc huy động đóng góp của quần chúng đều tốt.
Trong những năm qua, chúng ta đã chứng kiến sự thành công ngoạn mục từ những nỗ lực này của giới nghệ sĩ.
Điều không tránh khỏi là những cá nhân này hoàn toàn không có cơ sở pháp lý để huy động tài lực từ cộng đồng. Cộng thêm với sự thiếu chuyên nghiệp, kinh nghiệm đã khiến cho việc thiện nguyện đã phát sinh những bất cập, thiếu sót và cả những tiêu cực tai tiếng.
Ở một góc độ khác, việc người dân gởi gấm niềm tin của mình vào giới nghệ sĩ đã cho thấy chính quyền và các bộ phận phụ thuộc của đảng như các hội đoàn, mặt trận đã thất bại một cách mỉa mai trong vai trò kêu gọi sự đóng góp của cộng đồng, chủ yếu do sự thiếu công bằng và tham ô trong việc phân phối hàng cứu trợ.
Có thể đây là lý do khiến giới nghệ sĩ đang bị bóc mẽ.
Có thể chính quyền này rất tinh vi, nhưng tôi không tin họ đứng sau những lùm xùm tai tiếng hiện nay của giới nghệ sĩ. Bởi vì điều ấy không mang lại lợi ích cho bất cứ ai. Cũng như không thể vì thế mà người dân “quay đầu” lại với chính quyền. Đơn giản là nhà nước không thể dùng cái tai tiếng hay mất niềm tin của quần chúng vào giới nghệ sĩ hoán đổi thành niềm tin qua mình.
Vả lại, nếu cần xử giới nghệ sĩ, thì công cụ pháp lý của nhà nước không thiếu.
Sự thất vọng của cộng đồng sẽ là điều thật sự đáng tiếc với những người hoạn nạn trong dịch bệnh hay thiên tai vốn đã điêu đứng sẽ càng thống khổ hơn.
SONG CHI:
Với VN và nhiều quốc gia khác, việc đối phó với đại dịch COVID-19 còn dài. Và rõ ràng là có quá nhiều bài học mà nhà nước VN cần rút ra cho việc chống dịch thời gian sắp tới, nhưng quan trọng nhất theo anh là những bài học gì?
NGUYỄN VIỆN:
Quả thật, việc chống dịch của VN nói chung, Saigon nói riêng trong thời gian qua đã quá lúng túng, dẫn đến những chủ trương, chỉ thị bất nhất tạo thêm khó khăn cho cuộc sống người dân. Người cộng sản không thoát được căn bệnh cố hữu của mình là chủ nghĩa duy ý chí, cộng với bệnh hình thức, hô khẩu hiệu và một tư duy chiến tranh.
Cái sai lầm lớn nhất là việc thu gom các F0, F1 vào các khu cách ly tập trung. Chẳng những nó vừa là một môi trường dễ lay lan dịch bệnh, vừa gây ra sự tốn kém vô ích, mà còn mang tính phi nhân.
Tuy nhiên, chúng ta cũng phải ghi nhận một điều rằng, chính quyền cũng biết lắng nghe để nhận ra sai lầm của mình. Và họ cũng đã dần sửa chữa.
Tôi nghĩ cái bài học khó nhất của người cộng sản là bài học về sự tôn trọng phẩm giá con người. Không thể có sự cải thiện nào đáng để chúng ta hy vọng. Các biện pháp hành chánh khắt khe, máy móc vừa qua như giấy đi đường hay những hàng rào kẽm gai, những khối bê tông chặn đường, những cánh cổng sắt hàn kín khắp hang cùng ngõ hẻm là một sự sỉ nhục con người.
Một bài học khác mà VN đã học được là chiến lược vaccine, cho dù cũng đã hơi muộn, nhưng ít nhất nó cũng sẽ cứu vãn được cái bi kịch thảm khốc mà chúng ta đang chứng kiến.
Một điều khác cũng rất quan trọng là các chính quyền địa phương đã nhìn ra tính liên đới của khu vực, cũng như tính thống nhất của cả nước. Người ta không thể tự biến mình thành một lô cốt và tử thủ trong mối liên quan với toàn thể.
Với khuynh hướng chấp nhận sống chung với virus như một điều tất yếu, nhà nước đang dần có những biện pháp nới lỏng phong tỏa, chuẩn bị cho một bình thường mới.
Tôi nghĩ đó là một hướng đi đúng.
SONG CHI:
Là một nhà văn, những điều gì gây ấn tượng mạnh, hoặc đọng lại trong anh những cảm xúc mạnh nhất trong những ngày VN xác xơ, tang tóc vì đại dịch? Nếu viết về những ngày này anh sẽ viết về điều gì?
NGUYỄN VIỆN:
Khi Saigon bùng dịch, có hai ấn tượng mạnh nhất với tôi.
Một là sự tháo chạy của người nhập cư ra khỏi thành phố, tìm mọi cách về quê vừa để tránh xa dịch bệnh, vừa để cứu thoát mình khỏi cái đói đang ập đến khi không còn công ăn việc làm.
Từng đoàn người lếch thếch tháo chạy như hình ảnh chạy loạn thời chiến tranh được tái hiện. Biết bao đau thương, khốn khó không thể tả xiết.
Ấn tượng thứ hai là những hàng rào kẽm gai vừa do chính quyền dựng lên gọi là vùng đỏ, vừa do người dân bắt chước chính quyền tự làm để bảo vệ khu xóm mình gọi là vùng xanh.
Nó cho thấy chính quyền đã không dự kiến được những hậu quả do những chủ trương của mình đưa ra.
Trong vai trò của một nhà văn, tôi hoàn toàn thấy mình bất lực trước sự khốn khổ của con người, không chỉ vì tai họa dịch vật, mà còn là những tai ương do con người gây ra cho nhau.
Nhưng trên hết, tôi nhìn thấy sự mất cân bằng của đời sống con người. Giữa con người với nhau và với chính bản thân từng người. Giữa con người với thiên nhiên.
Cận cảnh hơn, tôi thấy con người bị giản lược vào những nhu cầu sinh tồn thú vật. Không một ai thoát khỏi nỗi ám ảnh tìm kiếm lương thực. Nó khủng khiếp hơn cả dịch bệnh. Ngay cả cái chết cũng không đáng quan tâm hơn cái đói.
Tôi sẽ viết gì ư?
Tôi đang viết một truyện mới, trong đó mô tả ít nhiều cuộc sống hiện nay của con người giữa cơn bão của dịch bệnh. Nhưng tôi cũng chợt nhận ra, mọi thứ văn chương triết lý hay luận thuyết đều vớ vẩn, nhảm nhí khi con người phải chiến đấu với cái chết đang cận kề.
Vậy thì điều gì mới là quan trọng nhất? Điều gì có ý nghĩa để chúng ta sống cuộc đời khốn khó này?
Quả thật, tôi cũng không biết.
Viết gì, viết thế nào là cách tôi tồn tại sao?
Ngày 12/92021
Mời các bạn nghe phần âm thanh phát trên sóng đài Nam Radio của SBTN:
https://soundcloud.com/user-265015931/interview-writer-nguyen-vien-covid-19-in-vietnam
Bài do nhà văn Nguyễn Viện gửi cho Văn Việt.
http://vanviet.info/gap-go-va-tro-chuyen/dich-benh-tu-thien-v-pham-gi-con-nguoi/
Khắc thơ lên đá
Mặc Lâm, biên tập viên RFA
2017-02-27
Nhà thơ Nguyễn Duy phát biểu trong Lễ khánh thành bia đề thơ chiều 12 tháng 2 năm 2017 tại Thanh Hóa.
Photo courtesy of tienphong.vn
Nhà thơ Nguyễn Duy tên thật là Nguyễn Duy Nhuệ, sinh năm 1948 tại quê ngoại ở huyện Hà Trung, Thanh Hóa. Nguyễn Duy làm thơ từ rất sớm, khi ông còn là cậu học sinh cấp 3. Năm 1973, ông đoạt giải nhất cuộc thi thơ của Tuần báo Văn nghệ với các bài thơ: Hơi ấm ổ rơm, Bầu trời vuông và Tre Việt Nam. Ông được Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật năm 2007.
Chiều ngày 12 tháng 2 năm 2017 quê nội nhà thơ đã tổ chức một buổi lễ mà bất cứ một nhà thơ nào cũng phải ao ước: khánh thành tấm bia kỷ niệm khắc bài thơ của tác giả có tên “Tre Việt Nam”, bài thơ từng được giải thưởng, được in trang trọng trong sách giáo khoa và vì vậy không thể biết có bao nhiêu thế hệ đã thuộc lòng bài thơ khi bước chân ra cuộc đời.
Cùng lúc với Hội Nhà văn tổ chức Ngày thơ Văn miếu, buổi vinh danh nhà thơ Nguyễn Duy như một sự kiện cân bằng lại cảm xúc người yêu thơ Việt Nam, qua những trải nghiệm của họ trong cuộc đời đối chiếu với những giòng thơ đăm đắm về con người, làng quê. Về những thứ mà tâm hồn cần có để cảm nhận và thiết tha với cuộc sống.
Nhà thơ Nguyễn Duy có thể chưa hoàn hảo với người này, hay chinh phục trọn vẹn với người kia trong hàng triệu con người khó tính khi đọc thơ, nhưng tại ngôi làng quê nội, người làng không thể không biết Nguyễn Duy, không thể không biết “Tre Việt Nam” cũng như không thể không biết “Cầu Bố” hay “Đò Lèn” những câu thơ kết nối kẻ đi xa tha thiết nhớ và người trong làng canh cánh thương cùng.
Xin nghe nhà thơ chia sẻ về bài thơ “Cây tre Việt Nam”
“Bài này mình viết hồi mình 22 tuổi, khởi thảo năm 69 lúc đang làm lính thông tin cứ đi lang thang lúc nơi này lúc nơi kia. Bài khởi thảo ở tỉnh Hà Bắc cho đến hai năm sau thì mới xong, mỗi lúc một câu cho tới khi hoàn chỉnh tốn hết hai năm cho bài Tre Việt Nam. Hồi ấy mình còn hồn nhiên lắm không luẩn quẩn như bây giờ. Bây giờ luẩn quẩn lắm, ngày xưa nó sáng, nó hồn nhiên hơn. Mình viết về cây tre mà không biết đặt tên cho nó là bài thơ gì cho nên đặt luôn cho gọn là “Tre Việt Nam”.
Cây tre Việt Nam
Tre xanh
Xanh tự bao giờ?
Chuyện ngày xưa... đã có bờ tre xanh
Thân gầy guộc, lá mong manh
Mà sao nên lũy nên thành tre ơi?
Ở đâu tre cũng xanh tươi
Cho dù đất sỏi đất vôi bạc màu
Có gì đâu, có gì đâu
Mỡ màu ít chắt dồn lâu hoá nhiều
Rễ siêng không ngại đất nghèo
Tre bao nhiêu rễ bấy nhiêu cần cù
Vươn mình trong gió tre đu
Cây kham khổ vẫn hát ru lá cành
Yêu nhiều nắng nỏ trời xanh
Tre xanh không đứng khuất mình bóng râm
Bão bùng thân bọc lấy thân
Tay ôm tay níu tre gần nhau thêm
Thương nhau tre không ở riêng
Lũy thành từ đó mà nên hỡi người
Chẳng may thân gãy cành rơi
Vẫn nguyên cái gốc truyền đời cho măng
Nòi tre đâu chịu mọc cong
Chưa lên đã nhọn như chông lạ thường
Lưng trần phơi nắng phơi sương
Có manh áo cộc tre nhường cho con
Măng non là búp măng non
Đã mang dáng thẳng thân tròn của tre
Năm qua đi, tháng qua đi
Tre già măng mọc có gì lạ đâu
Mai sau,
Mai sau,
Mai sau...
Đất xanh tre mãi xanh màu tre xanh
Thực ra lúc đó mình nghĩ những người dân ở quê mình, rất giản dị như thế chứ chả có ý nghĩ gì to tát xa xôi cả. Mình nghĩ đến bố mình, đến bà con mình, làng mình, lũy tre trong làng mình. Con người và cây tre nó gần với nhau như thế và mình viết một cách hồn nhiên như vậy thôi. Bài thơ này được đưa vào sách giáo khoa dạy trong nhà trường cũng đến ba mấy bốn chục năm nay rồi. Bây giờ ở làng mình nhân dịp mình lên tuổi 70 dân làng tổ chức cho mình một đêm thơ ở làng và tạc bài thơ này lên một phiến đá rất đẹp ông ạ!
Thực ra là mình muốn trình bày một cách rất mộc mạc cái lòng thực của mình nhưng mình không nói được. Mình xúc động quá mình đứng khóc hu hu. Đang nói với ông mà tôi còn rươm rướm nước mắt. Đến cái thằng rắn mặt như Nguyễn Quang Lập tự nhiên cũng ngồi khóc hu hu…buồn cười thế!” (SBS Nguyenduy_caytre final)
Chừng như Nguyễn Duy đã thấm đẫm thơ từ khi còn nằm nôi, qua tiếng ru của bà, của mẹ khi chưa biết đọc. Nếu không làm sao ông lại hồn nhiên và chân quê một cách đôn hậu đến thế. Ông viết về tuổi ấu thơ nơi quê nhà và một người bà của toàn bộ người dân Việt Nam:
Thuở nhỏ tôi ra cống Na câu cá
níu váy bà đi chợ Bình Lâm
bắt chim sẻ ở vành tai tượng Phật
và đôi khi ăn trộm nhãn chùa Trần
Còn viết về cha, ông có cái nhìn trưởng thành hơn cho tới khi nhận ra cha không còn bao năm để sống với mình. Một tâm trạng riêng nhưng qua thơ ông người làng thấy ông viết cho chính họ. Trong bài Cầu bố:
Cha tôi đó, dân làng tôi vậy đó
xả hết mình khi nước gặp tai ương
rồi thanh thản trở về với ruộng
sống lặng yên như cây cỏ trong vườn
Cha tôi đó, suốt đời thồ nặng
trĩu cả hai vai việc nước - việc nhà
bom rồi bão, mấy lần nhà sập
lụi cụi tuổi già, con cháu đã đi xa
Cái thủa ông viết Đò Lèn chắc chưa có đứa bé nào trong làng bằng tuổi ông nghĩ tới sự cơ cực của bà sau này. Nhưng với Nguyễn Duy thì khác, ngay cả khi chưa chứng kiến sự cơ cực của bà ông đã được báo trước bằng những thông tin của người làng, của người quen khi ông đi xa…
Tôi đâu biết bà tôi cơ cực thế
bà mò cua xúc tép ở đồng Quan
bà đi gánh chè xanh Ba Trại
Quán Cháo, Đồng Giao thập thững những đêm hàn
….
Kể cả khi bị bom đạn dội xuống ngôi làng yêu dấu ấy thì thơ Nguyễn Duy vẫn với nhịp điệu tiếc nuối, nhẹ nhàng than thở, pha một chút đùa cợt nữa, khác với dòng thơ cách mạng lúc đương thời:
Bom Mỹ dội, nhà bà tôi bay mất
đền Sòng bay, bay tuốt cả chùa chiền
thánh với Phật rủ nhau đi đâu hết
bà tôi đi bán trứng ở ga Lèn
Sau khi cho mọi thứ bay mất một cách nghịch ngợm, hình ảnh bà bán trứng ở ga Lèn chắc sẽ làm cho ông nhà thơ khóc nấc lên chứ làm gì khỏi?
Nguyễn Duy có thể được xem là một nhà thơ thời sự. Thơ ông thở với nhịp sống của con người và cộng đồng chung quanh. Khi cộng đồng ấy bị biến dạng, thì cũng là lúc thơ lên tiếng. Ông có rất nhiều câu nổi tiếng và làm cho người ta nhớ mãi, tuy không phải lúc nào cũng biết đó là thơ Nguyễn Duy. Trích dẫn, đọc chơi trong lúc trà dư tửu hậu, lúc tranh cãi chuyện văn chương chữ nghĩa hay chính trị chính em, thơ ông len lỏi vào ngồi một bên, trêu người này, chăm chọc người kia như bạn bè thân thiết.
Chỉ trong một bài thơ duy nhất, “Tổ quốc nhìn từ xa”, đã có ít nhất 13 câu sống cùng với “nhân dân thơ” cho tới giờ này. Bài thơ được sáng tác vào năm 1988 tại Moscow, gần 30 năm sau nó vẫn mang đậm tính thời sự của ngày hôm nay trong mọi ngóc ngách cuộc sống.
Nhắc tới Trung Quốc và vấn đề biên giới, nỗi đau muôn đời của dân tộc Việt Nam, mặc dù đi xa Nguyễn Duy vẫn canh cánh như bất cứ người trong nước nào:
Dù ở đâu vẫn Tổ Quốc trong lòng
cột biên giới đóng từ thương đến nhớ
Xã hội quá nhiều cái giả và thần tượng là cái giả lớn nhất kéo theo mọi giả trá trên đất nước này:
Thần tượng giả xèo xèo phi hành mỡ
ợ lên nhồn nhột cả tim gan
Vào thành phố, sau khi chiến tranh kết thúc thật lâu thì chúng ta vẫn có quyền xem hai câu này là của mình mặc dù không xin phép tác giả:
Thời hậu chiến ta vẫn người trong cuộc
xứ sở phì nhiêu sao thật lắm ăn mày?
Rồi một lúc nào đó khi những tượng đài Mẹ Việt Nam chấn động báo chí thì người ta lại nhớ tới Nguyễn Duy:
Mẹ liệt sĩ gọi con đội mồ lên đi kiện
ma cụt đầu phục kích nhà quan
Mãi dâm ư? Nó không ở đâu xa, bất cứ kẻ nào sống đời tầm gửi, bợ đỡ và quên mất hai chữ sĩ diện cũng đều ít nhiều nghe tới hai câu:
Điếm cấp thấp bán trôn nuôi miệng
điếm cấp cao bán miệng nuôi trôn
Thời thế mỗi ngày một khác. Người ta kêu gào đổi mới đến khan giọng nhưng nhà thơ thì lại chẩn đoán con bệnh theo cách rất “Nguyễn Duy”
Đổi mới thật không hay giả vờ đổi mới?
máu nhiễm trùng ta có thể thay chăng?
Và “xin đừng hót những lời chim chóc mãi” cho tới nay vẫn không có đối thủ, vẫn mang tính kinh điển cho mọi tầng lớp, đặc biệt là phát ngôn của lãnh đạo và bài vở của báo chí, văn nghệ sĩ, những người nếu không khéo đánh mất lòng tự trọng thì sẽ trở thành ton hót, mà theo Nguyễn Duy thì khác gì chim chóc?
“Thôi thì ta trở về
còn trang giấy trắng tinh chưa băng hoại
còn chút gì le lói ở trong lòng
Đôi khi nổi máu lên đồng
hồn thoát xác
rũ ruột gan ra đếm
Chích một giọt máu thường xét nghiệm
tí trí thức - tí thợ cày - tí điếm
tí con buôn - tí cán bộ - tí thằng hề
phật và ma... mỗi thứ tí ti...
Khốn nạn thân nhau
nặng kiếp phân thân mặt nạ
Thì lột mặt nạ đi - lần lữa mãi mà chi
dù dối nữa cũng không lừa được nữa
khôn và ngu đều có tính mức độ
Bụng dạ cồn cào bất ổn làm sao
miếng quá độ nuốt vội vàng sống sít
mất vệ sinh bội thực tự hào
Sự thật hôn mê - ngộ độc ca ngợi
bệnh và tật bao nhiêu năm ủ lại
biết thế nhưng mà biết làm thế nào
Chả lẽ bây giờ bốc thang chửi bới
thấy chửi bới nhe giàn nanh cơ hội
Chả lẽ bốc thang cỏ khô nhai lại
lạy ông-cơ-chế lạy bà-tư-duy...
xin đừng hót những lời chim chóc mãi
Đừng lớn lối khi dân lành ốm đói
vẫn còng làm cho thẳng lưng ăn
Đổi mới thật không hay giả vờ đổi mới?
máu nhiễm trùng ta có thể thay chăng?
Thật đáng sợ ai không có ai thương
càng đáng sợ ai không còn ai ghét
Ngày càng hiếm hoi câu thơ tuẫn tiết
ta là gì?
ta cần thiết cho ai?
Có thể ta không tin ai đó
có thể không ai tin ta nữa
dù có sao vẫn tin ở con người
Dù có sao
đừng khoanh tay
khủng khiếp thay ngoảnh mặt bó gối
Cái tốt nhiều hơn sao cái xấu mạnh hơn?
những người tốt đang cần liên hiệp lại
Dù có sao
vẫn Tổ Quốc trong lòng
mạch tâm linh trong sạch vô ngần
còn thơ còn dân
ta là dân - vậy thì ta tồn tại
Giọt từng giọt
nặng nhọc
Nặng nhọc thay
Dù có sao
đừng thở dài
còn da lông mọc còn chồi nảy cây”
Tổ quốc nhìn từ xa
Nguyễn Duy được người làng của ông trân trọng và ghi nhớ như một người hùng chữ nghĩa. Trong suốt cuộc đời sáng tác ông để lại cho người sau những câu thơ sắc nét, khắc họa tài tình lên từng vấn đề mà ông trải nghiệm cùng với thời gian. Thơ ông tràn ngập giá sách của người yêu mến “Tổ quốc nhìn từ xa” nhưng lạ một điều ông không có những câu xuất thần viết về tình yêu đôi lứa.
Hình như khi dồn hết tâm sức vào con người chung quanh, trong đó có máu thịt của đất nước và cộng đồng Nguyễn Duy không còn tha thiết miệt mài với tình yêu trai gái với ngôn ngữ diễm tình đầy hương sắc riêng tư nữa.
Ở tuổi 70 sau thời gian nặng nhọc với gánh thơ trên vai có lẽ đây là lúc nhà thơ nhấm nháp tuần lễ trăng mật với thơ tại Quảng Xá, ngôi làng mà ông thỉnh thoảng ghé về trên con đường đằng đẳng thơ ca. Chúng ta, những người yêu thơ ông chúc cho mối tình ấy trọn vẹn như tấm lòng ông trọn vẹn với quê hương chữ nghĩa.
Source:
https://www.rfa.org/vietnamese/news/programs/LiteratureAndArts/poems-carved-on-stone-ml-02272017100958.html
Nỗi lòng người đi
FB Nguyễn Văn Tuấn
Tôi và có lẽ các bạn đang thắc mắc tại sao có làn sóng công nhân từ Bình Dương và Sài Gòn tìm cách về quê sau ngày tạm gọi là hết phong toả. Đọc báo ‘chánh thống’ thấy khó tin với loại ngôn từ uốn éo và đổ thừa (‘tự phát rời TPHCM’, ‘tự ý về quê gây ùn tắc’). Nhưng người trong cuộc (qua các youtuber) cho thấy họ ra đi là do sự thất bại về chánh sách của chánh phủ.
Mấy ngày qua, có lẽ đa số chúng ta đều thấy cảnh người lao động lũ lượt kéo nhau rởi bỏ Sài Gòn và Bình Dương. Người thì đi bằng xe gắn máy, người đi xe đạp, thậm chí có không ít người đi bộ (vì xe của họ bị giam giữ?) Nhìn cảnh hai vợ chồng đạp xe về Sóc Trăng tôi đã sốc. Nhưng càng khó tưởng tượng nổi trong thế kỉ 21, mà người dân Việt phải lội bộ đến 250 km để về quê (Sóc Trăng, Cần Thơ, Dak Lak, và còn nơi nào nữa). Phải có lí do chánh đáng làm cho người ta ra đi như thế. Người ra đi chắc chắn phải có nỗi lòng.
Nhưng nỗi lòng của họ không được giới báo chí ‘chánh thống’ quan tâm. Các bạn thử mở báo mạng ra xem, sẽ thấy mấy người gọi là ‘nhà báo’ dùng những câu chữ như "Nghìn người tự ý về quê gây ùn tắc" hay "Tự phát rời TP.HCM, cả nghìn người mắc kẹt ở cửa ngõ về miền Tây lúc nửa đêm". Đọc những bài báo như thế chúng ta không biết nỗi lòng của người dân, mà chỉ thấy kiểu phụ hoạ với nhà cầm quyền để đổ thừa người ra đi. Gọi là ‘fake news’ thì nặng nề quá, nhưng gọi là báo chí phụ hoạ thì có lẽ chính xác hơn. Báo chí kiểu đó thì thà không có không chừng còn hay hơn, và tại sao chúng ta cần những … youtuber.
Thật vậy, hôm qua tôi xem chương trình của một youtuber bên Mĩ, trong đó anh ta trích một đoạn tương đối dài mà ai đó ‘phỏng vấn’ những người dân bị kẹt ở những cái ‘chốt’. Những người đang mòn mỏi chờ ‘thông chốt’ cho biết những lí do tại sao họ phải rời Sài Gòn, Bình Dương. Họ nói rất mộc mạc, chân thành. Tôi gọi đó là những ‘nỗi lòng người đi’ (mượn chữ của Nhạc sĩ Anh Bằng).
Trong video clip, có một cô gái tuổi chừng 20-30, từng ở chợ Quận 7, bị kẹt từ tháng 4 cho đến nay (tức 5 tháng rồi). Cô cho biết trong thời gian đó, cô không nhận được hỗ trợ bằng tiền gì cả. Thoạt đầu cô còn tin tưởng và chờ đợi, nhưng chờ hoài chẳng thấy gì nên cô đã mất niềm tin vào Nhà nước. Giọng cô ấy nói đều đều, bình tĩnh, đĩnh đạc:
"Dạ, em rất là vui. Em vui nhưng mà em không tin tưởng, em cảm thấy như em bị lừa nhiều rồi. Nhưng mà tụi em khổ quá nên phải về. [...] Em nghĩ chính quyền sẽ kiểm soát dịch và sẽ cho người dân về. Nhưng em hết tin tưởng rồi. Tại vì nhiều lần quá, người dân không còn tin tưởng nữa. [...] Hồi đợt trợ cấp đó, lâu lâu em có được vài kí gạo. Vậy thôi. Còn tiền thì người ta lại ghi danh sách và người ta nói đợt này đợt này có, nhưng thật ra mấy tháng nay không có [...] Người ta muốn về quê. Ai cũng cực khổ như ai thôi. Người ta muốn về quê với gia đình người ta."
Đoạn cô ấy nói về hàng rào kẽm gai chắc sẽ làm cho những người cầm quyền phải suy nghĩ về câu khẩu hiệu ‘độc lập – tự do – hạnh phúc’:
"Người ta gài kẽm gai như vậy nè. Mình cảm thấy như sống ở đất nước tự do, độc lập tự do hạnh phúc. Mà tại sao con người với con người như vầy, mà rào như vầy?"
Rồi cô ấy so sánh với những người lao động từ nước ngoài được đón về trong đợt dịch trước:
"… trong khi những đợt dịch trước thì người dân từ nước ngoài về, bệnh dịch, thì người ta kêu gọi … ớ là … để rước nguời nước ngoài về, rước con em người ta trở về. Tại sao khi mà bây giờ dịch trong nước của mình đây mà tỉnh lại không rước con em mình về? Vậy là quá bất công với người dân mình."
Quá bất công! Đúng quá.
Một thanh niên khác có vợ con dưới quê cũng mong được về. Anh ta nói:
"Ba tháng nay cũng thất nghiệp, cũng hổng có xoay xở được cuộc sống. Được về với vợ con dưới quê thì rất mừng vui. Bao nhiêu tháng nay cực khổ quá, dầm mưa dãi nắng như vầy. Vợ dưới quê mới sanh, con mới được mấy tháng, không được chăm sóc [...] Ở đây việc làm thì ngày có ngày hông, mà dịch thế này thì chưa chắc [sẽ] có việc làm ổn định để mình đủ khả năng nuôi vợ con. Nên muốn về quê, [...] mình cũng không phải đóng tiền nhà trọ và bất cứ phí nào khác nữa. Chỉ muốn về quê thôi. Dịch hết thì mình lên Sài Gòn làm tiếp."
Có người nhận được tiền trợ cấp nhưng chẳng thấm vào đâu. Hai vợ chồng cũng đang chờ về quê cho biết 4 tháng qua chỉ nhận đúng 1.5 triệu, và họ hỏi vậy ‘thì sao sống được.’ Bà vợ nói: "Nhà nước không có hỗ trợ được gì hết trơn. Chỉ ăn rau muống với nước tương."
Đó là tiếng nói của người trong cuộc.
Đợt dịch này cho chúng ta thấy rất nhiều vấn đề từ quản lí vĩ mô đến vi mô. Ở cấp vĩ mô, giới cầm quyền thoạt đầu lúng túng, đề ra những chánh sách sai lầm, dẫn đến hàng vạn cái chết. Rất có thể nhiều người đã chết oan vì sai lầm. Nhà nước thú nhận sai lầm và xin lỗi, nhưng với người quá cố thì lời xin lỗi đâu có ý nghĩa gì. Còn người sống, thì như cô gái trên nói, đã mất niềm tin vào Nhà nước rồi.
Bốn tháng qua, chúng ta nghe qua những gói hỗ trợ hàng ngàn tỉ đồng, rất ‘hoành tráng’ và nghĩ rằng Nhà nước nói thì phải làm. Nhưng hoá ra không hẳn vậy. Đúng là có người nhận được hỗ trợ, nhưng có vẻ con số đó không nhiều vì còn nhiều người khác không được trợ cấp gì cả. Ngay cả được hỗ trợ, thì như vợ chồng đề cập trên cho biết chỉ 1.5 triệu đồng trong 4 tháng trời thì làm sao sống nổi ở thành phố. Thành ra, lời nói của chánh phủ không đi đôi với việc làm.
Tôi nghĩ chánh phủ chắc chắn không có ý gạt dân, nhưng họ có thể lúng túng trong việc cung cấp tài trợ (*) đến từng cá nhân (chưa nói đến vấn đề ăn chận đã xảy ra). Nhưng người dân chẳng cần biết sai lầm đến từ đâu (vì đó là vấn đề của chánh phủ); họ chỉ biết đồng tiền hỗ trợ không đến tay họ. Lỗi là ở hệ thống nhà nước từ trung ương đến địa phương.
Dù nhìn ở góc cạnh nào thì sự ra đi ồ ạt của những người công nhân nghèo trong mấy ngày qua
Nguồn: FB Nguyễn Văn Tuấn nói lên sự thất bại trong chánh sách của chánh phủ. Thất bại không chỉ chánh sách phong toả, mà còn thất bại trong chánh sách hỗ trợ người nghèo – thành phần mà đáng lí ra phong toả giúp họ. Không thể đổ thừa rằng người ra đi là ‘thiếu ý thức’ (một cụm từ rất xấc xược và trịch thượng) hay ‘tự ý’ (có nghĩa gì?).
Ai cũng muốn sống sót và tồn tại. Nhà nước không làm được gì giúp dân, thì dân phải tự xoay xở. Họ phải ra đi thôi. Ra đi bằng mọi giá. Chẳng còn gì để mất. Về quê với đồng ruộng, có mắm ăn mắm, có muối ăn muối, còn hơn là phải sống lây lất ở thành phố. Họ là những người vô sản thứ thiệt. Còn người vô sản giả hiệu thì đang bàn cách kiểm soát dân: thấp hơn là rào kẽm gai, cao hơn là dùng ‘app’ hay thẻ xanh đỏ. Trận dịch này tô đậm lằn ranh giữa hai giai cấp (vô sản thật và vô sản giả) trong xã hội.
___
(*) Thật ra, "tài trợ" là không đúng. Đó là tiền do dân đóng thuế, Nhà nước chỉ thay mặt họ quản lí thôi. Vấn đề là Nhà nước quản lí không tốt.
Source:
http://vanviet.info/van-de-hom-nay/noi-lng-nguoi-di/
Friday, October 1, 2021
« Báo động đỏ » về thảm kịch khí hậu : Đến cuối thế kỷ XXI, nhiệt độ Trái đất có thể tăng 2,7 độ C
Thùy Dương
Sáu tuần trước khi diễn ra Hội nghị khí hậu COP 26 tại Glasgov, Scotland, thuộc Vương Quốc Anh, Liên Hiệp Quốc ra báo cáo theo đó lượng carbon thải ra khí quyển vẫn sẽ tăng mạnh kể cả khi các nước cắt giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính như cam kết, dẫn tới « thảm kịch » nhiệt độ Trái đất có thể tăng thêm 2,7 độ C so với thời tiền công nghiệp, thay vì chỉ tăng tối đa 1,5 - 2,0 độ C như mục tiêu đã đề ra tại COP21 Paris.
Quảng cáo
Ngày 16/09/2021, Tổ chức Khí tượng Liên Hiệp Quốc (WMO) công bố báo cáo có tên gọi « United in Science 2021 ». Cùng tham gia thực hiện báo cáocòn cónhiều định chế quốc tế và các tổ chức khoa học thế giới, đặc biệt là nhóm chuyên gia liên chính phủ về khí hậu GIEC. Dựa trên những dữ liệu mới nhất về khí hậu, báo cáo cho thấy một tình trạng đáng báo động, thậm chí là một « thất bại » : Thế giới đang đi chệch rất xa so với mục tiêu cần hướng tới. Nỗ lực của chính quyền các nước vẫn chưa đủ, thậm chí còn rất nhiều nước chưa nỗ lực đối phó với khủng hoảng khí hậu.
Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guteress lưu ý nếu thế giới không có các biện pháp mạnh, thỏa thuận khí hậu Paris có nguy cơ « tan thành mây khói », cái giá phải trả chothất bại về mục tiêu đã đề ra tại COP 21 sẽ được phản ánh bằng những mạng sống bị cướp đi và những sinh kế bị tàn phá do biến đổi khí hậu.
Báo cáo của Liên Hiệp Quốc nhấn mạnh là ngay cả khi các nước thực hiện các cam kết đã có về cắt giảm khí gây hiệu ứng nhà kính, đến năm 2030, lượng CO2 thải ra môi trường vẫn tăng 16% so với năm 2010. Theo bà Patricia Espinosa, thư ký điều hành Công ước khung của Liên Hiệp Quốc về biến đổi khí hậu (CCNUCC), đây là một mức tăng nghiêm trọng và đi ngược lại lời kêu gọi của giới khoa học về việc thế giới phải khẩn trương giảm trên quy mô rộng việc phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính để tránh những hậu quả nặng nề về khí hậu.
Như để minh họa cho mối lo ngại của Liên Hiệp Quốc, ngày 25/09, chỉ hơn 1 tuần sau khi báo cáo được công bố, bất chấp việc Liên Hiệp Quốc kêu gọi các nước « khẩn cấp gia tăng nỗ lực », thủ tướng Úc Scott Morrison tuyên bố Canberra từ chối việc thông qua lịch trình từ bỏ các loại năng lượng hóa thạch cho dù Úc là nước xuất khẩu than hàng đầu thế giới, nằm trong nhóm các nước phát nhiều khí thải nhất và cũng là một trong những quốc gia đang chịu tác hại nặng nề từ biến đổi khí hậu. Quả đúng như nhiều chuyên gia ví von : Thế giới đang bị mắc kẹt trong một cái hố ngày càng bị con người đào sâu thêm …
Hoạt động của con người : Tác động không thể phủ nhận
Thực ra, từ cách nay gần 2 tháng, GIEC đã có một báo cáo được coi là « gây chấn động », cảnh báo về nguy cơ xảy ra những thảm hoạ nghiêm trọng « chưa từng có ». Hôm 09/08/2021, nhà báo Marina Bertsch, chuyên trách mảng môi trường, khí hậu của đài France 24, giải thích :
« Báo cáo này rất được trông đợi bởi vì đây là báo cáo lớn nhất từng được thực hiện về tình trạng hâm nóng bầu khí quyển (…) Nói một cách đơn giản, báo cáo dài 40 trang ghi nhận tình trạng hành tinh của chúng ta và về cơ bản là để cho các nhà lãnh đạo chính trị, đó là dùng khoa học để thúc đẩy giới lãnh đạo hành động (…) muộn nhất là đến năm 2030 ngưỡng tăng nhiệt độ tối đa 1,5 độ C có thể sẽ bị vượt quá, tức là nhanh hơn 10 năm so với dự kiến ban đầu. Đó là những gì các nhà khoa học vừa cho chúng ta biết. Và chúng ta được biết rằng nhiệt độ ở các vùng đất liền tăng cao hơn so với các đại dương, nhiệt độ ở hai cực tăng nhanh hơn ở vùng chí tuyến.
Và trong báo cáo mới ra này, có một câu thực sự có ý nghĩa then chốt mà chúng ta cần phải ghi nhớ, đó là tác động của các hoạt động của con người đối với tình trạng Trái đất nóng dần lên đã hoàn toàn rõ ràng, không có gì phải nghi ngờ hết. Tại sao điều này là quan trọng và tại sao lại có thể nói rằng đó là một điểm mới ? Đó là bởi vì trong các báo cáo trước, người ta nói rằng, đây « rất, rất có thể » là do con người gây ra, theo báo cáo hồi năm 2013. Và từ năm 2013 đến nay, thì nhận định này đã chuyển thành « hoàn toàn rõ ràng, không có gì phải nghi ngờ cả ».
40 trang tóm tắt, đó mới chỉ là phần 1 của báo cáo, sẽ còn có phần 2, phần 3 được công bố vào tháng 02 và tháng 03 năm 2022. Báo cáo này ngắn gọn, chỉ có 40 trang, nhưng nó gây chấn động rất mạnh, và rõ ràng đó là một đòn cảnh cáo đối với các nhà lãnh đạo thế giới, đó một lời cảnh báo thậm chí có thể nói là khắt khe nhất từng được đưa ra, như chủ tịch thượng đỉnh khí hậu COP 26 Alok Sharma nói. »
Báo cáo của GIEC được đưa ra trong bối cảnh lũ lụt, nắng nóng và hỏa hoạn gia tăng khắp nơi trên thế giới, từ Trung Quốc, vùng Viễn Đông Nga, Đức, các nước Nam Âu, sang đến tận Mỹ, Canada … Nhà báo Marina Bertsch cho biết thêm :
« Từ trước tới nay, các nhà khoa học vẫn khá ngần ngại, đắn đo (khi nói về mối liên hệ giữa biến đổi khí hậu và các hiện tượng thời tiết cực đoan). Trước đây, họ nói với chúng ta : Vâng, chúng ta có thể …, chúng ta biết rằng … Nhưng các mô hình khoa học mà họ đã phát triển cũng là những đóng góp, cống hiến lớn. Tính từ khi có báo cáo năm 2013 cho đến nay, các công cụ khoa học đã có rất nhiều tiến triển. Các nhà khoa học ngày càng bớt do dự khi thiết lập mối liên hệ (giữa biến đổi khí hậu và các hiện tượng thời tiết cực đoan). Họ có những khẳng định mạnh mẽ hơn, quyết đoán hơn rất nhiều, theo đó đúng là sự hâm nóng Trái đất có liên quan chặt chẽ với các hiện tượng thời tiết cực đoan và làm cho các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng thêm nghiêm trọng ».
Thiếu cam kết từ những nước gây ô nhiễm nhiều nhất
Trong báo cáo hồi giữa tháng 09, Công ước khung của Liên Hiệp Quốc về biến đổi khí hậu (CCNUCC) cho biết trong số 191 bên đã phê chuẩn thỏa thuận khí hậu Paris COP21 (190 nước và Liên Hiệp Châu Âu), hiện mới chỉ có 113 bên đệ trình cam kết hoặc điều chỉnh cam kết mới về khí hậu được thực hiện trên cơ sở tự nguyện, được gọi là NDC - các đóng góp do quốc gia xác định. Trên nguyên tắc, cứ sau 5 năm, các nước lại phải điều chỉnh NDC theo hướng đẩy mạnh mức giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính, nhằm đạt mục tiêu đến giữa thế kỷ XXI phải trung hòa lượng khí thải CO2.
Đáng lưu ý là một số nước gây ô nhiễm nhiều nhất lại chưa đệ trình cam kết NDC mới, đặc biệt là Trung Quốc, nước thải tới 25% tổng lượng khí gây hiệu ứng nhà kính trên toàn cầu, mặc dù chủ tịch Tập Cận Bình cách nay 1 năm từng hứa hẹn Trung Quốc sẽ đạt mức trung hòa lượng khí thải CO2 vào khoảng năm 2060. Khối G20 cũng bị chỉ trích, bởi hiện giờ mới chỉ có 1 số thành viên là Hoa Kỳ, Liên Hiệp Châu Âu, Anh, Canada và Achentina là đặt ra được những mục tiêu tham vọng hơn về cắt giảm khí gây hiệu ứng nhà kính.
Cũng theo báo cáo của Liên Hiệp Quốc, các nước có thu nhập cao cũng chưa hoàn thành chỉ tiêu đề ra hồi năm 2009 là đến năm 2020 đóng góp 100 tỉ đô la giúp các nước đang phát triển chống biến đổi khí hậu. Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế OCDE cho biết đến năm 2019, con số trên mới ở mức 79,6 tỉ đô la.
Cái giá mà nhân loại phải trả khi nhiệt độ tăng 2,7 độ C
Theo giới chuyên gia, những hiện tượng thời tiết cực đoan diễn ra ồ ạt như trong thời gian qua, cho dù là rất nghiêm trọng, nhưng viễn cảnh sẽ còn bi thảm hơn rất nhiều nếu nhiệt độ toàn cầu tăng thêm 2,7 độ C so với thời tiền công nghiệp như dự báo hiện nay, do lớp băng vĩnh cửu tan chảy, quần xã sinh vật thay đổi, sự đa dạng sinh học suy giảm, cuộc sống của dân cư nhiều nơi bị ảnh hưởng bởi lũ lụt, mực nước dâng cao ...
Nhiệt độ tăng thêm hơn 2 độ C sẽ khiến hệ sinh thái bị đảo lộn nghiêm trọng. Những sự thay đổi cực đoan nhất chắc chắn sẽ gây ra những hậu quả tai hại đối với đa dạng sinh học, một số loài sẽ di cư, một số khác sẽ biến mất và cũng có những loài mới xuất hiện. Nhiệt độ tăng cao khiến độ PH của các đại dương thay đổi, làm gia tăng tác hại tới sự tồn tại, tăng trưởng, phát triển của nhiều giống loài, khả năng hấp thụ CO2 cũng giảm trong khi các đại dương là nơi hấp thụ nhiều carbon nhất hành tinh.
GIEC dự báo 35-47% diện tích lớp băng vĩnh cửu trên Trái đất sẽ tan chảy. Theo giải thích của nhà khoa học người Bỉ François Gemenne, thành viên nhóm GIEC, với tuần báo Pháp L’Express, hệ quả chính của sự tan chảy này là một lượng lớn khí méthane trong lòng đất sẽ được giải phóng, có thể hâm nóng bầu khí quyển nhiều gấp 30-40 lần so với khí CO2.
Dưới lớp băng vĩnh cửu ở Bắc Cực hiện có thể có 1.500 tỉ tấn khí gây hiệu ứng nhà kính, nhiều gấp đôi so với lượng khí gây hiệu ứng nhà kính trong bầu khí quyển. Nhiều nghiên cứu của GIEC chỉ ra rằng từ nay đến năm 2100, diện tích lớp băng này có thể sẽ giảm tới 70%, « một thảm họa sinh thái thực sự » đối với hệ thống khí hậu mà các hậu quả vẫn còn chưa được biết đến nhiều.
Ngoài ra, trong lòng đất, dưới lớp băng vĩnh cửu còn có nhiều loại virus và vi khuẩn. Chuyên gia François Gemenne của GIEC cảnh báo có nhiều loại virus và vi khuẩn con người vẫn chưa biết tới, lớp băng vĩnh cửu tan chảy có thể sẽ phát tán các loại virus, vi khuẩn có thể chứa mầm bệnh nguy hiểm chết người và ảnh hưởng đến dân cư toàn cầu. Trong khi đó, nhà virus học Jean-Claude Manuguerra, giám đốc nghiên cứu tại Viện Pasteur, giải thích trên trang Futura Sciences là một số vi khuẩn có khả năng chống chịu rất mạnh và khả năng gây bệnh vô cùng cao, cho cả người và động vật, chẳng hạn Bacillus anthracis, vi khuẩn gây bệnh than, ở dạng bào tử có khả năng chống chịu với điều kiện khắc nghiệt cả về nhiệt độ và độ ẩm.
Với mức tăng nhiệt độ 2,7 độ C, GIEC ước tính 13% các khu vực trên Trái đất có thể bị thay đổi quần xã sinh vật. Chuyên gia François Gemenne dự báo thảm thực vật và điều kiện khí hậu sẽ thay đổi, chẳng hạn rừng nhiệt đới sẽ biến thành vùng đất khô hạn, nhiều khu vực sẽ biến thành nơi không thể sinh sống được, vì quá nóng hoặc vì con người không thể hoạt động nông nghiệp, hoặc bị ngập nước không đúng thời vụ … Theo ông, các khu vực đầu tiên bị ảnh hưởng sẽ tập trung ở châu thổ sông Mê kông, sông Nil, sông Mississippi, thậm chí là vùng Amazon. Các vùng bờ biển thấp ở Nam Á và Đông Nam Á, cũng như các đảo quốc nhỏ ở Nam Thái Bình Dương cũng bị đe dọa.
(Theo trang tin Liên Hiệp Quốc, France 24, Le Point, L’Express)
https://www.rfi.fr/vi/t%E1%BA%A1p-ch%C3%AD/t%E1%BA%A1p-ch%C3%AD-x%C3%A3-h%E1%BB%99i/20210929-b%C3%A1o-%C4%91%E1%BB%99ng-%C4%91%E1%BB%8F-nhi%E1%BB%87t-%C4%91%E1%BB%99-tr%C3%A1i-%C4%91%E1%BA%A5t-c%C3%B3-th%E1%BB%83-t%C4%83ng-2-7-%C4%91%E1%BB%99-c
Hãy đầu tư sức khỏe, thời gian và lòng tin
Hãy đầu tư sức khỏe, thời gian và lòng tin
October 1, 2021
SAN FRANCISCO, California (NV) – Bạn có thể cho đi nhiều thứ, trong đó có tình yêu và lòng trắc ẩn, nhưng đừng nên lãng phí sức khỏe, thời gian và lòng tin.
Sức khỏe là vàng
Người xưa có câu “Sức khỏe là vàng.” Lúc còn trẻ người ta thường ỷ lại vào sức sống tràn trề đang có, làm việc như điên, ăn uống không điều độ, và ăn chơi thì… “xả láng, sáng dậy sớm” để lại… làm việc như con trâu.
Hãy coi sức khỏe là ưu tiên số 1 trong cuộc sống. (Hình: Avrielle Suleiman/Unsplash)
Cứ như thế, cơ thể mệt mỏi và lão hóa nhanh. Đến khi bệnh tật ốm yếu, nhà có cả tủ vàng cũng không mua lại được sức khỏe và mạng sống. Sức khỏe là vàng, nhưng vàng không mua được sức khỏe.
Tỷ phú Hồng Kông Lý Gia Thành từng cho biết, ông coi sức khỏe là ưu tiên số 1 trong cuộc sống, còn danh tiếng, sự nghiệp và ngay cả gia đình cũng đều đứng sau con số 1 này.
Ông nhấn mạnh: “Sức khỏe giống như một con đập, nếu đợi nó sắp sập rồi mới tìm cách chống đỡ thì dù có tiêu tốn bao nhiêu sức lực và của cải cũng không thể cứu chữa được.”
Còn tỷ phú Warren Buffett cho rằng, có hai khoản đầu tư mà chắc chắn bạn sẽ không bao giờ lỗ, đó là đầu tư vào sức khỏe, tri thức.
Thời gian không lấy lại được
Thời gian trôi qua rất nhanh, bạn có thấy thế không? Cũng giống như sức khỏe, thời gian phải được quý trọng. Thời gian qua đi, không bao giờ lấy lại được. Nhiều người bỏ lỡ thời gian, hoài phí thời gian, theo đuổi những điều không cần thiết, để rồi sau này ngồi tiếc. Vì thế, đừng lãng phí, mà cũng đừng tiếc, vì dù có tiếc nuối, bạn cũng đã mất rồi.
Thay vì ngồi trách móc, chì chiết, hay phán xét người khác, ngay cả khi bị đối xử bất công hay lừa dối, hãy dành thời gian cho cuộc sống, công việc và hành trình tương lai của mình. Bạn sẽ cảm thấy điều đó có ý nghĩa và thật hạnh phúc. Hãy tận dụng ngay lúc bạn vẫn còn một “quỹ thời gian.”
Nhà văn Lỗ Tấn nói: “Lãng phí thời gian của bản thân đồng nghĩa với việc tự sát một cách chậm rãi, lãng phí thời gian của người khác đồng nghĩa với việc giết người cướp của.”
Chữ tín của một người, là vô cùng quan trọng. (Hình: Krakenimages/Unsplash)
“Một sự bất tín, vạn sự chẳng tin”
Ông bà ta hay nói: “Mất tiền là mất ít, mất sức khỏe là mất nhiều, mất lòng tin là mất tất cả.”
Lão Tử có câu “Nhân vô tín bất lập, nghiệp vô tín bất hung,” nghĩa là con người muốn lập thân, muốn có chỗ đứng trong xã hội, lập nên công danh sự nghiệp hay làm ăn phát đạt thì đều phải trọng chữ tín.
Chữ tín của một người, là vô cùng quan trọng. Khi bạn khiến người khác mất niềm tin vào mình, tức là bạn đã đánh mất những giá trị nền tảng đạo đức, nhân phẩm của mình trong mắt đối phuơng, đánh mất cơ hội được đón nhận, sự tin tưởng mà người khác dành cho mình.
Để đừng đánh mất lòng tin của người khác đối với mình, hãy đối xử tử tế, chân thành và đừng phụ lòng tin của những người thân yêu, bạn hữu, đồng nghiệp của mình. Bởi vì, một sự bất tín thì vạn sự chẳng tin.
https://www.nguoi-viet.com/phu-nu/hay-dau-tu-suc-khoe-thoi-gian-va-long-tin/
Subscribe to:
Posts (Atom)